Bruksel/Beograd, 09 Prill, Zhurnal.mk – Dy anëtarë të Parlamentit Evropian të dy grupeve politike, i bënë thirrje Komisionit Evropian (KE) që të pezullojë fondet e BE-së për Serbinë, duke përmendur përkeqësimin e vazhdueshëm dhe në rritje të sundimit të ligjit, standardeve demokratike dhe të drejtave themelore nga Presidenti autoritar Aleksandar Vuçiç dhe partia e tij në pushtet, shkruan Zhurnal.mk.
Në një letër drejtuar Kryetares së Komisionit Ursula von der Leyen eurodeputetët Vladimir Prebilič (Të Gjelbrit/EFA) dhe Sandro Gozi (Renew Europe, Sekretar i Përgjithshëm i Partisë Demokratike Evropiane – EDP) theksojnë se zhvillimet e fundit shënojnë një “përshkallëzim të konsiderueshëm në erozionin e normave demokratike”.
Sipas një njoftimi për shtyp, Prebilič dhe Gozi, në letrën drejtuar von der Leyen-it shprehin “shqetësim të veçantë” për ndërhyrjen e policisë në Rektoratin e Universitetit të Beogradit, duke përfshirë kontrollet, sekuestrimin e dokumenteve të brendshme dhe shënjestrimin publik të Rektorit Vladan Đokić, i cili mbështet studentët protestues dhe është gati të kandidojë në zgjedhjet e parakohshme për postin e kryeministrit përmes Listës së Studentëve kundër Vuçiçit.
“Autonomia e universiteteve, procesi i rregullt ligjor dhe sundimi i ligjit nuk janë opsionale në një vend kandidat”, thanë dy ligjvënësit e BE-së.
Sipas njoftimit, letra gjithashtu “dënon fuqimisht” deklaratat e fundit të Ministrit të Informacionit dhe Telekomunikacionit të Serbisë, Boris Bratina, i cili sugjeroi se policia e Vuçiçit “ka të drejtë të rrahë dhe vrasë” studentët.
Dy eurodeputetët e quajtën këtë “një nxitje të rëndë për dhunë” dhe kërkuan dorëheqjen e tij të menjëhershme.
Eurodeputetët nënvizojnë se e vetmja rrugë e besueshme përpara është organizimi i zgjedhjeve të parakohshme të lira dhe të ndershme. Megjithatë, ata theksojnë se zgjedhje të tilla nuk mund të zhvillohen në kushtet aktuale, sipas njoftimit.
“Prandaj, ata i bëjnë thirrje Komisionit Evropian të mbajë një qëndrim të vendosur, duke përfshirë pezullimin e fondeve të BE-së për Serbinë derisa të zbatohen reforma konkrete dhe të verifikueshme – veçanërisht në lidhje me regjistrin e votuesve dhe funksionimin e duhur të Autoritetit Rregullator për Median Elektronike (REM)”, thuhet në njoftim, shkruan Zhurnal.mk.
Vuçiç refuzon të caktojë një datë për zgjedhje të parakohshme, ndërsa vazhdon të thotë se ato do të zhvillohen këtë vit.
Në mars, Komisioni Evropian njoftoi se tashmë po pezullonte shpërndarjen e mëtejshme – këstin e dytë – të kredive dhe granteve për Serbinë nga fondi i ri i BE-së për vendet e Ballkanit Perëndimor, për shkak të disa ligjeve të diskutueshme gjyqësore të miratuara në janar nga parlamenti i kontrolluar nga partia në pushtet e Vuçiçit.
Zëdhënësi i KE-së, Guillaume Mercier, i tha dtt-net.com se organi ekzekutiv i BE-së, përveç “vlerësimit të vet nëse Serbia ende i plotëson kushtet për pagesat sipas instrumenteve financiare të BE-së”, siç u njoftua më parë nga Komisionerja Marta Kos, po pret gjithashtu mendimin e Komisionit të Venedikut të Këshillit të Evropës mbi ligjet e kontestuara dhe më pas që parlamenti i Serbisë të bëjë ndryshime në ligje siç do të sugjerohej nga ky i fundit, përpara se të mund të rifillojë dërgimin e parave për qeverinë serbe nga fondi i Lehtësimit të Rritjes.
“Nuk ka afat kohor,” tha Mercier për dtt-net.com kur u pyet se kur do të përfundojë vlerësimi i KE-së mbi përmbushjen ose jo të parakushteve të reformës nga Serbia për të marrë paratë nga fondi i Lehtësimit të Rritjes së BE-së.
“Por për momentin, ne nuk po shpërndajmë para në kuadër të Lehtësimit të Reformës dhe Rritjes. Ne gjithashtu po presim mendimin e Komisionit të Venedikut dhe që Serbia të bëjë ndryshimet në ligjet e saj në përputhje me rrethanat,” shpjegoi Mercier në një përgjigje me email.
Zëdhënësi shpjegoi se mosshpërndarja ka të bëjë me kërkesën e dytë për pagesë në kuadër të Lehtësimit të Rritjes nga qeveria serbe. “Po flasim për kërkesën e dytë për pagesë në kuadër të Programit të Rritjes Ekonomike”, shpjegoi ai.
Në janar të vitit të kaluar, KE transferoi 51,7 milionë euro në kredi koncesionare në buxhetin kombëtar të Serbisë, që korrespondojnë me një pjesë të parafinancimit të parashikuar në Planin e Rritjes së BE-së për Ballkanin Perëndimor.
Më pas, në korrik të vitit të kaluar, KE miratoi 40,8 milionë euro për Serbinë për projekte në sektorin e energjisë, por shuma nuk është shpërndarë ende.
Nga 6 miliardë eurot e fondit për periudhën 2024-2027, BE ka caktuar 922 milionë euro për Shqipërinë; 1.085 miliardë euro për Bosnjën dhe Hercegovinën (BiH), 882 milionë euro për Kosovën; 383,5 milionë euro për Malin e Zi; 750,4 milionë euro për Maqedoninë e Veriut dhe 1.586,4 miliardë euro për Serbinë.
Plani i Rritjes synon të përshpejtojë konvergjencën socio-ekonomike të rajonit të Ballkanit Perëndimor me BE-në dhe të hapë rrugën drejt anëtarësimit në BE, sipas KE-së. / Zhurnak.mk
