Agjencia Zhurnal.mk
Editorial Maqedoni TOP LAJM

Editorial: Shteti të ketë kujdes me privatizimin – mos të përsëritet koha e tranzicionit!

Zhurnal Ads

Shkrruan , Agjencia e Lajmeve Zhurnal.mk

Shkup, 3 dhjetor – Qeveria e Maqedonisë së Veriut ka miratuar deri më tani buxhetin më të madh në historinë e saj të pavarur, edhe atë mbi 4 miliardë euro për vitin 2021. Ndër arsyet që u dhanë gjatë miratimit të këtij buxheti ishte se sivjet planifikojnë të shesin dhe të japin me koncesion disa nga kompanitë më të mëdha shtetërore dhe në këtë mënyrë do të mund t’i realizojnë investimet kapitale të planifikuara. Por dilema vazhdon të shfaqet në publik se si do të ndodhë shitja dhe kush do të përfitojë më së shumti. Qeveria është në dilemë nëse do të ketë partneriteti publiko-privat ose shitje. 

Qeveria do të shesë disa nga ndërmarrjet e mëdha!

Shteti do të “shpëtohet” nga barra e shtrenjtë e ndërmarrjeve publike joefikase. Vitin e ardhshëm, është planifikuar të fillohet një procedurë për “Postën e Maqedonisë”, “Hekurudhën”, por edhe disa kompani të tjera me kapital shtetëror për të cilat do të kërkohet një zgjidhje. Ideja është që të sigurohen para për të stimuluar zhvillimin ekonomik të vendit përmes shitjes së kapitalit në këto kompani që prej vitesh thithin vetëm buxhetin dhe regjistrojnë miliona euro humbje.

Si do të shkojë procedura dhe në çfarë kushtesh një strategji është ende për t’u përcaktuar dhe zhvilluar. “Posta e Maqedonisë” sigurisht do të dalë në shitje, dhe për pjesën tjetër parimi i partneritetit publik-privat do të konsiderohet. Shumë institucione në vend kanë treguar se ata duhet të subvencionohen vazhdimisht me para të shtetit në baza mujore ose tremujore, sepse ato nuk mund të luftojnë në treg dhe janë të pjekura për partneritet publik-privat ose privatizim.  Do të jetë një nga preokupimet e Qeverisë në drejtim të krijimit të të gjitha politikave ekonomike në periudhën e ardhshme, për shkak të përpjekjes për të maksimizuar të gjitha efektet për rifillimin, pra për rritjen ekonomike dhe zhvillimin, të cilat do të jenë një shembull në katër vitet e ardhshme.

Menaxherët pa përvojë

Qeveria vendosi që realizimi i planit të ishte nën udhëheqjen e menaxherëve të rinj. Figurat politike, biografitë e të cilave nuk kanë përvojë menaxheriale, të paktën jo në fushën e menaxhimit të ndërmarrjeve të mëdha. Prandaj dilemat që mund të priten specifikisht prej tyre për të punuar për këto kompani performanca e të cilave është larg nga e mjaftueshme për të qenë tërheqëse për investitorët e mundshëm. 

Kompanitë publike, qoftë të falimentuara apo jo, duhet të drejtohen nga profesionistë. Ata duhet të kenë menaxhim profesional, i cili ka të gjitha kualifikimet e mundshme, praktike dhe teorike, për të drejtuar një kompani të tillë. Një menaxher që mund të bashkojë ekipin e tij, të paguhet mirë. Ne nuk jemi një vend i pasur kështu që mund të blejmë politikanë ‘të lirë’

Padyshim një çështje e politikës, dhe ne kemi aq shumë mbingarkesë në politikë sa është një dhimbje koke. Kjo është arsyeja pse ato janë vende të njerëzve që duket se kanë rënë nga qielli dhe nuk kanë ide se çfarë profesioni duhet të bëjnë.

Në procese të tilla, sipas tij, improvizimeve janë të papranueshme. Përvoja tregon se nëse nuk keni alternativa dhe staf të përshtatshëm në vend, shpesh punësohen ekspertë të huaj.

Nëse keni nevojë për një drejtor të postave, ka specialistë, nëse nuk ka një person të tillë në vend, duhet të paguani dikë dhe ta sillni nga jashtë. Për shembull, një menaxher të ‘Deutsche Post’ – pse të mos vendosni një staf të tillë dhe t’i paguani nëse është e nevojshme shtatë, tetë mijë euro në muaj. Ata tashmë shpenzojnë më shumë para për drejtorët vendas, ekspertët, delegatët e partisë.  Është e kuptueshme që shteti dëshiron të ketë kontroll gjithçka sepse kjo është çështje e ndërmarrjeve publike, por shteti dhe politika duhet të ushtrojnë të drejtën e tyre përmes bordit mbikëqyrës ose llojeve të tjerë të bordeve ku ata mund të kenë kontroll, dhe jo si kjo përmes zgjedhjeve politike të drejtorëve

