Shkup, 19 nëntor, Zhurnal.mk – Të dhënat demografike rrallëherë prodhojnë debat të menjëhershëm politik, por ato shpesh janë treguesit më të besueshëm të transformimeve afatgjata të një shteti. Analiza e statistikave për periudhën 2010-2024, e prezantuar nga Fati Iseni në kuadër të përgatitjes së një punimi shkencor, nxjerr në pah një realitet që nuk mund të mbulohet me asgjë Maqedonia e Veriut po përballet me një ndryshim të dukshëm të strukturës së saj demografike, ku disa komunitete shfaqin rritje të qëndrueshme natyrore, ndërsa të tjerat po përballen me rënie të theksuar të popullsisë, shkruan Zhurnal.
Bilanci natyror zbulon dy realitete demografike
Sipas të dhënave të paraqitura nga Fati Iseni, në periudhën 2010-2024 në Maqedoninë e Veriut janë regjistruar gjithsej 314.927 lindje dhe 316.129 vdekje, duke rezultuar me një bilanc natyror negativ prej -1.202 banorësh. Në pamje të parë, ky rezultat sugjeron një stagnim demografik në nivel shteti, por një analizë më e thelluar tregon se pas këtyre shifrave fshihen zhvillime shumë të ndryshme mes komuniteteve etnike.
Komuniteti maqedonas paraqet ndryshimin më të madh negativ. Gjatë periudhës së analizuar janë regjistruar 158.665 lindje dhe 233.376 vdekje, duke prodhuar një bilanc natyror prej -74.711 banorësh. Kjo diferencë e konsiderueshme ndërmjet lindshmërisë dhe vdekshmërisë tregon jo vetëm plakjen e popullsisë, por edhe sfidat që lidhen me natalitetin e ulët, emigrimin dhe transformimet socio-ekonomike që kanë prekur vendin gjatë dekadës së fundit.
Në anën tjetër, komuniteti shqiptar vazhdon të shfaqë një trend pozitiv demografik. Me 101.714 lindje dhe 54.018 vdekje, bilanci natyror arrin në +47.696 banorë. Kjo e pozicionon komunitetin shqiptar si grupin me kontributin më të madh pozitiv në shtimin natyror të popullsisë në vend, duke reflektuar dallime të dukshme në strukturën moshore dhe normat e lindshmërisë krahasuar me komunitetet e tjera.
Të dhënat tregojnë gjithashtu bilanc pozitiv te romët (+6.847), turqit (+6.538) dhe boshnjakët (+988), ndërsa serbët (-4.128) dhe vllehët (-449) regjistrojnë rënie natyrore. Një tregues interesant mbetet edhe kategoria e komuniteteve të tjera, e cila shënon një bilanc pozitiv prej +16.017 banorësh. Këto shifra dëshmojnë se ndryshimet demografike nuk janë fenomen që prek vetëm një grup etnik, por pjesë e një procesi më të gjerë të transformimit të strukturës së popullsisë së shtetit.
Implikimet politike dhe shoqërore të ndryshimit demografik
Demografia nuk është vetëm statistikë. Ajo ka ndikim të drejtpërdrejtë në planifikimin ekonomik, sistemin arsimor, tregun e punës, politikat sociale dhe përfaqësimin politik. Kur komunitete të ndryshme regjistrojnë ritme të ndryshme të rritjes apo rënies së popullsisë, ndryshon gradualisht edhe pesha e tyre në jetën publike dhe institucionale të vendit.
Për Maqedoninë e Veriut, këto të dhëna mund të hapin diskutime të reja rreth zhvillimit rajonal, shpërndarjes së burimeve publike dhe projeksioneve afatgjata të strukturës etnike të popullsisë. Nëse tendencat aktuale vazhdojnë edhe në dekadat e ardhshme, ato mund të ndikojnë në dinamikat politike dhe në debatet që lidhen me përfaqësimin, politikat e natalitetit dhe menaxhimin e emigrimit.
Megjithatë, demografia nuk duhet të shihet si instrument për rivalitete etnike. Leximi i të dhënave kërkon përgjegjësi akademike dhe institucionale. Sfidat e lindshmërisë së ulët, plakjes së popullsisë dhe emigrimit masiv janë probleme që prekin pothuajse të gjitha komunitetet në forma të ndryshme. Prandaj, fokusi i politikave publike duhet të jetë krijimi i kushteve për zhvillim dhe qëndrueshmëri demografike për të gjithë qytetarët.
Kujtojmë që, analiza e prezantuar nga Fati Iseni tregon se Maqedonia e Veriut po kalon nëpër një fazë të rëndësishme transformimi demografik. Ndërsa vendi në tërësi regjistron bilanc natyror negativ, dallimet ndërmjet komuniteteve janë të theksuara dhe pritet të ndikojnë në zhvillimet e ardhshme shoqërore e politike. Më shumë se një debat mbi shifrat, këto të dhëna duhet të shërbejnë si alarm për institucionet që të hartojnë politika afatgjata për përballjen me sfidat demografike që po formësojnë të ardhmen e shtetit. Burimi: Fati Iseni. /Zhurnal.mk

