Shkup, 10 nëntor – Qeveria e kryeministrit Mickoski që nga fillimi i saj e ka pasur në plan t’i bashkojë dy shërbimet aktuale intelegjente të Maqedonisë së Veriut. Agjencia e Sigurisë Kombëtare dhe Agjencia e Zbulimit të cilat funksionojnë të ndara, janë në targetin e kryeministrit që të bashkohen dhe të funksionojnë si një tërësi e vetme. Bashkimi Evropian për vitin e dytë me rradhë, ka shprehur vërejtjet e saj se Agjencia për Sigurinë Kombëtare duhet të largohet nga ambientet e Ministrisë së Brendshme, ndërsa Agjencia Teknike Operacionale ku bëhen përgjimet, duhet të largohet nga ambientet ku qëndron bashkë me një operator kombëtar të telekomunikacionit. Në raportin e këtij viti, Komisioni Evropian i regjistron përsëri të dyja situatat si një rrezik për pavarësinë operacionale. Dilema kryesore është se a mund që bashkimi i tillë, të cilin e synon qeveria, të kthejë rrezikun për keqpërdorim të këtyre shërbimeve njejtë siç ndodhi në kohën kur kryeministër ishte Nikolla Gruevski?, shkruan “Zhurnal.mk”.
Çfarë nënkupton propozimi i qeverisë për bashkimin e shërbimeve sekrete!
Propozimi i qeverisë për bashkimin e shërbimeve sekrete — i cili aktualisht po trajtohet si iniciativë konkrete në Maqedoninë e Veriut nga qeveria e Hristijan Mickoskit — nënkupton shkrirjen e dy institucioneve kryesore të inteligjencës, Agjencisë për Siguri Kombëtare (ASK) dhe Agjencisë së Inteligjencës (AI), në një strukturë të vetme operative.
Ky propozim bart ndryshime rrënjësore në organizimin administrative dhe operacional të sigurisë shtetërore. Qeveria pohon se bashkimi nënkupton një ndarje më të qartë dhe të centralizuar të detyrave: inteligjenca e jashtme (zbulimi) dhe kundërzbulimi (siguria e brendshme) do të menaxhohen nga e njëjta qendër komande.
Në vend që informacionet e sigurisë të kalojnë nëpër kanale të ndryshme institucionale, çka shpesh shkakton vonesa, një agjenci e vetme nënkupton grumbullim, analizim dhe shpërndarje më të shpejtë të të dhënave sekrete te vendimmarrësit kryesorë të shtetit.
Sipas propozimit të qeverisë, institucioni i ri i bashkuar parashihet të funksionojë nën një mbikëqyrje më të fortë nga Parlamenti. Kjo synon të shmangë keqpërdorimet politike apo funksionimin e shërbimeve si “shtet brenda shtetit”, duke rritur llogaridhënien publike përmes komisioneve parlamentare, shkruan “Zhurnal.mk”.
Cilat janë rreziqet e bashkimit!
Bashkimi i dy agjencive kryesore të inteligjencës (ASK dhe AI) bart rreziqe serioze politike, institucionale dhe të sigurisë. Rreziku kryesor është përqendrimi i madh i pushtetit të sigurisë në një dorë të vetme. Kur inteligjenca e jashtme (zbulimi) dhe ajo e brendshme (kundërzbulimi) drejtohen nga një agjenci e vetme, krijohet një strukturë tejet e fuqishme që mund të jetë më e lehtë për t’u keqpërdorur apo kontrolluar politikisht nga pushteti.
Ky model mund të rikthejë vendin prapa, duke minuar reformat që u ndërmorën me vështirësi pas vitit 2015-2016, kur Maqedonia e Veriut u trondit nga skandali i madh i përgjimeve të paligjshme nën qeverisjen e kaluar të VMRO-DPMNE-së. Ndarja e agjencive asokohe u bë pikërisht për të krijuar “pesha dhe balanca” që parandalonin një agjenci të vetme të kontrollonte gjithçka.
