Shkup, 6 gusht, Zhurnal.mk – Valët e të nxehtit po bëhen pjesë e përditshmërisë, ndërsa punëtorët e ndërtimtarisë mbeten kategoria më e ekspozuar dhe më e rrezikuar. Paralajmërimet për temperatura ekstreme deri më 7 gusht kanë rikthyer në qendër të vëmendjes pyetjen se a po i mbrojmë realisht punëtorët që punojnë nën diell, në beton, në skele, në kushte ku rreziku për shëndetin është i drejtpërdrejtë? Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë (LSM) dhe Instituti i Shëndetit Publik (IShP) kanë dhënë rekomandime të qarta, por mbetet dilema nëse këto masa zbatohen në terren apo mbeten vetëm në letër, shkruan Zhurnal
Paralajmërimet zyrtare dhe masat e kërkuara, çfarë duhet të ndodhë?
LSM ka kërkuar publikisht nga punëdhënësit që të respektojnë Planin e Veprimit për valët e të nxehtit, duke theksuar domosdoshmërinë e ndalimit të punës në ambient të hapur gjatë orëve më të nxehta të ditës (11:00–17:00).
Sipas sindikatës, punëdhënësit duhet: të zvogëlojnë ose ndalojnë punën në terren gjatë periudhave kritike, të sigurojnë mjete mbrojtëse, ujë të mjaftueshëm dhe pushime të rregullta, të organizojnë punën në mënyrë që punëtorët të mos ekspozohen drejtpërdrejt ndaj rrezikut të goditjes nga nxehtësia.
IShP paralajmëron se rreziku më i madh është pikërisht në intervalin 11:00–17:00, ku ekspozimi ndaj diellit mund të shkaktojë dehidratim, kolaps, çrregullime kardiovaskulare dhe pasoja të rënda për shëndetin.
Këto masa janë të qarta, të detyrueshme dhe të bazuara në standarde ndërkombëtare të sigurisë në punë. Por problemi nuk është te masat, problemi qëndron te zbatimi.
Realiteti në terren ku punëtorët ndodhen mes nxehtësisë dhe mungesës së kontrollit
Edhe pse çdo verë publikohen rekomandime, situata në terren shpesh mbetet e pandryshuar. Punëtorët e ndërtimtarisë vazhdojnë të punojnë në kushte ekstreme, shpesh pa pushime të rregullta, pa ujë të mjaftueshëm, pa hije, pa pajisje mbrojtëse dhe pa orare të përshtatura.
Inspektorati i Punës reagon kryesisht pas denoncimeve, ndërsa kontrollet preventive janë të rralla. Punëdhënësit, të fokusuar te afatet e projekteve, shpesh e shohin nxehtësinë si “pengesë”, jo si rrezik shëndetësor.
Çfarë ndodh kur masat nuk zbatohen?
E kjo natyrisht nuk përfundon pa pasoja. Kur masat mbrojtëse mbeten vetëm në letër, zinxhiri i rrezikut për punëtorin nis që në momentin kur ai shkel në vendin e punës dhe vazhdon deri në fund të ditës.
Punëtori nuk ka mekanizëm të qartë për të refuzuar punën në kushte të rrezikshme. Në shumicën e rasteve, ai nuk ka asnjë instrument ligjor praktik që ta mbrojë nga presioni i punëdhënësit, dhe frika nga humbja e vendit të punës e detyron të vazhdojë punën edhe kur temperaturat janë të rrezikshme për shëndetin.
Nuk ka garanci se pushimet do të respektohen. Edhe pse rekomandimet e IShP‑së dhe LSM‑së kërkojnë pushime të shpeshta, në terren ato shpesh anashkalohen për shkak të afateve të ngushta të projekteve. Punëtori vazhdon punën pa pauza të mjaftueshme, duke e çuar trupin drejt dehidratimit dhe lodhjes së tepërt.
Kujtojmë që, valët e të nxehtit nuk do të zhduken. përkundrazi, do të bëhen më të shpeshta dhe më të forta. Prandaj, mbrojtja e punëtorëve të ndërtimtarisë nuk mund të mbështetet vetëm te apelat e sindikatave apo rekomandimet e IShP‑së. Nevojiten kontrolle të rrepta, përgjegjësi e punëdhënësve në rast të konstatimit të shkeljeve, kulturë pune që sjell edhe zbatimin praktik të të gjitha masave të parapara. Pasi punëtori nuk duhet të jetë viktimë e motit dhe neglizhencës. /Zhurnal.mk
