Analizë / Ekonomi / Mbikëqyrje Financiare
Tetëdhjetë e tri zyra këmbimi humbën licencën brenda një viti.
Dyqane të vogla. Banakë. Para cash. Pronarë që Banka e Shqipërisë mund t’i kontrollojë, gjobisë dhe nxjerrë nga tregu pa tronditur sistemin.
Dhe institucioni i drejtuar nga Gent Sejko i nxori.
Ndërkohë, miliarda euro kalojnë përmes bankave drejt ndërtimit dhe pasurive të paluajtshme, pikërisht sektorët ku hetimet e SPAK, ut po kërkojnë para me origjinë kriminale, pronarë realë të fshehur dhe dokumente të dyshuara si të falsifikuara.
Exchange, t u kontrolluan.
Exchange, t u gjobitën.
Exchange, t u mbyllën.
Bankat vazhdojnë të punojnë.
Gjithmonë i vogli e ha.
27 Kontrolle. 201 Masa. 80 Apo 83 Licenca.
Guvernatori Gent Sejko raportoi para Kuvendit se gjatë vitit 2025 u kryen 27 inspektime në terren, u vendosën 201 masa administrative dhe u revokuan 80 licenca.
Të dhënat vjetore të sektorit tregojnë ndërkohë se u dhanë 33 licenca të reja dhe u revokuan 83 licenca të zyrave të këmbimit valutor.
Në fund të vitit 2024, Shqipëria kishte 642 exchange të licencuara.
Një vit më vonë kishte 592.
Pesëdhjetë më pak.
Për herë të parë pas tetë vitesh, tregu u tkurr.
Edhe diferenca mes 80 licencave të deklaruara nga guvernatori dhe 83 të dhënave vjetore duhet sqaruar. Mund të ketë periudhë ose kategori të ndryshme raportimi.
Por publiku nuk duhet ta hamendësojë.
Banka duhet ta shpjegojë.
Cash, i i Vogël U Pa. Milionat Kaluan nëpër Banka.
Banka e Shqipërisë thotë se exchange, t janë sektor me ekspozim të lartë ndaj parasë fizike dhe me kontakt të drejtpërdrejtë me publikun.
Kontrollet u përqendruan te identifikimi i klientëve, monitorimi i transaksioneve, ruajtja e dokumenteve dhe raportimi i veprimeve të dyshimta.
U kontrolluan edhe rastet kur profili i klientit nuk përputhej me volumin e parave që lëvizte.
Kjo është e drejtë.
Por paratë e mëdha nuk lëvizin vetëm në banakun e një exchange, i lagjeje.
Ato kalojnë në llogari bankare. Financojnë kompani. Blihen prona. Ngrihen kulla. Ndërtohen resorte.
Në disa dosje të profilit të lartë, SPAK ka ngritur dyshime për investimin e parave me origjinë kriminale në pasuri të paluajtshme dhe për fshehjen e pronarëve realë.
Kjo nuk provon se bankat përmes të cilave kanë kaluar pagesat kanë kryer krim.
Nuk provon as se një bankë që shfaqet në dokumente ka qenë në dijeni të origjinës së paligjshme të parave.
Por krijon një pyetje mbikëqyrjeje.
Çfarë kontrolloi Banka e Gent Sejkos te bankat?
Licenca e Hequr Nuk Do të Thotë Krim
Jo çdo exchange që humbi licencën ka pastruar para.
Një licencë mund të revokohet për mangësi dokumentacioni, mosplotësim kushtesh, shkelje administrative ose me kërkesë të vetë subjektit.
Përgjegjësinë penale e përcakton drejtësia.
Por pikërisht këtu fillon problemi.
Banka e Shqipërisë ka publikuar totalin e licencave të hequra, por jo një ndarje të plotë që tregon:
sa u mbyllën për arsye administrative;
sa nuk identifikuan siç duhet klientët;
sa nuk raportuan veprime të dyshimta;
sa raste iu referuan Agjencisë së Inteligjencës Financiare;
sa përfunduan në prokurori.
Pa këtë ndarje, 83 duket si numër i madh.
Por nuk tregon sa i madh ishte problemi.
Pyetjet për Gent Sejkon
Guvernatori i Bankës së Shqipërisë duhet të përgjigjet:
Sa kontrolle të posaçme janë kryer mbi bankat për transaksione që lidhen me kompani dhe prona të përfshira në dosje të SPAK, ut?
Sa prej këtyre transaksioneve ishin raportuar paraprakisht si të dyshimta?
Sa masa administrative janë marrë ndaj bankave?
Sa banka janë gjobitur për mangësi në kontrollin kundër pastrimit të parave?
A është referuar ndonjë rast në Agjencinë e Inteligjencës Financiare ose në prokurori?
Dhe pse publiku sheh listën e exchange, ve që humbën licencën, por nuk ka të njëjtën qartësi për përgjegjësinë e institucioneve që lëvizin pjesën më të madhe të parave?
I Njëjti Standard
Të kërkosh përgjigje për bankat nuk do të thotë t’i akuzosh ato pa prova.
Do të thotë të kërkosh të njëjtin standard.
Nëse Banka e Shqipërisë është e fortë me banakun e vogël, duhet të jetë edhe më e fortë me institucionin që lëviz miliona.
Sepse rreziku nuk matet me madhësinë e tabelës mbi derë.
Matet me shumën e parave që kalon përmes saj.
83 exchange humbën licencën.
Tani Gent Sejko duhet të tregojë çfarë bëri me të mëdhenjtë.
Përndryshe, mesazhi mbetet ai që shqiptarët e njohin prej vitesh.
Gjithmonë i vogli e ha.
