Shkup, 29 tetor, Zhurnal.mk – Aplikacioni celular “M.Shërbime”(“m.Uslugi”), i dedikuar për qasje më të thjeshtë të qytetarëve në shërbimet elektronike publike dhe dokumentet digjitale përmes telefonit celular u promovua dje. Aplikacioni është falas për t’u shkarkuar dhe nuk është i detyrueshëm, por do të ofrojë shumë përfitime të reja. “M.Shërbime” do të mundësojë qasje në versionin elektronik të letërnjoftimit dhe patentës së shoferit, si dhe në tre shërbimet e para digjitale për qytetarët. Është paralajmëruar edhe zgjerimi i mëtejshëm i funksionaliteteve të aplikacionit.
Në promovimin që u mbajt në Filarmoninë e Maqedonisë në Shkup, u prezantuan funksionalitetet e aplikacionit dhe mundësitë që ai i ofron për përdorim më të lehtë të shërbimeve digjitale.
Kryeministri Hristijan Mickoski, duke folur në promovimin, theksoi se sot me aplikacionin celular “M.Shërbime” po bëhen hapa konkretë në drejtim që qytetari të mos ketë nevojë të marrë një ditë pushim nga puna për të nxjerrë një dokument, të presë para sportelit ose të çojë letra nga një institucion në tjetrin, të mos ketë nevojë të njohë dikë në administratë ose të paguajë më shumë për të kryer më shpejt një punë.
Institucionet, tha ai, duhet të shkëmbejnë të dhëna, procedurat duhet të thjeshtohen dhe qytetari duhet të pushojë së qeni hallka lidhëse midis pjesëve të ndryshme të administratës.
“Pikërisht kjo për mua është thelbi i transformimit digjital. Kjo është e rëndësishme sepse transformimi digjital ka vlerë vetëm kur planet, strategjitë dhe infrastruktura shndërrohen në diçka që qytetari mund ta përdorë praktikisht. Si person që vjen profesionalisht nga inxhinieria, unë i shoh këto procese, para së gjithash, si çështje të një sistemi të projektuar mirë dhe funksional. Nëse një proces ka hapa të panevojshëm, kalimi i tij nga letra në ekran nuk do ta bëjë automatikisht atë proces të mirë. Nëse dy institucione tashmë posedojnë të dhëna që mund t’i shkëmbejnë ligjërisht, nuk ka kuptim që qytetari të jetë ai që do t’i transferojë fizikisht ato të dhëna nga një institucion në tjetrin. Kjo është arsyeja pse thelbi i digjitalizimit nuk është vetëm të prezantojmë teknologji të re. Thelbi është që së pari të analizojmë procesin, të heqim hapat e panevojshëm, të lidhim sistemet dhe vetëm atëherë t’i ofrojmë qytetarit shërbim të thjeshtë”, tha Mickoski.
Sipas tij, aplikacioni është pjesa e dukshme e këtij sistemi, por pas tij qëndrojnë regjistrat, ndërveprimi, shërbimet elektronike, dokumentet elektronike, mekanizmat e identifikimit dhe autentifikimit, korniza ligjore dhe sigurisht siguria kibernetike.
“Këto janë gjëra që përdoruesi nuk ka nevojë t’i shohë, por pa to aplikacioni nuk do të kishte vlerë të vërtetë. Dhe kjo është një nga detyrat e shtetit, të zgjidhë kompleksitetin në prapavijë, për t’i ofruar qytetarit një rezultat të thjeshtë dhe të sigurt. Ky projekt ka gjithashtu dimension shumë praktik dhe ekonomik. Kur flasim për administratën publike, shpesh harrojmë se koha e qytetarëve dhe e kompanive ka vlerë reale ekonomike. Çdo vizitë e panevojshme në institucion do të thotë kohë e humbur, çdo dokument që kërkohet përsëri, edhe pse tashmë ekziston në regjistrin shtetëror, krijon kosto shtesë. Çdo procedurë që zgjat më shumë se sa është e nevojshme paraqet kosto si për qytetarin ashtu edhe për shtetin. Kjo është arsyeja pse digjitalizimi është njëkohësisht reformë administrative dhe ekonomike. Nëse përmes sistemeve
më të mira u kursejmë qytetarëve dhe kompanive mijëra orë, kjo është vlerë konkrete”, theksoi kryeministri.
