Editorial / Qeveria synon t’i rritë taksat, pasi nuk ndal dot ekonominë joformale!

Shkruan, Agjencia e Lajmeve Zhurnal.mk

 

Shkup, 24 maj – Rënia ekonomike e shkaktuar nga pandemia Covid-19 krijoi presion serioz dhe përkeqësim të financave publike të shtetit, gjë që u ndikua nga ulja e të ardhurave buxhetore dhe rritja e shpenzimeve të buxhetit të bëra për të mbështetur kompanitë dhe qytetarët. Hendeku i madh në financat publike nga viti i kaluar vazhdon në tremujorin e parë të vitit 2021, i cili krijon një deficit buxhetor, por gjithashtu rrit borxhin e shtetit.

Sipas të dhënave të fundit, borxhi tejkaloi 7.1 miliardë euro dhe borxhi publik u rrit në 62.5% të produktit të brendshëm bruto. Zona e kuqe pavarësisht parashikimeve ose njoftimeve se ekonomia po rimëkëmbet pasi qeveria pëlqen të flasë për këtë periudhë. Të dhënat janë shqetësuese, veçanërisht duke marrë parasysh që kriza është larg nga mbarimi dhe burimet e parave janë duke u shtrenjtuar. Në kushte të tilla, dilemat janë si të menaxhohet situata, veçanërisht në pjesën e borxhit që po rritet me një ritëm shqetësues.

Qeveria planifikon të stabilizojnë situatën duke krijuar nivele më të larta të rritjes ekonomike, por edhe reforma tatimore. Është ende e paqartë, por opsionet janë për kthim në taksës progresive, rritjen e tatimin mbi vlerën e shtuar (TVSH), dhe madje vendosjen e një taksë krize si në vitin 2001.
Nëse reforma tatimore nënkupton vendosjen e taksimit progresiv atëherë qëllimi është që disa biznese të paguajnë më shumë taksa, sepse doli që në krizë disa njerëz të pasur u bënë edhe më të pasur. Por, për të varfrit nuk duhet të aplikohet takse e re.

Planet e qeverisë për ndryshime në politikën e taksave janë kritikuar gjithashtu nga opozita, e cila këmbëngul në mbajtjen e një politike të taksës së sheshtë. Opozita VMRO-DPMNE shkon një hap më tej në strategji dhe këmbëngul në një politikë të uljes së njëpasnjëshme të taksave në nivelin e 8% nga 10% sa është aktual.

Taksimi progresiv ose i drejtë ishte një nga premtimet kryesore të LSDM-së në zgjedhjet 2016. Ndryshimet hynë në fuqi në vitin 2019 në fushën e të ardhurave personale, kur niveli i tatimit mbi të ardhurat mbi 90,000 denarë u rrit nga 10 në 18%. Sidoqoftë, kjo masë nuk zgjati një vit të vetëm dhe strategjia u shty deri në fund të vitit 2022 me shpjegimin se atëherë nuk dha efektet e dëshiruara.
Ndryshimet janë të nevojshme për të qenë në gjendje të menaxhojnë situatën, veçanërisht në fushën e borxhit publik.

Ekspertët sugjerojnë që nuk duhet nxituar. Nuk ka drekë falas në ekonomi. Kredia duhet të shlyhet. Përveç huave të vjetra, Maqedonia e Veriut duhet të shlyejë huatë që janë marrë për të zbutur pasojat e krizës së virusit. Shlyerja e kredive mund të bëhet me huazime të reja, por nuk është një zgjidhje e përhershme afatgjatë. Zgjidhja e duhur është krijimi i kushteve për rritje ekonomike duke ndjekur politika të shëndosha dhe konkurruese ekonomike dhe duke zbatuar reforma në ekonomi, të cilat do të rrisin të ardhurat buxhetore dhe do të kontrollojnë shpenzimet buxhetore në mënyrë që të krijojnë një tepricë buxhetore.

Angazhimi i politikave për të ndryshuar taksat është i gabuar, veçanërisht përpara një niveli dramatik të lartë të ekonomisë gri dhe korrupsionit. Qasja duhet të jetë e kombinuar, por me një fokus në luftën kundër ekonomisë gri. Nëse taksat rriten pa hapur mekanizma për mbulimin e ekonomisë gri, taksat e rritura do të paguhen nga kompanitë dhe qytetarët që kanë paguar taksat deri më tani dhe barra e tyre tatimore do të rritet. Kjo masë do të përmirësojë pozicionet e subjekteve jashtë sistemit dhe nuk do t’ju kushtojë asgjë. Përkundrazi, ata nuk do të paguajnë taksa pasi nuk kanë paguar më parë, dhe për më tepër, pasi që janë në konkurrencë me ekonominë formale, pozicioni i tyre do të përmirësohet.
Ekonomitë informale, përveç që nuk paguajnë TVSH (nuk lëshojnë fatura fiskale), nuk paguajnë tatimin mbi të ardhurat personale neto, tatimin mbi fitimin, tatimin mbi të ardhurat, kontributet shoqërore. Ata krijojnë të ardhura të paligjshme që tejkalojnë 50% të çmimit të shitjes. Nga ana tjetër, përfshirja e shtetit dhe e vetëqeverisjes lokale në fushën e taksës së ndërmarrjes, taksës së shitjes së pasurive të patundshme, tatimit në pronë, detyrave të shërbimeve, i bën subjektet nga ekonomia zyrtare jokonkurruese për dallim nga subjektet joformale:

Në fillim, ndëshkimet duhet të jenë në nivelin e paralajmërimeve ose minimale. Por, për një dënim të dytë, atëherë duhet të shkohet me rigorozitet, të konfiskohen mallra nga subjektet. Dhe kur me angazhim dhe punë serioze arrini të zvogëloni ekonominë gri nga 38% zyrtare në 20% atëherë do të shihni se në thesarin e shtetit në bazë të të gjitha taksave do të merrni 300 ose 400 milion euro të cilat nuk do të jenë nga huazimi

Zyrtarizimi i ekonomisë gri në vetvete është një proces që kërkon vullnet politik, një grup masash dhe mjetesh që do të tregojnë shpejt efekte. Përvojat nga vendet e tjera japin shembuj se si të zbatohet ky proces.

Related posts

Biznesmenë nga Koçani dhe Berova me interes për masën “Diversifikimi i fermave dhe zhvillimi i bizneseve të vogla”

Z H

Pa ujë sot disa rrugë në Shkup

D V

Bisedimet me Bullgarinë do të vazhdojnë sapo të formohet qeveria e re në Sofje

Z H

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More