Shkup, 10 qershor, Zhurnal.mk – Çështja e gjuhës shqipe akoma vazhdon të jetë problematike në Maqedoninë e Veriut sado që thuhet që temat etnike duhet të jenë pjesë e së kaluarës e fokusi tek e ardhmja. Por, një gjë është absurde në vendin tonë që gjuha shqipe shpesh herë edhe nga pushteti i kaluar por edhe nga pushteti aktual nga vet shqiptarët nuk është respektuar. Një gjë duhet të qartësohet se për të kërkuar që pala maqedonase ta respektojë gjuhën shqipe hapi i parë është që vet shqiptarët e bartësit e institucioneve duhet ta respektojnë, shkruan Zhurnal.
Shqipja në “zonë rreziku” nuk e respektojnë as shqiptarët –
Problemi i gjuhës shqipe në Maqedoninë e Veriut nuk lidhet vetëm me moszbatimin nga pala maqedonase, por shpesh edhe me mungesën e respektimit nga vet shqiptarët që janë bartës të institucioneve. Në shumë raste, zyrtarë shqiptarë kanë zgjedhur ta përdorin maqedonishten në vend të shqipes, duke dërguar mesazhin e gabuar se gjuha amtare nuk është prioritet. Ky fenomen e vendos shqipen në një pozitë jo të favorshme ku mungesa e përdorimit nga vet komuniteti e dobëson pozitën e saj institucionale.
Kjo sjellje ka pasoja të drejtpërdrejta në perceptimin publik kur shqiptarët vetë nuk e përdorin gjuhën e tyre, atëherë edhe pala tjetër e sheh si të justifikuar mosrespektimin. Ose kur nuk zbatohet gjuha shqipe shqiptarët bëhen të verbër e indiferent. Në vend që të jetë mjet barazie dhe identiteti, shqipja shpesh reduktohet në një simbol formal pa zbatim praktik. Ky është një paradoks i madh, sepse kërkesa për respektim nga të tjerët humb legjitimitetin nëse nuk nis nga vetë komuniteti.
Prandaj, hapi i parë për ta mbrojtur shqipen është që shqiptarët ta përdorin dhe ta imponojnë në çdo nivel institucional. Vetëm kur bartësit e pushtetit shqiptar e respektojnë gjuhën e tyre, mund të kërkohet me forcë që edhe pala maqedonase ta trajtojë si të barabartë. Në të kundërt, shqipja mbetet e margjinalizuar dhe e rrezikuar, pavarësisht se është e garantuar me ligj dhe Kushtetutë.
Cili është statusi zyrtar i gjuhës shqipe në Maqedoni?
Gjuha shqipe ka status zyrtar në Maqedoninë e Veriut, krahas gjuhës maqedonase. Ligji për përdorimin e gjuhëve, i miratuar në vitin 2019, garanton që shqipja të përdoret në administratë, gjyqësor, arsim dhe komunikim publik në të gjithë vendin. Kushtetuta e njeh shqipen si gjuhë zyrtare, duke e vendosur në nivel të barabartë me maqedonishten në zonat ku shqiptarët përbëjnë mbi 20% të popullsisë, por ligji e ka zgjeruar këtë përdorim në nivel shtetëror.
Megjithatë, zbatimi praktik shpesh ka qenë i mangët siç përmendëm më lartë edhe nga vetë bartësit shqiptarë të institucioneve. Ka raste kur dokumentet nuk përkthehen, provimet nuk ofrohen në shqip, ose komunikimi zyrtar mbetet vetëm në maqedonisht. Kjo tregon se statusi ligjor nuk mjafton pa vullnet politik dhe pa insistim nga vet shqiptarët për ta bërë shqipen funksionale në çdo institucion. /Zhurnal.mk
