Shkup, 6 mars – Dita e Gruas, 8 Marsi, këtë vit ka një shije të hidhur. Buletinet policore janë të mbushura me denoncime, ndërsa nuk është i vogël numri i grave të keqtrajtuara që, për arsye të ndryshme, ende heshtin për ferrin që po përjetojnë. Vetëm në tre muajt e parë të vitit, tre viktima të dhunës në familje. Pas tragjedisë në Taftaliçe, dje u përhap lajmi se një baba i tre vajzave, dy herë brenda një jave, i kishte kërcënuar me armë në shtëpi, në lagjen Kisella Vodë. Burri 55-vjeçar i kishte drejtuar armën fëmijëve dhe bashkëshortes, ndërsa një herë kishte qëlluar drejt dritares.
Në rrjetet sociale, në grupet për këshilla juridike, gra dëshmojnë se si punonjësit socialë brenda natës ndryshojnë vendimet dhe lejojnë kontakt me prindin dhunues.
“Po e jetoj ferrin e vetme, po luftoj e zhytur në borxhe, ndërsa përgjigjja e shërbimeve është se fëmijët duhet të kenë kontakt me të, gjendjen e tyre psikike askush nuk e sheh”, rrëfen fatin e saj një grua.
Avokatët thonë se Ligji për parandalimin e dhunës në familje i parashikon të gjitha masat për mbrojtjen e viktimës, por problemi qëndron te Qendrat për Punë Sociale dhe Ministria e Brendshme, të cilat shpesh nuk e zbatojnë atë.
Të nxitura nga tragjedia e Ivanës dhe vajzës së saj, si dhe nga mosveprimi i institucioneve, gjithnjë e më shumë gra po marrin guxim dhe po shkruajnë publikisht në rrjetet sociale për dhunën që kanë përjetuar dhe për përvojat e këqija me punonjësit socialë. Ndërkohë, buletinet policore po mbushen me raste dhune në familje – vendi që duhet të jetë një mjedis i sigurt për të rritur fëmijët.
Një baba i tre vajzave dy herë brenda një jave i ka kërcënuar me armë në shtëpi në lagjen Kisella Vodë. Burri 55-vjeçar i kishte drejtuar armën fëmijëve dhe bashkëshortes, ndërsa një herë kishte qëlluar në dritare.
“Pastaj ka shkuar te vajzat 24 dhe 18-vjeçare, i ka kërcënuar dhe fizikisht ka sulmuar vajzën 24-vjeçare. Siç është raportuar, sjelljen e dhunshme e ka përsëritur rreth orës 22:30 më 05.03.2026, kur sërish e ka kërcënuar bashkëshorten me armë, por është penguar nga vajzat që ta përdorë. B.S. është ndaluar në stacion policor dhe ndaj tij do të paraqitet kallëzim”, thuhet në informacionin policor.
Ky është një nga rastet e pakta kur një familje mund të ketë fatin që institucionet ta zbatojnë ligjin dhe ta izolojnë nga bashkëshorti dhe babai i dhunshëm. Fatkeqësisht, denoncimet kundër Stojançe Jovanovskit nuk mjaftuan që ai të largohej nga shtëpia, ndërsa heshtja institucionale çoi në vendimin tragjik të bashkëshortes. Prokuroria Publike, pas informacioneve të marra, ka hapur lëndë dhe do të hetojë përgjegjësinë penale në Qendrën për Punë Sociale për rastin e Ivanës.
“Prokuroria Themelore Publike Shkup do të ndërmarrë veprime verifikuese për të parë nëse këto parregullsi përmbajnë elemente të një vepre penale që ndiqet sipas detyrës zyrtare”, njoftuan nga Prokuroria.
Avokatët me të cilët bisedoi redaksia thonë se ligji i parashikon të gjitha masat mbrojtëse, por problemi është se Qendrat për Punë Sociale dhe policia nuk i përdorin ato.
