Shkup, 21 shtator Zhurnal.mk – Nuk ka mjaftueshëm zejtarë dhe, kur gjenden, kushtojnë shumë dhe duhet pritur gjatë, ankohen qytetarët. Nga njëra anë ka parukierë dhe estetistë, por mungojnë bukëpjekës, muratorë, mekanikë makinash.
Nuk ka mjaftueshëm zejtarë dhe, kur gjenden, kushtojnë shumë dhe duhet pritur gjatë, ankohen qytetarët. Nga njëra anë ka parukierë dhe estetistë, por mungojnë bukëpjekës, muratorë,mekanikë makinash…. Nga ana tjetër, Oda e Artizanatit e Shkupit thekson se artizanët krijojnë çmimet e shërbimeve dhe produkteve sipas kostove që kanë nga puna e tyre, por gjithmonë marrin parasysh fuqinë blerëse të klientit. Përveç kësaj, arsyeja e rritjes së çmimit të shërbimit është rritja e kostos së lëndëve të para dhe kostove të drejtimit të një biznesi artizanal, shkruan gazeta KOHA.
“Aktivitetet që janë të nevojshme në jetën e përditshme, si hidraulik, pllakaxhi, tapiceri, instalues parketi, instalues ngrohjeje qendrore, janë profesione që janë gjithnjë e më pak të disponueshme për qytetarët dhe për këtë arsye çmimet e shërbimeve të tyre po rriten. Këto zanate po bëhen tërheqëse si një profesion i ardhshëm për të rinjtë vetëm sepse çmimet e shërbimeve në këto aktivitete porriten”, thonë nga Dhoma e Zejtarëve.
Kryetari i odës së zejtareve të Maqedonisë Agron Fazliji, në një emisionin televiziv, dërgoi mesazhe të qarta për të ardhmen e zejtareve, arsimin e dyfishtë dhe tregun e punës. Sipas tij, Maqedonia ka nevojë për politika specifike dhe zgjidhje sistemike që do të forcojnë sektorin e zejtarisë, do të motivojnë të rinjtë të zgjedhin profesione profesionale dhe do të krijojnë kushte realiste për zhvillimin e ekonomisë vendase.
“Theks i veçantë u vu në nevojën për trajtim të barabartë për të gjithë – zejtarët e regjistruar, zejtarët me taksë të sheshtë dhe operatorët e biznesit, me mundësi të barabarta, kushte të drejta dhe mbështetje të barabartë institucionale. Nuk kërkojmë privilegje, por respekt për punën, konkurrencë të ndershme dhe politika që do të ndihmojnë të gjithë ata që punojnë me ndershmëri dhe kontribuojnë në zhvillimin ekonomik të vendit”, shtoi Fazliji.
Lidhur me seksionin mbi arsimin dual, kryetari i Zejtarëve u kujtoi institucioneve kompetente se është koha të shqyrtohen seriozisht praktikat pozitive evropiane, veçanërisht modeli kroat, ku ofrohet mbështetje financiare edhe për mentorët që punojnë me studentët.“Nëse duam mësimdhënie praktike me cilësi më të mirë dhe interes më të madh nga sektori privat për përfshirjen në arsimin dual, duhet të vlerësohet edhe puna e mentorëve që transferojnë njohuritë dhe përvojën e tyre çdo ditë. Një mentor i motivuar do të thotë një student më i trajnuar, dhe një student më i trajnuar do të thotë një ekonomi më konkurruese”, shtoi Fazliji.
U theksua gjithashtu se është e nevojshme të vazhdohet promovimi i bashkëpunimit midis shkollave,kompanive dhe dhomave, si dhe të krijohen kushte që të rinjtë të fitojnë njohuri dhe aftësi praktike gjatë arsimimit të tyre. Në Maqedoninë e Veriut, ka rreth 8000 artizanë të pavarur dhe mbi 20.000 punëtorë artizanë (kompani), të regjistruar në Dhomën e Artizanatit të Maqedonisë.
Mungesa e artizanëve shihet jo vetëm nga koha që duhet të presësh për tu shërbyer – por edhe nga njoftimet për punë që rrallë dikush u përgjigjet. Përveç largimit të zejtarëve në shtetet perëndimore që paguajnë më shumë për punën e tyre, një arsye tjetër për mungesën e mjeshtërve është se shkollat e mesme, arsimi universitar dhe puna në zyrë ishin të detyruara, ndërsa arsimi profesional ishte nënvlerësuar. Në vitet e fundit politika e regjistrimit është më e përafruar me nevojat e tregut të punës,falë bashkëpunimit më të fortë midis institucioneve arsimore dhe ekonomisë.
Situata ka ndryshuar në vitet e fundit, kur numri i studentëve në shkollat profesionale filloi të rritet dhe të bjerë në shkollat e mesme. Për vitin shkollor 2025/2026, nga 27.600 vendet të planifikuara për regjistrim në vitin e parë të shkollës së mesme, 7900 vende ishin për shkollat e mesme dhe rreth 18.000 për shkollat profesionale.
Këtë vit, nga rreth 15.705 nxënës që u regjistruan në shkollën e mesme, rreth 10,650 prej tyre janë regjistruar në shkolla profesionale, dhe 4000 të tjerë janë regjistruar në shkolla të mesme, duke përfshirë shkollat e artit dhe shkollat e mesme sportive. Megjithatë ky numër nuk është i mjaftueshëm, gjë që ndihet edhe rinovimet, deri te ndërtimi i ndërtesave, por edhe rrugët dhe infrastruktura publike. Si pjesë e zgjidhjes, shteti dhe Dhoma e Tregtisë po zhvillojnë arsim të dyfishtë – një sistem në të cilin nxënësit nga shkollat profesionale shkojnë në stazhe në kompani. Më shumë se 550 kompani në Maqedoninë e Veriut marrin pjesë në këtë sistem, të cilin Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH) e mbështet me bursa për nxënësit – 3500 denarë për nxënës për nëntë muaj të vitit.
Përveç kësaj, kompanitë janë të detyruara të sigurojnë mentorë dhe trajnim praktik për nxënësit direkt në vendin e punës, së bashku me pajisje dhe makineri. Interesimi i të rinjve për shkollat profesionale po rritet në atë vend, por ende mungon një numër i madh zejtarësh. Edhe odat ekonomike zhvillojnë një sërë aktivitetesh për tu treguar të rinjve se nxënësit duhet të regjistrohen në shkolla sipas aftësive dhe dëshirave të tyre.