Sipas tij, në këtë mënyrë, në vend të procedurave rutinë administrative, nëpunësit mund të merren më shumë me raste ku vërtet nevojiten njohuritë dhe vendimmarrja njerëzore.
Ai pret që ky aplikim të mos jetë projekt i një Ministrie, por projekt i të gjithë Qeverisë dhe administratës publike.
“Secili ministër, secili drejtor dhe secili institucion duhet të analizojë se cilat shërbime mund t’i bëjë të disponueshme përmes këtij sistemi, cilat të dhëna nuk duhet t’i kërkojë më nga qytetarët dhe cilat procedura mund t’i thjeshtojë. Ministria e Transformimit Digjital mund të ndërtojë platformën dhe infrastrukturën, por përmbajtja duhet të vijë nga institucionet. Prandaj, në fazën e ardhshme pres rritje të konsiderueshme të numrit të shërbimeve, dokumenteve të disponueshme përmes “M Shërbime”. Nuk ka nevojë të themi sot se sistemi ka përfunduar. Ky është vetëm fillimi i një paradigme të re, një shtet i përgjegjshëm që u shërben qytetarëve. Një shtet që krijon procese administrative më të qarta dhe të verifikueshme, sepse kur një procedurë kryhet në mënyrë elektronike, është më e lehtë të monitorohet se kur ka filluar, sa ka zgjatur dhe në cilën fazë është. Dhe kjo kontribuon në llogaridhënie më të madhe, qeverisje më të mirë dhe zvogëlim të hapësirës për diskrecion administrativ të panevojshëm”, tha kryeministri Mickoski në fjalimin e tij.
Ai theksoi se kjo është pjesë e agjendës së reformave për afrimin e Maqedonisë me Bashkimin Evropian, duke shtuar se një pjesë e madhe e angazhimeve të qarta të ndërmarra tashmë janë përmbushur përmes ligjeve, ndryshimeve, zhvillimit të infrastrukturës digjitale, avancimit të shërbimeve elektronike dhe ndërlidhjes së institucioneve.
“Të gjitha këto ndryshime ligjore janë miratuar në masë më të madhe. Kjo është e rëndësishme sepse tregon se agjenda reformuese për ne nuk është vetëm dokument me afate dhe tregues, por proces që zbatohet dhe jep rezultate konkrete. Integrimi evropian nuk do të ketë kuptim nëse mbetet vetëm në dokumente, kapituj, raporte. Duhet të shihet edhe në jetën e përditshme. Këto projekte duhet të shihen si pjesë të së njëjtës politikë. Shteti të ketë infrastrukturë moderne digjitale, kapacitetet e veta njerëzore dhe institucione që mund ta përdorin në mënyrë efikase teknologjinë. Duke vepruar kështu, duhet të jemi të kujdesshëm që digjitalizimi të mos krijojë një formë të re përjashtimi. Jo çdo qytetar ka shkathtësi të njëjta digjitale. Kjo është arsyeja pse do të vazhdojnë të nevojiten mbështetje, qendra shërbimi dhe kanale të tjera për ata që kanë nevojë për to. Gjithçka që mund të bëhet në mënyrë racionale, të sigurt dhe të ligjshme në mënyrë digjitale, duhet ta bëjmë të disponueshme dhe digjitale”, theksoi Mickoski.
Shprehet se qytetarët do të jenë testi më i rëndësishëm nëse është krijuar sistem i mirë që do t’ua lehtësojë jetën e përditshme dhe përmbushjen e detyrimeve.
“Nuk do ta masim suksesin vetëm sipas numrit të njerëzve që e kanë shkarkuar aplikacionin. Më e rëndësishme është se sa shërbime do të kryhen realisht përmes saj, sa kohë do të kursehet, sa procedura do të thjeshtohen. Dhe sa hapa administrativë të panevojshëm do të mund të heqim. Këta janë treguesit me të cilët duhet të vlerësohet ky projekt. Detyra jonë në periudhën e ardhshme është ta përshpejtojmë këtë proces, të përfshijmë sa më shumë institucione, të sigurojmë gjithnjë e më shumë shërbime që qytetarët të mund t’i përdorin në mënyrë të thjeshtë, të sigurt dhe pa humbur kohë të panevojshme. Ky është qëllimi praktik i transformimit digjital. Shtet më i organizuar, institucione më efikase dhe shërbim më i mirë për qytetarët – thekson Mickoski.
