Shkup, 26 tetor Zhurnal.mk – Shpërbërja e heshtur e projektit më të suksesshëm të paqes pas Luftës së Dytë Botërore daton që nga fillimi i dekadës së parë të mijëvjeçarit të tretë. Atëherë, dy vende, Bullgaria dhe Rumania, u pranuan në Bashkimin Evropian përmes një vendimi politik dhe të nxituar, duke anashkaluar kriteret e Kopenhagës dhe sistemin superior të meritokracisë. Qëllimi i pranimit, me gjasë, ishte tjetër: duke arritur deri në brigjet e Detit të Zi, strategët evropianë mendonin se Ukraina, si projekt i ardhshëm, do të afrohej më shumë me Brukselin. Por planet mund të marrin edhe drejtim tjetër.
Deri atëherë, Bashkimi Evropian, si një mozaik ekonomik dhe kulturor i vlerave të konsoliduara, rrezatonte rezultate të dukshme në të gjitha fushat, duke u shndërruar në një nga klubet më tërheqëse, ku synonin të anëtarësoheshin shtetet kandidate, por edhe ato nga rajonet më të gjera përreth, veçanërisht nga veriu i kontinentit afrikan. Duke u shndërruar në një gjigant që dalëngadalë filloi të ngjallte zili te fuqitë e mëdha, Evropa u përball me sfida ekonomike, ushtarake, sociale, sociologjike, si dhe me sfidën e pandalshme të migracionit. Kjo e fundit ka edhe një dimension psikologjik, për shkak të ndjenjës së vazhdueshme të pasigurisë publike në territorin e projektit evropian të paqes. Aq më tepër, imigracioni i pakontrolluar këto ditë po arrin kulmin politik, por edhe atë të lidhur me terrorizmin.
Pikëpyetjen ekonomike mbi ekzistencën e BE-së e ngriti Athina me fiaskon bankare dhe financiare, e cila nisi me tërheqjen e disa miliardë dollarëve nga banka amerikane JPMorgan në Greqi. Kjo ndodhi pothuajse në të njëjtën kohë me pranimin e Bukureshtit dhe Sofjes nën ombrellën e Brukselit. Që atëherë, qoftë nëse bëhej fjalë për para të pastruara apo për ndihmë financiare për Greqinë, bankat evropiane transferuan disa qindra miliardë dollarë në llogaritë e institucioneve financiare të fqinjit jugor. Ndër to, në krye ishin bankat gjermane dhe franceze. Qytetarët e Evropës nuk ishin aq të lumtur që duhej të paguanin nga xhepat e tyre për të kompensuar rehatinë dhe luksin e bashkëqytetarëve grekë, me qëllim shpëtimin e Greqisë nga falimentimi i tetë shtetëror në historinë e saj.
Problemet nisën të thelloheshin gjithnjë e më shumë me zgjerimin e Bashkimit Evropian, pas të cilit qëndronte edhe NATO-ja. Në vitet e para të dekadës së kaluar, interesat ushtarake amerikane dhe, bashkë me to, edhe ato evropiane, u konsoliduan në territorin e bregut perëndimor të Detit të Zi, veçanërisht në Rumani. Ata e kishin Ukrainën në shënjestër, ndërsa objektivi më i saktë ishte Federata Ruse. Autori i këtij teksti pati rastin të ishte dëshmitar në Bukuresht, në atë kohë, i mbërritjes së kontingjenteve të ushtarëve amerikanë, pasi atëherë interesat euroatlantike ishin të pandashme. Mes tyre ishte edhe një gjeneral i njohur amerikan. E gjithë kjo filloi ta zgjonte dalëngadalë ariun rus nga gjumi i rehatshëm dimëror. “Mos e zgjoni ariun rus”, thoshte strategu dhe politikani i njohur Henry Kissinger. Rezultatet sot janë më se të dukshme.
Gjatë periudhës së mbizotërimit ekonomik botëror, në gjysmën e parë të dekadës së kaluar, Brukseli bëri një tjetër gabim me zgjerimin e Bashkimit drejt Ukrainës. Marrëveshjet e Minskut, pas të cilave qëndronte Bashkimi Evropian, kishin ngjashmëri të jashtëzakonshme me marrëveshjen më të fundit ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës. Asnjëra prej tyre nuk u zbatua dhe të dyja sollën vetëm paqëndrueshmëri politike dhe të sigurisë. Por kjo ishte zgjimi i dytë i madh i ariut rus, kësaj radhe shumë më i përgatitur. Kohët e Jelcinit kishin mbetur pas Moskës, ndërsa Kremlini vuri në lëvizje makinerinë ushtarake.
Sikur të mos mjaftonte as kjo, në kushtet e një Luftë të Tretë Botërore që po zhvillohet prapa skenave, Brukseli nuk i kushtoi vëmendjen e duhur rrezikut në rritje nga fluksi migrator i rajoneve të botës të përfshira nga luftërat dhe varfëria drejt Bashkimit të pasur dhe të organizuar. Miliona njerëz nga vendet e Azisë Lindore dhe nga kontinenti afrikan kaluan përmes Maqedonisë dhe itinerarit ballkanik, si stacion tranziti drejt Perëndimit të pasur. Të etura për fuqi punëtore, por edhe për të rritur lindshmërinë, vendet e pasura evropiane, para së gjithash Gjermania dhe Franca, i hapën kufijtë për migrantët. Por, a i hapën për të gjithë?
