Bruksel, 15 tetor, Zhurnal.mk – Përfaqësuesja e Lartë e Bashkimit Evropian për Politikën e Jashtme, Kaja Kallas bëri thirrje sot që procesi i zgjerimit të BE-së, të mos kushtëzohet nga mosmarrëveshjet dypalëshe, pas kërkesave të paraqitura nga Kroacia ndaj Malit të Zi si kusht për mbështetjen e anëtarësimit të këtij vendi në bllokun evropian, raportoi “Europa Press”.
“Është shumë e rëndësishme që të mos e trajtojmë procesin e zgjerimit si një çështje dypalëshe. Evropa është një kontinent shumë i vogël. Prandaj, duhet të jemi më të fortë së bashku me vendet që janë pjesë e Evropës”, deklaroi Kallas për gazetarët, përpara pjesëmarrjes në takimin e Këshillit Evropian në Bruksel, që zhvillohet më 15 dhe 16 tetor.
Deklarata e saj vjen pasi Kroacia u ka paraqitur vendeve të tjera anëtare të BE-së një dokument me tetë kërkesa që, sipas Zagrebit, Mali i Zi duhet t’i zgjidhë përpara përfundimit të procesit të anëtarësimit.
Disa prej këtyre çështjeve lidhen me pasojat e luftërave në ish-Jugosllavi gjatë viteve 1990, ndërsa të tjerat kanë të bëjnë me pronat dhe mosmarrëveshjet kufitare.
Tetë kërkesat e Kroacisë ndaj Malit të Zi
Sipas dokumentit të publikuar nga media, gjashtë nga tetë kërkesat lidhen me krimet e luftës, të drejtat themelore dhe çështje të tjera të pazgjidhura, që burojnë nga konfliktet e viteve 1990.
Dy kërkesat e tjera kanë të bëjnë me trashëgiminë e ish-Jugosllavisë dhe mosmarrëveshjet kufitare mes dy vendeve.
Kroacia kërkon dëmshpërblim për më shumë se 300 shtetas kroatë, që u mbajtën në kampin e të burgosurve të Morinjit, në Mal të Zi, nga tetori 1991 deri në gusht 1992.
Zagrebi kërkon gjithashtu që pllaka përkujtimore në vendin ku ndodhej kampi, të mbetet e dukshme dhe të mos mbulohet nga struktura të tjera.
Një tjetër kërkesë është ndryshimi i emrit të pishinës në qytetin malazez të Kotorrit, e cila mban emrin e ish-lojtarit të vaterpolit Zoran Gopçeviç.
Sipas autoriteteve kroate, ai kishte shërbyer si roje në kampin e Morinjit.
Zagrebi kërkon gjithashtu bashkëpunimin e autoriteteve malazeze, për të zbardhur fatin e 14 shtetasve kroatë që rezultojnë të zhdukur nga lufta, si dhe ndjekjen penale të krimeve të luftës, përfshirë rastet që lidhen me përgjegjësinë e eprorëve për veprimet e vartësve të tyre.
Një tjetër çështje e ngritur nga Kroacia lidhet me pretendimet për pronat e familjeve kroate në Mal të Zi, përfshirë 51 familje nga Tivati dhe familje të tjera në zonën e Gjirit të Kotorrit.
Zagrebi kërkon zgjidhjen e këtyre mosmarrëveshjeve, disa prej të cilave kanë mbetur të pazgjidhura për një kohë të gjatë.
Dy kërkesat e fundit kanë të bëjnë me kthimin e anijes shkollore “Jadran”, të cilën Kroacia e konsideron pronë të saj në bazë të marrëveshjeve, për trashëgiminë e ish-Jugosllavisë, si dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve kufitare tokësore dhe detare mes dy vendeve.
Përplasja rrezikon objektivin e anëtarësimit në vitin 2028
Mali i Zi është ndër vendet më të avancuara në procesin e negociatave për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe synon të bëhet anëtari i 28-të i bllokut në vitin 2028.
Podgorica ka mbyllur përkohësisht 21 nga 33 kapitujt e negociatave, ndërsa Kroacia po pengon përparimin në disa fusha, përfshirë transportin, politikën e jashtme, të drejtat themelore dhe drejtësinë, lirinë dhe sigurinë.
Meqenëse vendimet kryesore në procesin e anëtarësimit, kërkojnë miratimin e të gjitha vendeve anëtare, kundërshtimi i Kroacisë mund të ngadalësojë përparimin e Malit të Zi dhe të vërë në rrezik objektivin e anëtarësimit deri në vitin 2028.
Zagrebi argumenton se çështjet e pazgjidhura duhet të marrin përgjigje përpara anëtarësimit të Malit të Zi, duke i cilësuar ato si çështje të të drejtave të njeriut, drejtësisë dhe marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë.
Nga ana tjetër, qëndrimi i Kallas, nënvizon rëndësinë që procesi i zgjerimit të mos kthehet në një instrument për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve mes vendeve kandidate dhe shteteve anëtare.
Përplasja mes Zagrebit dhe Podgoricës vë në dukje vështirësitë që mund të krijojnë konfliktet e vjetra dypalëshe, për procesin e zgjerimit të BE-së, në një kohë kur Mali i Zi synon të përfundojë negociatat dhe të përparojë drejt anëtarësimit brenda dy viteve të ardhshme.
