Prishtinë, 24 tetor Zhurnal.mk – Kancelari gjerman, Friedrich Merz, ka theksuar rëndësinë e vazhdimit të procesit të zgjerimit të Bashkimit Evropian, duke i cilësuar protestat në Shqipëri dhe në rajon si një mesazh për nevojën e avancimit të këtij procesi.
Gjatë Samitit të Procesit të Berlinit, të mbajtur në Miloçer, pranë Budvës në Mal të Zi, Merz dënoi dhunën dhe paralajmëroi se polarizimi politik dhe retorika përçarëse pengojnë krijimin e një Evrope më të sigurt dhe më të begatë.
“Ne jemi duke parë protestat që zhvillohen në Shqipëri dhe më gjerë. Janë një mesazh se zgjerimi i Bashkimit Evropian duhet të vazhdojë”, deklaroi Merz.
Në këtë samit, liderët e Ballkanit Perëndimor dhe përfaqësuesit e BE-së diskutuan për integrimin evropian të rajonit, reformat dhe forcimin e bashkëpunimit ndërmjet vendeve.
Duke folur për procesin e anëtarësimit, kancelari gjerman nënvizoi se përparimi duhet të bazohet në merita dhe në zbatimin e reformave konkrete. Sipas tij, BE-ja i ka përmbushur detyrimet e saj, ndërsa vendet kandidate duhet të dëshmojnë vullnet politik dhe të përmbushin kërkesat e nevojshme për integrim.
Profesori dhe doktori Sadri Ramabaja, në një prononcim për gazetën “Bota sot”, ka vlerësuar se deklarata e kancelarit gjerman Friedrich Merz, në kuadër të Procesit të Berlinit, e rikthen në vëmendje lidhjen ndërmjet demokracisë, reformave të brendshme dhe integrimit evropian të Shqipërisë. Sipas tij, protestat qytetare mund të shërbejnë si mekanizëm presioni për demokratizimin e institucioneve, ndërsa anëtarësimi i Shqipërisë në Bashkimin Evropian para Serbisë do të kishte rëndësi të veçantë strategjike për shqiptarët në Ballkanin Perëndimor dhe për Kosovën.
Në vlerësimin e tij për “Bota sot”, Ramabaja është ndalur te deklaratat e kancelarit gjerman, Friedrich Merz, më 22 tetor 2026, i cili, gjatë takimit në kuadër të Procesit të Berlinit, ka theksuar nevojën që zgjerimi i Bashkimit Evropian të vazhdojë, duke nënvizuar njëkohësisht rëndësinë e reformave dhe përgjegjësinë e vendeve kandidate për përmbushjen e kritereve të anëtarësimit.
Profesori Ramabaja konsideron se ky qëndrim duhet parë përtej dimensionit diplomatik, pasi prek drejtpërdrejt debatin për gjendjen e demokracisë në Shqipëri dhe raportin ndërmjet pushtetit politik dhe projektit evropian të vendit.
Sipas tij, integrimi evropian nuk mund të identifikohet me vazhdimësinë e një qeverie të caktuar, por duhet të mbetet një proces i ndërtimit të institucioneve demokratike, forcimit të sundimit të ligjit dhe përmbushjes së standardeve evropiane.
“Integrimi evropian nuk është pronë e një qeverie dhe as privilegj që mund të përdoret për të legjitimuar qëndrimin e saj në pushtet. Ai është një proces i transformimit të shtetit dhe të shoqërisë, i cili kërkon institucione funksionale, drejtësi të pavarur, luftë të pakompromis kundër korrupsionit dhe llogaridhënie të mirëfilltë publike. Prandaj, rruga drejt Bashkimit Evropian duhet të matet me rezultatet konkrete të reformave dhe jo me deklaratat politike të qeverive”, vlerëson Ramabaja.
Sipas tij, ky dallim është thelbësor për të kuptuar edhe rëndësinë e protestave qytetare që po zhvillohen në Shqipëri. Ai thekson se protestat nuk përbëjnë vetvetiu një garanci për përshpejtimin e anëtarësimit, por mund të ndikojnë në krijimin e një klime politike ku institucionet detyrohen të përgjigjen ndaj kërkesave të qytetarëve.
Duke komentuar protestat kundër qeverisë së Edi Ramës, profesori Ramabaja vlerëson se rëndësia e tyre nuk duhet të kufizohet vetëm te kundërshtimi politik ndaj qeverisë aktuale. Sipas tij, thelbi qëndron te kërkesat për sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit, çlirimin e institucioneve nga ndikimi politik dhe vendosjen e përgjegjësisë publike.
“Protesta qytetare, kur artikulon kërkesa për drejtësi, demokraci, luftë kundër korrupsionit dhe llogaridhënie, mund të shndërrohet në një mekanizëm të rëndësishëm të presionit demokratik. Ajo nuk e sjell automatikisht anëtarësimin në Bashkimin Evropian, por mund t’i detyrojë institucionet të përballen me problemet që pengojnë këtë proces. Nëse presioni qytetar prodhon reforma konkrete, nëse këto reforma përmirësojnë funksionimin e shtetit dhe nëse rezultatet e tyre përmbushin kriteret evropiane, atëherë protestat mund të kontribuojnë në mënyrë të tërthortë, por të rëndësishme, në avancimin e Shqipërisë drejt BE-së”, shprehet ai për “Bota sot”.
Ramabaja vëren se negociatat e anëtarësimit nuk duhet të shihen vetëm përmes hapjes apo mbylljes së kapitujve, pasi përparimi teknik nuk është domosdoshmërisht dëshmi e transformimit të thellë institucional.