Për shembull, Gjermania përzgjodhi fuqinë punëtore me kualifikim të lartë. Kjo vlente veçanërisht për mjekët, shkencëtarët dhe mësimdhënësit nga Siria, një shembull i një kombi me histori të lashtë. Ata që konsideroheshin të panevojshëm iu lanë “bujarisht” vendeve anëtare me më pak ndikim. Kështu, për shembull, në Austri mbetën të bllokuar rreth 800 mijë azilkërkues dhe migrantë, të cilët nuk mund të vazhdonin drejt Gjermanisë. Kjo e fundit nuk e kundërshtonte rrezikun e ndryshimit të konfigurimit etnik të kontinentit. Në Vjenë, thonë persona të informuar në Austri, këtë vendim ish-kancelarja Angela Merkel nuk do t’ia falin kurrë. Qëllimi psikologjik u arrit: u thellua përçarja mes vendeve anëtare të Bashkimit për mënyrën e zgjidhjes së çështjes së migracionit. Kjo përçarje vazhdon edhe sot, veçanërisht pas vendimeve më të fundit të Këshillit Evropian për riatdhesimin e migrantëve.
Por, a ishin të gjithë në të vërtetë njerëz të dëshpëruar, të udhëhequr nga ideja për një jetë më të mirë dhe më të sigurt? Në kufirin greko-maqedonas u shfaqën migrantë të dyshimtë, te të cilët edhe autori i këtij shkrimi, në kulmin e valës së madhe migratore në vitin 2016, vuri re përdorimin e kartave të kreditit prej ari vetëm për të përshkuar distancën nga Gjevgjelia deri në Shkup, e më pas përmes Serbisë, në drejtim të Kroacisë ose Hungarisë.
Situata ishte larg të qenit e pafajshme. Sot, Evropa po përballet me akte dhune të organizuara nga celula të ndryshme ose nga geto të tëra të ushqyera me ideologji fetare, duke minuar themelet e shtetit të së drejtës. Parisi, Kopenhaga, Roma dhe qendrat e tjera evropiane janë detyruar dhe do të detyrohen gjithnjë e më shumë të përdorin forcën për të mbrojtur demokracinë. Një paradoks i paprecedentë.
Dhe edhe diçka për migracionin. Si reporter i Televizionit të Maqedonisë, në vitin 1995 isha pjesë e grupit të gazetarëve që raportuan nga një stërvitje e NATO-s pranë Tiranës, ku u zhvillua një skenar për ndalimin ushtarak të migracionit të paligjshëm. Madje, u habita kur pashë se ushtria kundërshtonte, në pikat e kontrollit, grupe civilësh që përpiqeshin të kalonin me forcë kufirin e improvizuar. Duke i parë gjërat nga këndvështrimi i sotëm dhe duke kujtuar stërvitjen e para rreth 30 vjetëve, bëhet më e qartë se kujt i nevojitet paqëndrueshmëria evropiane.
Për çështjen energjetike, ndoshta as nuk ka nevojë të komentohet, pasi ajo ka pasoja afatgjata. Kësaj i shtohet edhe përçarja mes vendeve anëtare, pro ose kundër energjisë ruse me çmim të ulët.
Pa rënë në pesimizëm, por duke u nisur nga realizmi, e ardhmja e Bashkimit Evropian mbetet e pasigurt. Siç dihet, demokracia është më e brishtë gjatë procesit zgjedhor. Vitin e ardhshëm, tetë vende të bllokut evropian do të kalojnë përmes procesit zgjedhor, ndër të cilat më të rëndësishmet janë zgjedhjet presidenciale dhe parlamentare në Francë. Por jo më pak të rëndësishme janë edhe zgjedhjet parlamentare në Poloni, Finlandë, Itali, Estoni dhe Greqi.
Që në vitin pasardhës, më 2028, pesë vende anëtare të Bashkimit do të organizojnë zgjedhje. Mes tyre janë Rumania dhe Lituania, pjesë e krahut lindor të NATO-s. Ndërsa zgjedhjet kyçe do të mbahen në Gjermani në vitin 2029, ku për momentin kryeson partia Alternativa për Gjermaninë (AfD), e cila angazhohet për bashkëpunim me Rusinë dhe kundërshton anëtarësimin e Berlinit në Aleancë.
Në të njëjtin vit do të mbahen edhe zgjedhjet për Parlamentin Evropian, ku po rritet roli i grupimit të djathtë “Patriotët për Evropën”, i cili aktualisht është forca e tretë politike në legjislaturën evropiane. Në prag të dekadës së tretë të këtij shekulli, do të dihet nëse Evropa po lëviz rrezikshëm drejt së djathtës apo jo.
Prandaj, udhëheqjes aktuale evropiane, në kushtet e stagnimit të Bashkimit, i nevojitet një fitore politike dhe e sigurisë në luftën në Ukrainë. Thjesht, ashtu si në periudha të njohura të ideologjive të dikurshme, frika nga armiku e rrit mbështetjen politike në vend. Në këtë mes, harrohet efekti i bumerangut: mysafiri i padëshiruar, i dëshmuar përmes akteve të dhunës që po ndodhin aktualisht në të gjithë Evropën.
(Autori është gazetar dhe reporter lufte nga fushëbetejat e ish-Jugosllavisë.)
(Redaksia distancohet nga qëndrimet e autorëve të shprehura në kolumne.)
https://www.vecer.press/kolumna-zoran-bogatinov-evropa-na-stakleni-noze/