Politika s’duhet të ndërhyjë në kompnaitë publike

Pparimi i delegimit politik në kushte të tilla vetëm rrezikon procesin që duhet të jetë transparent dhe i zbatuar profesionalisht. Në çdo shitje, për çfarëdo arsye transparenca dhe profesionalizmi i procesit është shumë i rëndësishëm. Kjo do të thotë se ajo që Qeveria planifikon të shesë, askush nuk mund ta bëjë në vend, por do të punësojë një shtëpi të madhe investimesh, të formojë ekipin e saj me një memorandum të shitjes dhe do të paraqesë gjëra të mira dhe të këqija, do të hapë një konkurs. 

Ndryshe, ndërsa kjo shkon, ka shumë paqartësi. Blerësi ka anën e tij, shitësi konsulentët e tij dhe nëse arrihet një marrëveshje, Qeveria informohet dhe ajo e pranon ose nuk e pranon një marrëveshje të tillë. Shitjet e tanishme lënë shumë për t’u dëshiruar sepse nuk besoj se do respektohet ai parim, por hapi i parë është që qeveria të punësojë një konsulent të njohur ndërkombëtarisht.

Çfarë thotë teoria ekonomike!

Teoria ekonomike ofron disa përkufizime të qasjes dhe zgjidhjes së problemeve në kompani. Një prej tyre është pozicioni i “specialistit” i cili dot bënte një kthesë pozitive të ndryshimit. Shteti duhet ta bëjë të qartë se shitja e këtyre kompanive në këtë mënyrë do të na sillte para, sepse duhet të jemi të lumtur nëse dikush dëshiron t’i blejë ato. Më mirë të thuhet se nëse i shesim do të shpëtojmë veten nga detyrimet që bien në buxhet çdo vit për shkak të funksionimit jo-vendas dhe joefikas të këtyre ndërmarrjeve publike për vite me radhë. 

Emërimi i drejtorëve në ndërmarrjet publike, fondet dhe institucionet e tjera, të cilat janë të lidhura drejtpërdrejt me buxhetin e shtetit në Maqedoninë e Veriut, ka kohë që është kthyer në një farsë. I gjithë procesi zhvillohet nën kujdesin e politikës dhe negociatave të koalicionit, pavarësisht nëse bëhet fjalë për emërime personale, ose mbulim të tyre gjatë shkarkimit ose transferimit në pozicione të tjera tërheqëse. Kjo praktikë ka vazhduar për dekada dhe duket se po vazhdon sërish.

Mos të lejohet privatizimi si në kohën e Crvenkovskit!

Maqedonia e Veriut ka histori të hidhur pe procesin e privatizimit dhe tranzicionit. Periudha më e errët është ajo kur Crvenkovski në pushtet me privatizimin e tij arriti që ta shpërndajë kapitalin shtetëror nëpër klasën elite të shtetit pa kontroll të mjaftueshëm. Privatizimi u bë në mënyrë brutale, kur kapitalistët elitë i blenë për shumë pak para kompanitë më të mëdha shtetërore. Nëse ndodhë një moment i tillë, kjo do të ishte katastrofa e radhës dhe për këtë arsye Zaev duhet të jetë shumë i vëmendshëm. Qeveria duhet të gjejë zgjidhje për problemet ekonomike me ndërmarrjet publike, por jo edhe ato t’i shesë për pak para sepse nuk mundet t’i menaxhojë. Në botën e errët ekonomike dihet qartë se si ndodhin shit blerjet. Fillimisht falimentohet qëllimshëm kompania shtetërore dhe pastaj blihet nga po të njëjtët menaxherë e drejtues, të cilët e “ringjallin” kompaninë dhe arrijnë fitime të majme. Shteti duhet të bëjë analiza të mirëfillta se cila kompani mund të shitet dhe cila mund të kthehet në rezultate pozitive. Prandaj, kujdes nga privatizimi dhe kapitalizmi si në kohën e pas pavarësisë, kur shumë punëtorë mbetën rrugëve dhe shumë familje falimentuan.

Zhurnal Ads
Zhurnal Ads

Postime të ngjashme

Seancë e re gjyqësore për rastin “Target – Fortesa”

E.E.

A do të ketë “fshesë” në gjyqësor?

E.E.

Rexhepi: Stop praktikës së largimit nga puna të të punësuarve në Ministrinë e Kulturës

R ZH

Kreu i BFI H. Hfz. Shaqir ef. Fetai dënon sulmin terrorist në Vjenë

E.E.

Me plazmën e gjakut janë trajtuar rreth 70 pacientë, rritet numri i donatorëve të paraqitur

E.E.

Osmani në Sofje në bisedime me Borisovin dhe Zaharievën

E.E.
duke ngarkuar....

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read more...