Shkup, 24 gusht, Zhurnal.mk – Rritja e çmimeve të drithërave dhe thatësira fillimisht do të prekin produktet e freskëta në tetor, ndërsa buka dhe produktet e përpunuara pritet të shtrenjtohen në pranverë.
Çmimet globale të ushqimeve kanë nisur sërish të rriten për shkak të thatësirës dhe problemeve me transportin përmes Detit të Zi. Ky trend pritet t’i japë fund periudhës së stabilizimit të çmimeve në Maqedoni gjatë vjeshtës. Sipas analizës së fundit të “Oxford Economics”, çmimet e ushqimeve në botë pritet të rriten me 11,8 për qind gjatë vitit 2026, ndërsa presioni më i madh pritet të ndihet te drithërat, perimet e freskëta dhe produktet e qumështit.
Indeksi i çmimeve të ushqimeve i FAO-s në korrik shënoi rritje mujore prej 0,6 për qind, ndërsa alarmi kryesor vjen nga drithërat, indeksi i të cilave u rrit me 3,4 për qind vetëm brenda një muaji. Çmimi botëror i grurit u rrit me 5,8 për qind, ndërsa analistët presin që në tremujorin e tretë të jetë rreth 36 për qind më i lartë krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Shkaqet kryesore të valës së re të shtrenjtimit janë valët e të nxehtit, të cilat kanë ulur rendimentet te prodhuesit e mëdhenj, rritja e çmimeve të plehrave dhe karburanteve, si dhe ndërprerjet e reja në eksportet detare. Organizata evropiane “Coceral” ka ulur parashikimin për korrjen e drithërave në BE dhe Britani të Madhe në 286,6 milionë tonë, një rënie e ndjeshme krahasuar me 310 milionë tonët e vitit të kaluar.
Ndryshe nga vendet e zhvilluara evropiane, çdo rritje e çmimeve të produkteve bazë ushqimore në Maqedoni ka ndikim të drejtpërdrejtë dhe të fortë në standardin e jetesës. Të dhënat e Entit Shtetëror të Statistikave tregojnë se shpenzimet për ushqime dhe pije përbëjnë 50,1 për qind të buxhetit të përgjithshëm familjar.
Presion shtesë mbi tregun krijojnë edhe kostot në rritje të prodhimit në bujqësinë vendase. Në korrik, kostot për materialet dhe inputet bujqësore në Maqedoni ishin 4,1 për qind më të larta, ndërsa çmimet e blerjes së produkteve bujqësore ranë me 5,5 për qind. Kjo u lë fermerëve hapësirë minimale për të përballuar vetë rritjet e ardhshme të çmimeve të karburanteve dhe energjisë.
Maqedonia ka një mbrojtje të caktuar sa i përket grurit, falë korrjes rekord të vitit të kaluar, prej më shumë se 300 mijë tonësh, e cila sipas Ministrisë së Bujqësisë mbulon nevojat e brendshme. Megjithatë, industria ushqimore dhe mullinjtë janë drejtpërdrejt të varur nga kostot e energjisë elektrike, lëndëve të para të importuara, ambalazhimit dhe transportit, ndaj izolimi i plotë nga luhatjet e bursave botërore nuk është i mundur.
Efekti i bursave globale nuk pritet të reflektohet menjëherë, por në dy valë të ndara:
Tetor – nëntor 2026: vala e parë e shtrenjtimit pritet të prekë frutat dhe perimet e freskëta, për të cilat zakonisht duhen dy deri në tre muaj që goditja e çmimeve në bursat ndërkombëtare të reflektohet në raftet e marketeve.
Shkurt – maj 2027: vala e dytë pritet të përfshijë produktet e përpunuara, bukën, makaronat dhe produktet e qumështit, pas shterimit të rezervave ekzistuese dhe përfundimit të kontratave aktuale të furnizimit.
