Nga Carlo Rovelli, Corriere della Sera
Edhe ndërtimi i bombës së parë bërthamore ishte rezultat i një gabimi dhe një keqkuptimi serioz. Gjermania kishte shkencëtarët më të mirë në botë, një fuqi të madhe industriale, uranium, ujë të rëndë, gjithçka që nevojitej. Pse u ndërtua bomba e parë në Shtetet e Bashkuara? Arsyeja është e thjeshtë. Gjermanët nuk u përpoqën seriozisht. Fizikanët gjermanë, kryesisht Werner Heisenberg dhe kolegu dhe miku i tij Friedrich von Weizsäcker, të pyetur vazhdimisht nga qeveria gjermane, u përgjigjën vazhdimisht se nuk do të ishte e mundur të ndërtohej bomba në afatin e shkurtër kohor brenda të cilit pritej të zgjidhej lufta. Historia ka treguar se Heisenberg dhe kolegët e tij kishin të drejtë.
Gara për të ndërtuar bombën u diktua nga një frikë e pabazuar. Në fakt, pavarësisht përpjekjes kolosale amerikane, bomba u ndërtua muaj pas kapitullimit të Gjermanisë, kur sfida e tmerrshme që çoi në 70 milionë vdekje ishte vendosur. Por, mjerisht, ndërsa fizikantët gjermanë në thelb i thanë qeverisë gjermane se prodhimi i bombës për të fituar luftën ishte i pamundur, nga ana tjetër, në Shtetet e Bashkuara, fizikantët, gabimisht, i thanë qeverisë amerikane dy gjëra: se do të kishte qenë e mundur të ndërtohej bomba para se të zgjidhej lufta. Dhe më e rëndësishmja, se ajo duhej të ndërtohej, sepse përndryshe do ta bënin gjermanët. Ata gabuan në të dyja pikat. Së pari, sepse mbërritën pasi mbaroi lufta, Gjermania ishte dorëzuar dhe Japonia kishte humbur tashmë të gjitha rajonet kryesore që kishte pushtuar.
Por arsyeja e dytë pse ata gabuan është dramatike. Ata pohuan me pasion se fizikantët gjermanë po ndërtonin bombën. Me këtë argument, ata i bindën politikanët t’u jepnin atyre male me para. Kjo nuk ishte e vërtetë.