Në eventin foli edhe ministri i Transformimit Digjital Stefan Andonovski, i cili theksoi se kur filloi procesi i transformimit digjital të Maqedonisë, qëllimi nuk ishte të krijoheshin më shumë aplikacione, më shumë portale, më shumë regjistra, por diçka që do ta bënte shtetin më të arritshëm për qytetarët, sepse, siç tha ai, shteti ka qenë shumë kohë i largët dhe shpesh i painteresuar për shumë qytetarë.
“Shteti ishte sportel, orar pune, dokument që ju mungonte, vulë që ju mungonte, institucion tjetër ku duhej të shkonit, informacion tjetër që shteti tashmë e kishte, por përsëri kërkonte që t’ia sillnit. Dhe atëherë kuptuam se transformimi digjital do të ketë të bëjë shumë më tepër me transformimin shoqëror, dhe se digjitalizimi do të jetë vetëm vegël e tij – theksoi Andonovski, duke shtuar se “m.Shërbime” nuk duhet të jetë vetëm aplikacion, por filozofi krejtësisht e ndryshme – që dokumentet të vijnë te qytetari, shërbimet të vijnë te qytetari dhe shteti të vijë te qytetari, në vend që qytetari të shkojë vazhdimisht te shteti.
Shprehet se kjo duhet t’ua lehtësojë problemet qytetarëve me të cilat përballen sa herë që duhet të kryejnë ndonjë punë.
“Kur kemi nevojë për diçka nga shteti, shumë shpesh pyetja e parë që i bëjmë vetes është se në cilën sportel duhet të shkoj? e njoh në atë institucion? Cilat dokumente duhet të marr me vete? Cili institucion është kompetent për këtë çështje? Këtë duam ta ndryshojmë. Qytetari nuk duhet të njohë çdo procedurë ligjore të shtetit për të marrë një shërbim. Nuk duhet të dijë se çfarë të dhënash i duhen dhe nuk duhet të përshtatet me orarin e punës së administratës për diçka që mund të kryhet në mënyrë digjitale. Dhe kjo është arsyeja pse krijuam “m.Shërbime”. Jo vetëm si një aplikacion tjetër celular në oqeanin e aplikacioneve celulare që secili prej jush ka në telefonin e tij celular. Por si një qasje gjithëpërfshirëse ndaj shtetit digjital. Një identitet digjital, dokumente në një vend, shërbime në një vend, njoftime dhe me kalimin e kohës edhe pagesa” – thekson ministri i Transformimit Digjital dhe njëkohësisht përmes telefonit të tij celular tregoi se si funksionon.
Qëllimi i digjitalizimit, tha ai, nuk është vetëm të pasqyrohet sporteli në telefon.
“Nëse një procedurë sot ka shtatë hapa të panevojshëm, suksesi nuk është të bëjmë shtatë hapa digjitalë. Duhet të pyesim veten se cilin nga këta hapa mund ta heqim plotësisht, që të zhduket krejtësisht. Cilat të dhëna i ka tashmë shteti? Çfarë mund të shkëmbejnë institucionet me njëra-tjetrën? Çfarë nuk ka nevojë fare t’i kërkojmë qytetarit? Ky është digjitalizim i vërtetë”, shprehet Andonovski.
Sipas tij, ky është vetëm fillimi. “m.Shërbime”, shtoi ai, nuk është aplikacion i përsosur, sepse ka gjëra që ende nuk janë zhvilluar plotësisht.
“Ende nuk mund t’i kryeni të gjitha pagesat brenda vetë aplikacionit dhe nuk ka aq shumë shërbime sa do të doja të kishte. Nga 360 shërbime në portal, këtu kemi vetëm tre. Por, pikërisht për këtë arsye, sot nuk e shoh këtë si fundin e këtij procesi. E shoh atë si versionin e parë të marrëdhënies së re midis qytetarit dhe shtetit. Hapi tjetër i rëndësishëm është prezantimi i pagesës me celular për herë të parë në Maqedoni, sepse nuk duam që nëse kemi shërbim elektronik, në mes të shërbimit t’ju dërgojmë në portalin kombëtar Shërbime.gov.mk, atje të paguani, e pastaj të ktheheni në aplikacion. Dëshirojmë që kërkesa, pagesa dhe marrja e dokumentit dhe shërbimit të jenë pjesë e një procesi tërësor” – theksoi Andonovski në fjalimin e tij.
