Nga Sean Durns – Washington Examiner
Ndryshime të mëdha po vijnë në marrëdhëniet mes Amerikës dhe Europës. Ky ishte mesazhi i nënkuptuar në fjalimet e Sekretarit të Shtetit Marco Rubio dhe zyrtarëve të tjerë të lartë të administratës Trump në Konferencën e Sigurisë në Mynih. Ndryshimi nuk është i lehtë, por sipas tyre ai është i domosdoshëm si për SHBA-në ashtu edhe për aleatët europianë.
NATO është aleanca ushtarake më e suksesshme e epokës moderne. Por bota e sotme është shumë ndryshe nga ajo e vitit 1949, kur u krijua NATO. Si çdo partneritet i qëndrueshëm, edhe kjo aleancë duhet të përshtatet me realitetin e ri.
Ndryshimet që propozon administrata Trump do ta vendosin si SHBA-në ashtu edhe aleatët europianë në një pozicion më të sigurt, duke siguruar që NATO jo vetëm të vazhdojë të ekzistojë, por edhe të forcohet. Ky është një objektiv i vlefshëm.
Më shumë se një shekull më parë, shkrimtari i njohur Henry James shkruante se kur amerikanët mendojnë për “diku tjetër”, ata mendojnë për Europën. Në shumë aspekte, Amerika është një zgjatim i Europës. SHBA u zhvillua në një kohë kur Europa kishte fuqitë më të mëdha të botës.
Në fjalimin e tij shumë të vlerësuar në Mynih, Rubio theksoi se fatet e vendit dhe të kontinentit janë “të ndërthurura”. SHBA luftoi krah për krah me aleatët europianë në dy luftëra botërore dhe bashkëpunoi me ta për të ndalur komunizmin sovjetik dhe për të fituar Luftën e Ftohtë. NATO, e krijuar pas Luftës së Dytë Botërore, ishte thelbësore për fitoren ndaj sovjetikëve.
Lord Hastings “Pug” Ismay, sekretari i parë i përgjithshëm i NATO-s, tha se aleanca u ndërtua për të “mbajtur rusët jashtë, amerikanët brenda dhe gjermanët poshtë”. Kjo pasqyronte frikën se SHBA mund të izolohej, se sovjetikët ishin kërcënimi kryesor dhe se, pas dy luftërave botërore, ambiciet hegjemoniste të Gjermanisë ishin ende shqetësim.
SHBA ishte partneri kryesor në aleancë, pasi Europa ishte shkatërruar nga lufta. Por NATO ishte një partneritet i vërtetë, i bazuar në sfidat e sigurisë së kohës dhe në doktrinën amerikane që e konsideronte Bashkimin Sovjetik si kërcënimin kryesor.
Sot bota është ndryshe. Si Europa ashtu edhe SHBA-ja, në shkallë të ndryshme, kanë ndjekur politika të gabuara dhe kanë mbështetur ide të pasakta. Ata besuan se rënia e Bashkimit Sovjetik do të sillte një “dividend paqeje”, ndaj ulën ndjeshëm buxhetet e mbrojtjes, u orientuan drejt “energjive alternative” dhe besuan se e drejta ndërkombëtare dhe institucionet si Kombet e Bashkuara do të ruanin një rend botëror të bazuar në rregulla.
Por përfitimi i paqes nuk erdhi kurrë. Sot SHBA përballet jo me një, por me disa fuqi revizioniste të armatosura me armë bërthamore, ku më kryesorja është Kina.
Partia Komuniste Kineze synon të zëvendësojë SHBA-në si superfuqia e vetme e botës. Kina ka ndërmarrë zgjerimin më të madh ushtarak në historinë moderne. Më shqetësuese akoma, Pekini po përgatitet hapur për luftë: po grumbullon drithë dhe karburant, po ndërton spitale nëntokësore dhe mjete për zbarkime amfibe, po zgjeron me shpejtësi arsenalin bërthamor, po përgatit terrenin për sabotime në territorin amerikan dhe ka organizuar sulmin më të madh kibernetik në historinë e SHBA-së, ndoshta, siç ka sugjeruar ish-këshilltari për sigurinë kombëtare H. R. McMaster, për të arritur aftësinë e një “goditjeje të parë”.
SHBA dhe aleatët e saj nuk janë të përgatitur sa duhet për këtë kërcënim. Gjatë dekadave të fundit, si SHBA ashtu edhe Europa u deindustrializuan, duke zhvendosur prodhimin jashtë vendit, shpesh në Kinë. Ndërkohë, Kina është kthyer në një “fuqi industriale”, duke prodhuar shumicën e mallrave të botës. Kjo është një sfidë e paprecedentë. Asnjëherë më parë në histori SHBA nuk ka qenë e varur nga kundërshtari i saj kryesor për mallra thelbësore.
SHBA po përballet edhe me një ndryshim tjetër të madh. Për pjesën më të madhe të historisë amerikane, Europa ishte zona kryesore strategjike, sepse ishte e industrializuar. Prandaj vendimi i Franklin D. Roosevelt-it për t’i dhënë përparësi Europës ndaj Paqësorit gjatë Luftës së Dytë Botërore kishte kuptim strategjik.
Sot, rajoni Indo-Paqësor do të përbëjë pjesën më të madhe të Prodhimit të Brendshëm Bruto global. Kushdo që kontrollon këtë rajon do të ketë ndikim vendimtar në mbarë botën. Mund të jetë shteti më i madh policor që ka njohur njerëzimi, ose mund të jenë SHBA dhe aleatët e saj.
Ky është një moment vendimtar dhe kërkon rishikimin e marrëveshjeve të bëra në prag të Luftës së Ftohtë të fundit.
Aleatët europianë përballen me kërcënime serioze në kontinentin e tyre, ku Rusia revizioniste është më kryesorja. Rusia nuk ka kapacitetin industrial të Kinës dhe është partneri më i dobët në këtë raport. Por presidenti rus Vladimir Putin ka ambicie të mëdha. Si shumë udhëheqës rusë para tij, ai ndjek një politikë të jashtme me prirje perandorake, duke synuar ringjalljen e perandorive të vjetra.
Për t’u përballur me këto sfida, administrata Trump ka vendosur si prioritet rindërtimin e bazës industriale të mbrojtjes dhe forcimin e parandalimit. Aleatët europianë duhet të bëjnë të njëjtën gjë: të rrisin shpenzimet për mbrojtje, të forcojnë ushtritë e tyre dhe të orientohen drejt burimeve më të sigurta të energjisë.
Për shumë vende kjo nuk do të jetë e lehtë. Rritja e dobët ekonomike dhe programet e gjera sociale e bëjnë të vështirë rritjen e shpenzimeve ushtarake. Do të jetë sfidë, por rrethanat e bëjnë të domosdoshme. Megjithatë, si Europa ashtu edhe SHBA-ja do të përfitojnë.
Në fjalimin e tij në Mynih, Elbridge Colby, nënsekretari i luftës për politikat, bëri thirrje për një “partneritet, jo varësi”. Një marrëdhënie e tillë është më e mirë për interesat afatgjata të të dyja palëve. Europa do të jetë më e pavarur dhe më e përgatitur për të mbrojtur interesat e saj. Ndërsa NATO do të rifreskohet dhe do të jetë më e aftë të përballojë dhe të mbijetojë në një botë që po ndryshon me shpejtësi. / Washington Examiner