Ndonëse qeveria e Mickoskit argumenton se po ndjek modele të shteteve anëtare të NATO-s si Kroacia apo SHBA, ndryshimi i shpeshtë i strukturave pa një konsensus të gjerë mund të ngjallë mosbesim te partnerët ndërkombëtarë. Çdo dyshim për rrjedhje të informacioneve ose destabilitet brenda shërbimit të ri mund të dëmtojë shkëmbimin e të dhënave sekrete me aleatët e NATO-s.
Shqiptarët në qeveri e mbështetin projektin!
Qëndrimi i koalicionit VLEN, si pjesë e qeverisë aktuale në Maqedoninë e Veriut, është mbështetës ndaj bashkimit të këtyre dy agjencive. VLEN e argumenton këtë reformë si një hap drejt ndërtimit të një “shërbimi sekret modern” dhe të çliruar nga ndikimet e vjetra partiake. Megjithatë, VLEN ka deklaruar zyrtarisht se me shkrirjen e dy agjencive, ata do të sigurojnë që pozita e zëvendësdrejtorit të agjencisë së re të bashkuar t’i takojë një kuadri shqiptar, shkruan “Zhurnal.mk”.
Bashkimi Evropian, në mënyrë diplomatike shpreh shqetësimet e saja!
Bashkimi Evropian nuk ka një qëndrim të prerë ose model të unifikuar sa i përket strukturës së shërbimeve sekrete, pasi organizimi i inteligjencës konsiderohet kryesisht si kompetencë ekskluzive kombëtare e çdo shteti anëtar apo kandidat. Brenda vetë BE-së ka shtete që kanë agjenci të bashkuara, ashtu siç ka të tjera që i mbajnë të ndara
Për BE-në, nuk ka rëndësi nëse shërbimet janë të ndara apo të bashkuara, për sa kohë që ato i nënshtrohen një kontrolli të rreptë dhe të pavarur demokratik. Brukseli insiston që komisionet parlamentare dhe trupat e pavarur mbikëqyrës të kenë qasje të plotë dhe mekanizma realë për të parandaluar keqpërdorimin e agjencisë së re për qëllime politike apo përgjime të paligjshme.
Pas krizës së madhe të përgjimeve në vitin 2015, BE-ja, përmes ekspertit Reinhard Priebe, hartoi udhëzime strikte për të ndalur kontrollin partiak mbi shërbimet sekrete. BE-ja monitoron me kujdes që ky bashkim i ri të mos shpërbëjë apo të mos zhbëjë reformat e arritura deri më tani, duke kërkuar garanci që agjencia e re nuk do të rikthejë përqendrimin e rrezikshëm të pushtetit që çoi në skandalet e kaluara.
Pasi BE-ja dhe Maqedonia e Veriut kanë nënshkruar marrëveshje të rëndësishme si Partneriteti për Siguri dhe Mbrojtje, institucionet evropiane kërkojnë që ky tranzicion të mos cenojë sigurinë e shkëmbimit të të dhënave sekrete. Brukseli kërkon që agjencia e re të jetë e aftë të mbrohet nga sulmet kibernetike dhe ndikimet hibride (veçanërisht ato ruse), pa krijuar “vakum” gjatë fazës së shkrirjes.
Komisioni Evropian, në raportin e tij të vitit 2025, deklaroi shprehimisht se ASK duhet të largohet nga ambientet e Ministrisë së Brendshme dhe se Agjencia Teknike Operacionale, i ndan ambientet e saj me një operator kombëtar të telekomunikacionit. Në raportin e tij të vitit 2026, Komisioni i regjistron përsëri të dyja situatat si një rrezik për pavarësinë operacionale.
Kryeministri përmendi ATO-n si një nga garancitë kundër përgjimit të paligjshëm. Është një organ i pavarur që, bazuar në një urdhër gjykate, siguron lidhjen teknike midis operatorëve dhe institucioneve të autorizuara. Për këtë agjenci KE kërkon fonde dhe staf të mjaftueshëm, përveç vërejtjes për ambientet.
Prandaj, bashkimi i agjencive kërkon që procesi të jetë plotësisht transparent, i përfshirë në debat publik me opozitën dhe ekspertët, dhe i monitoruar rreptësisht nga Parlamenti. Çështjet e sigurisë janë shumë serioze dhe senzitive, prandaj duhet shumë kujdes dhe analiza të mirëfillta si të veprohet, shkruan “Zhurnal.mk”.