Ai shtoi se nuk do të digjitalizohet fillimisht vetëm ajo që është më e lehtë për t’u digjitalizuar, por ajo që është më e nevojshme për qytetarët.
Ambasadori i BE-së Mihalis Rokas tha se nuk do të fliste shumë për këtë aplikacion, por për atë që na pret në të ardhmen ose më së voni deri në fund të vitit të ardhshëm.
“Sepse “m.Shërbime” është pararendësi i portofolit digjital evropian, i cili është një hap shumë i rëndësishëm në transformimin digjital të Evropës, i cili është i hapur edhe për partnerët tanë, vendet partnere të Ballkanit Perëndimor. Portofoli digjital evropian u jep qytetarëve dhe bizneseve mundësinë të paraqesin në mënyrë të sigurt dokumentet e tyre personale dhe t’i ruajnë ato në telefonin e tyre celular. Në vend që të mbajnë shumë dokumente fizike, njerëzit mund të përdorin një portofol digjital në telefonin e tyre për të pasur qasje në shërbime në të gjithë Bashkimin Evropian dhe për të ardhur në Ballkanin Perëndimor”, tha Rokas.
Sipas tij, ky portofol mund të ruajë edhe dokumente të tilla si letërnjoftime, leje për vozitje, certifikata arsimore, dokumente udhëtimi, madje edhe informacione bankare.
“Qëllimi kryesor i tij është t’ua lehtësojë të gjithëve aktivitetet e përditshme, pavarësisht nëse kjo do të thotë hapje të një llogarie bankare, nënshkrim të dokumenteve zyrtare, regjistrim në universitet ose qasje në shërbimet qeveritare në një vend tjetër të BE-së. Një nga avantazhet më të mëdha të portofolit digjital të BE-së është se është shumë i dobishëm dhe praktik. Mund të zvogëlojë burokracinë dhe t’i bëjë shërbimet më të lehta dhe më të shpejta për t’u përdorur. Përfitim tjetër i madh është se njihet ndërkufitarisht, gjë që është shumë e rëndësishme sepse synon të funksionojë në të gjitha vendet anëtare të BE-së. Kjo është veçanërisht e dobishme për njerëzit që studiojnë, punojnë, udhëtojnë ose kanë aktivitete afariste në vende të ndryshme të BE-së. Portofoli fokusohet në privatësinë dhe sigurinë” – theksoi ambasadori i BE-së.
Sipas tij, pritet që përdoruesit të kenë më shumë kontroll mbi informacionet e tyre personale dhe të mund të zgjedhin se cilat të dhëna do t’i ndajnë. Portofoli digjital i BE-së, thekson ai, ka potencialin për ta bërë jetën në Evropë më të lidhur, më efikase dhe më të sigurt. Nëse zbatohet me kujdes, mund të bëhet pjesë e madhe e së ardhmes digjitale të Evropës.
“Sidomos këtu në Maqedoninë e Veriut, e cila është partneri më i përparuar ballkanik në procesin e lidhjes me portofolin digjital të BE-së. Vendosja e legjislacionit që transpozon rregulloret përkatëse për portofolin digjital evropian për dokumentet personale për validimin dhe miratimin e nënshkrimeve elektronike përbëhet nga disa hapa në të cilët aktualisht po punojmë në agjendën reformuese dhe kjo lidhet drejtpërdrejt me zbatimin e kornizës për portofolin digjital evropian për dokumentet personale” – shprehet Rokasi.
Disa nga këto hapa, siç tha ai, tashmë janë arritur në periudhën e e fundit prej një viti e gjysmë dhe pritet të përfundojnë përfundimisht deri në dhjetor të vitit 2027.
“Digjitalizimi është një nga fushat ku vendet kanë arritur të përmbushin kërkesat e agjendës reformuese dhe pikërisht për këtë arsye jam sot këtu me ju për të përshëndetur këto arritje të bëra në transformimin e e-Qeverisë (e-Vlada). Ky është proces që vazhdon dhe që kërkon përpjekje jo vetëm nga Ministria e Transformimit Digjital, por edhe nga të gjitha institucionet e tjera të përfshira” – thekson ambasadori evropian Rokas.
Aplikacioni do të mund të shkarkohet falas përmes platformave Google Play dhe App Store, dhe përdoruesit do të mund të tërheqin dokumentet e tyre digjitale duke futur të dhënat e tyre personale dhe numrin e letërnjoftimit.
