Shkup, 18 gusht Zhurnal.mk – Zogjtë e ngordhur dhe rastet e etheve të Nilit Perëndimor ditët e fundit kanë ngritur alarmin te banorët e Shkupit, pasi Agjencia për Ushqim dhe Veterinari ka pranuar rreth 100 telefonata dhe raportime për zogj të ngordhur.
Shqetësimi i qytetarëve ka bazë shkencore, pasi zogjtë janë pjesë e rëndësishme e ciklit natyror të virusit dhe ngordhja e pazakontë e tyre mund të jetë një sinjal i hershëm se virusi i Nilit Perëndimor po qarkullon në një zonë të caktuar. Megjithatë, nga AUV qetësojnë se gjetja e një zogu të ngordhur, në vetvete, nuk do të thotë se ai është infektuar me virus.
Numri i raportimeve është rritur pasi autoritetet shëndetësore u kanë bërë thirrje qytetarëve të raportojnë zogjtë e egër të ngordhur, veçanërisht korbat.
Nga AUV thonë se raportimet bëhen përmes linjës telefonike pa pagesë, adresës elektronike dhe kanaleve të tjera, por apelojnë që një zog i vetëm i ngordhur në zonat urbane të mos shkaktojë panik.
Situata është ndryshe nëse në të njëjtin vend dhe brenda një periudhe të shkurtër vërehen disa korba ose zogj të tjerë të egër të ngordhur. Në një rast të tillë, sipas AUV-së, qytetarët duhet ta raportojnë ngjarjen dhe të mos i prekin apo zhvendosin zogjtë.
Agjencia thekson se situata monitorohet vazhdimisht dhe se, në varësi të vlerësimit të rrezikut, mund të merren mostra dhe të kryhen analiza laboratorike.
Por pse pikërisht zogjtë e ngordhur tërheqin kaq shumë vëmendje kur flitet për ethet e Nilit Perëndimor?
Përgjigjja gjendet në mënyrën se si virusi mbijeton në natyrë.
Virusi i Nilit Perëndimor qarkullon natyrshëm mes zogjve dhe mushkonjave, veçanërisht mushkonjave të gjinisë Culex. Një mushkonjë pickon një zog të infektuar, merr virusin dhe më pas mund ta transmetojë te një zog tjetër ose te njeriu.
Zogjtë janë nikoqirët natyrorë të virusit, ndërsa njerëzit dhe gjitarët e tjerë zakonisht janë nikoqirë të rastësishëm dhe nuk luajnë rol kryesor në përhapjen e mëtejshme të tij.
Veçanërisht të ndjeshme janë disa lloje të familjes së korbave. Të dhënat e Qendrës Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve tregojnë se virusi është zbuluar te qindra lloje zogjsh, por korbat dhe llojet e afërta më shpesh zhvillojnë infeksion të rëndë dhe ngordhin.
Pikërisht për këtë arsye, në shumë vende zogjtë e ngordhur përdoren si një lloj alarm biologjik për qarkullimin e mundshëm të virusit të Nilit Perëndimor.
Por kjo nuk do të thotë se çdo korb apo pëllumb i ngordhur në rrugë është dëshmi se virusi ka mbërritur në atë lagje.
Zogjtë mund të ngordhin për shumë arsye të tjera, ndërsa mënyra e vetme e sigurt për të përcaktuar nëse një kafshë konkrete ka qenë e infektuar është testimi laboratorik.
Institucionet në Maqedoninë e Veriut tashmë kanë pasur edhe një rast të tillë. Te një zog i ngordhur i raportuar në Gostivar nuk është identifikuar virusi i Nilit Perëndimor.
Nuk ka arsye as për frikë se një person mund të infektohet lehtësisht vetëm pse ka qenë pranë një zogu të ngordhur.
Sipas CDC-së amerikane, nuk ka dëshmi se njerëzit zakonisht infektohen me virusin e Nilit Perëndimor përmes kontaktit me një zog të gjallë ose të ngordhur të infektuar. Megjithatë, për arsye sigurie, nuk rekomandohet prekja e kafshëve të ngordhura me duar të zhveshura.
Rreziku kryesor për njerëzit mbetet pickimi nga një mushkonjë e infektuar.
Përvojat nga Evropa tregojnë se monitorimi i zogjve është pjesë e sistemeve zyrtare të paralajmërimit të hershëm.
Qendra Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve dhe Autoriteti Evropian për Sigurinë Ushqimore kombinojnë të dhënat për njerëzit, zogjtë, kuajt dhe mushkonjat e infektuara, me qëllim zbulimin më të shpejtë të zonave ku virusi po qarkullon aktivisht.
Gjatë vitit 2026, vatra te zogjtë janë regjistruar në disa vende evropiane, ndër to Italia, Franca, Spanja, Austria dhe Belgjika.
Një sistem i ngjashëm funksionon edhe në rajon. Në Greqi, institucionet veterinare dhe shëndetësore monitorojnë praninë e virusit te zogjtë e egër dhe kuajt. Kur infeksioni konfirmohet te një kafshë, informacioni përdoret për vlerësimin e rrezikut për popullatën dhe orientimin e masave kundër mushkonjave.
Instituti Kroat i Shëndetit Publik, gjithashtu, thekson se zogjtë janë nikoqirët kryesorë natyrorë të virusit të Nilit Perëndimor dhe se virusi në natyrë mbahet pikërisht përmes ciklit mes zogjve dhe mushkonjave.
Një nga shembujt më të njohur vjen nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Kur virusi i Nilit Perëndimor u shfaq në Nju Jork në vitin 1999, ngordhja e pazakontë dhe masive e korbave ishte një nga sinjalet e rëndësishme që ndihmuan në ndjekjen e përhapjes së virusit. Më vonë, raportimi i zogjve të ngordhur u bë pjesë e sistemeve të paralajmërimit të hershëm në disa shtete amerikane.
Pikërisht për këtë arsye, shqetësimi i banorëve të Shkupit nuk duhet të trajtohet automatikisht si panik.
Në një periudhë kur në Maqedoninë e Veriut ka raste të konfirmuara të etheve të Nilit Perëndimor dhe edhe raste me pasoja fatale, vëmendja ndaj një numri të pazakontë zogjsh të ngordhur është e arsyeshme dhe mund të jetë e dobishme për shërbimet shëndetësore dhe veterinare.
Megjithatë, një zog i vetëm i ngordhur nuk do të thotë se virusi i Nilit Perëndimor është i pranishëm në atë lagje, dhe as që njerëzit pranë tij janë drejtpërdrejt të ekspozuar ndaj virusit.
Për AUV-në, një sinjal shumë më i fortë është shfaqja e disa zogjve të ngordhur në të njëjtën zonë dhe brenda një periudhe të shkurtër. Një situatë e tillë mund të jetë arsye për marrjen e mostrave, testimin laboratorik dhe vlerësimin nëse virusi po qarkullon në popullatën lokale të zogjve dhe mushkonjave.