Në rrjetet sociale, në grupet për këshilla juridike, gra dëshmojnë se si punonjësit socialë ndryshojnë vendimet brenda natës dhe lejojnë kontakt me prindin dhunues.
“Po e jetoj ferrin e vetme, e zhytur në borxhe, ndërsa përgjigjja e shërbimeve është se fëmijët duhet të kenë kontakt me të, gjendjen e tyre psikike askush nuk e sheh”, shkruan një grua.
Avokatja Vesna Trenkoska, e cila në të kaluarën ka qenë edhe vetë viktimë e dhunës në familje dhe sot përfaqëson gra viktima, thotë se Qendrat për Punë Sociale dhe policia nuk e shfrytëzojnë mundësinë ligjore për të kërkuar largimin e dhunuesit nga shtëpia.
“Ata kanë detyrim që brenda 12 orëve nga paraqitja e dhunës të nisin procedurë dhe ta dëgjojnë viktimën. Nëse policia vlerëson se ekziston rrezik për jetën e gruas dhe fëmijëve, mund ta largojë dhunuesin nga shtëpia përmes një mase të përkohshme nga 10 deri në 30 ditë, edhe pa pëlqimin e viktimës. Në atë kohë, gruaja ka të drejtë për strehim në qendra të sigurta, mund të qëndrojë te familja dhe të marrë ndihmë financiare për qira – ligji i parasheh të gjitha këto, por në praktikë nuk zbatohen”, thotë Trenkoska.
Sipas saj, bashkëpunimi i Qendrave për Punë Sociale me viktimat është hallka më e dobët e sistemit. Ndonjëherë viktima duhet të japë dëshmi në një dhomë ku ka shumë punonjës, ndërsa qëndrimi ndaj saj shpesh është poshtërues.
“Kam pasur rast kur punonjësit socialë luanin letra në zyrë, ndërsa gjatë rrëfimit të viktimës rrotullonin sytë”, rrëfen Trenkoska.
Ajo shton se kur një grua paraqet dhunë, institucionet duhet të reagojnë menjëherë dhe të tregojnë empati, në mënyrë që viktima të ndihet e sigurt. Në praktikë, sipas saj, kjo shpesh mungon.
Ministri i Punëve të Brendshme theksoi se një nga problemet më të mëdha është kur vetë viktima e tërheq kallëzimin.
“Do të koordinohemi për të gjetur zgjidhje që sistemi të reagojë 24/7 – jo vetëm policia, por edhe Qendrat për Punë Sociale, Prokuroria, Gjykata Penale, organizatat joqeveritare dhe çdo qytetar që vëren dhunë në familje. Çdo polic do të bëjë maksimumin për ta parandaluar dhunën, veçanërisht ndaj fëmijëve”, deklaroi ministri pas një takimi me institucionet për situatën alarmante të dhunës në familje.
“Për policët dhe punonjësit socialë është më e lehtë të thonë ‘qetësohuni’. Por me tërheqjen e kallëzimeve dhuna nuk ndalet – vetëm përshkallëzohet”, thotë Trenkoska.
Ajo shton se shumë gra tregojnë guxim dhe shkojnë në qendrat e strehimit, ku pas disa muajsh arrijnë të rimëkëmben dhe të mendojnë për një fillim të ri, edhe pse kushtet atje janë minimale.
Numri prej katër viktimash që nga fillimi i vitit si pasojë e dhunës në familje e shtyu presidenten Gordana Siljanovska-Davkova t’i pyesë deputetët pse institucionet shpesh nuk reagojnë ndaj sinjaleve paralajmëruese dhe pse, në vend që të sanksionohen ata që nuk zbatojnë ligjet, vazhdimisht ndryshohen vetë ligjet.
Në shumicën e rasteve, veprat penale për dhunë në familje përfundojnë me dënime me kusht. Askush nga institucionet përgjegjëse nuk kontrollon nëse masat dhe ndalesat respektohen nga dhunuesit. Kjo u dëshmua edhe nga rastet që tashmë kanë emra – Ivana, Rosica dhe Tankica.