Sipas tij, Shqipëria ka nevojë për një proces integrimi ku rezultatet të jenë të prekshme në funksionimin e drejtësisë, pavarësinë e institucioneve, luftën kundër korrupsionit dhe garantimin e të drejtave qytetare.
Një dimension tjetër që Ramabaja e konsideron me rëndësi të veçantë është ai gjeopolitik. Sipas tij, integrimi i Shqipërisë në Bashkimin Evropian, veçanërisht nëse do të ndodhte para anëtarësimit të Serbisë, do të ndikonte në pozicionimin strategjik të të dy vendeve në Ballkanin Perëndimor.
Ai vlerëson se anëtarësimi do t’i mundësonte Shqipërisë të bëhej pjesë e drejtpërdrejtë e mekanizmave të vendimmarrjes evropiane dhe të kishte një rol më të madh në politikat që lidhen me sigurinë, zhvillimin ekonomik dhe stabilitetin rajonal.
“Anëtarësimi i Shqipërisë në Bashkimin Evropian, përpara Serbisë, do të përbënte një zhvillim me peshë të konsiderueshme strategjike për Ballkanin Perëndimor. Shqipëria do të kalonte nga pozita e një vendi kandidat në atë të një shteti anëtar, me të drejtë pjesëmarrjeje në proceset e vendimmarrjes evropiane dhe me mundësi më të mëdha për të ndikuar në politikat e përbashkëta. Ky ndryshim do të forconte pozicionin e saj institucional dhe diplomatik, duke krijuar një realitet të ri në raportet rajonale”, thekson Ramabaja.
Megjithatë, profesori nënvizon se një zhvillim i tillë nuk duhet interpretuar si epërsi automatike e Shqipërisë ndaj Serbisë. Sipas tij, rëndësia qëndron te forcimi i pozitës evropiane të Shqipërisë dhe te mundësitë që krijohen për të mbrojtur interesat e saj përmes mekanizmave të përbashkët të Bashkimit Evropian.
Profesori Sadri Ramabaja vlerëson se përshpejtimi i integrimit evropian të Shqipërisë do të kishte rëndësi jo vetëm për Tiranën, por edhe për Kosovën dhe shqiptarët në rajon.
Sipas tij, një Shqipëri brenda Bashkimit Evropian do të mund të krijonte hapësira të reja për bashkëpunim politik, ekonomik dhe institucional me Kosovën, duke e forcuar lidhjen e saj me strukturat evropiane.
Ai thekson se anëtarësimi do të mundësonte forma më të avancuara të bashkëpunimit dhe do t’i jepte Shqipërisë mundësi shtesë për të kontribuar në çështjet që prekin interesat e përbashkëta të shqiptarëve në Ballkanin Perëndimor.
“Për Kosovën, anëtarësimi i Shqipërisë në Bashkimin Evropian do të kishte rëndësi të veçantë strategjike. Ai do të krijonte mundësi të reja për bashkëpunim ekonomik, politik dhe institucional, ndërsa do ta forconte lidhjen e shqiptarëve në rajon me hapësirën evropiane. Në të njëjtën kohë, ky zhvillim do të kërkonte koordinim më të qëndrueshëm ndërmjet Tiranës dhe Prishtinës, në mënyrë që mundësitë e reja të shndërroheshin në përfitime konkrete. Pesha e faktorit shqiptar mund të rritej përmes integrimit dhe bashkëpunimit institucional, por kjo nuk ndodh automatikisht dhe nuk mund të zëvendësojë politikën e koordinuar dhe përgjegjësinë shtetërore”, deklaron Ramabaja.
Ai nënvizon se marrëdhëniet ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës duhet të mbështeten në bashkëpunim të qëndrueshëm, koordinim strategjik dhe projekte konkrete, duke shmangur pritshmëritë se anëtarësimi i njërës palë do t’i zgjidhte vetvetiu sfidat me të cilat përballet pala tjetër.
Sipas tij, integrimi evropian i Shqipërisë mund të krijojë një kontekst më të favorshëm për Kosovën, por rruga evropiane e kësaj të fundit kërkon gjithashtu përmbushjen e kritereve, forcimin e institucioneve dhe angazhim të vazhdueshëm diplomatik.
Në përfundim, Ramabaja thekson se zhvillimet politike në Shqipëri duhet të vlerësohen në raport me sfidën e ndërtimit të një shteti demokratik, që përmbush standardet evropiane dhe kontribuon në stabilitetin e rajonit.
Ai vlerëson se deklaratat e kancelarit gjerman Friedrich Merz duhet të lexohen si një rikujtim se zgjerimi i Bashkimit Evropian mbetet i rëndësishëm, por se përgjegjësia për përparimin e vendeve kandidate nuk mund t’u bartet institucioneve evropiane.
“Integrimi evropian i Shqipërisë duhet kuptuar njëkohësisht si projekt demokratik, zhvillimor dhe gjeopolitik. Përshpejtimi i tij duhet të mbështetet në meritë dhe në reforma reale, sepse vetëm kështu mund të forcohen institucionet, të rritet besimi i qytetarëve dhe të krijohen kushtet për një pozitë më të qëndrueshme të Shqipërisë në rajon. Europa nuk mund të jetë mburojë politike për asnjë qeveri, por standardi me të cilin duhet të matet pushteti. Në këtë kuptim, protestat që kërkojnë zbatimin e standardeve demokratike mund të bëhen një forcë shtytëse për ndryshime të brendshme, të cilat, nëse përkthehen në reforma konkrete, do ta afronin Shqipërinë me objektivin e saj evropian”, përfundon Ramabaja për gazetën “Bota sot”.
