Shkup, 28 shtator, Zhurnal.mk – Reformat në Maqedoninë e Veriut nuk duhet të shihen vetëm si detyrime që duhet t’i përmbushë vendi për të avancuar drejt Bashkimit Evropian, por si ndryshime që duhet të përmirësojnë jetën e qytetarëve dhe të rikthejnë besimin në institucionet.
Kjo ishte një nga porositë kryesore të eurodeputetit dhe raportuesit të Parlamentit Evropian për Maqedoninë e Veriut, Thomas Waitz, gjatë seancës së Komitetit të Përbashkët Parlamentar BE–Maqedonia e Veriut, ku u diskutua edhe lufta kundër korrupsionit.
“Bëhet fjalë për investim në shoqërinë tuaj, në vendin tuaj, në funksionimin e institucioneve tuaja dhe në besimin në sistem”, tha Waitz, duke paralajmëruar edhe për pasojat e largimit të të rinjve.
Sipas tij, vendet evropiane kanë nevojë për njerëz të arsimuar dhe të kualifikuar, por largimi i të rinjve nga Maqedonia e Veriut do të thotë humbje e një pjese të së ardhmes së vendit.
Waitz e lidhi këtë drejtpërdrejt me besimin në institucionet dhe drejtësinë. Sipas tij, nëse të rinjtë nuk binden se ekziston drejtësi dhe se institucionet funksionojnë në mënyrë të barabartë për të gjithë, motivi për t’u larguar mbetet i fortë, shkruan Zhurnal.mk.
Kur kriteret e BE-së bëhen nevojë e qytetarëve
Në këtë kontekst, kriteret evropiane marrin një kuptim më të gjerë. Pavarësia e gjyqësorit, lufta kundër korrupsionit dhe administrata efikase nuk janë vetëm kërkesa të Brukselit, por edhe nevoja që qytetarët i kërkojnë prej vitesh.
Komisioni Evropian në raportin e vitit 2026 për sundimin e ligjit e lidh funksionimin e pavarur të drejtësisë, mekanizmat kundër korrupsionit dhe kontrollet institucionale me mbrojtjen e të drejtave dhe besimin e qytetarëve në institucionet publike.
Pikërisht për këtë arsye, bashkëbiseduesit e cituar në analizë vlerësojnë se lufta kundër korrupsionit nuk duhet të bëhet vetëm për të marrë një vlerësim më pozitiv nga Brukseli.
“Korrupsioni e konsumon sistemin nga brenda, i dekurajon qytetarët, rrit kostot për bizneset, krijon ndjenjë padrejtësie dhe dëmton besimin se rregullat vlejnë njësoj për të gjithë”, theksojnë ata.
Sipas tyre, qytetari pret institucione ku mund të marrë një dokument, leje apo shërbim pa pasur nevojë të kërkojë lidhje personale apo partiake.
Besimi i qytetarit si matës i reformave
Për qytetarin e zakonshëm, argumentojnë bashkëbiseduesit, rëndësi më të madhe se numri i ligjeve të harmonizuara me direktivat evropiane ka fakti nëse institucionet funksionojnë në praktikë.
Kjo shihet në gjykata, spitale, shkolla, komuna dhe administratë. Qytetarët duan të dinë nëse mund të marrin shërbim pa ndërhyrje, nëse gjykata mund t’u garantojë drejtësi dhe nëse suksesi varet nga puna dhe aftësia apo nga lidhjet.
Edhe largimi i të rinjve, sipas tyre, nuk shpjegohet vetëm me pagat. Në vendimin për të qëndruar ndikojnë edhe cilësia e shërbimeve publike, arsimi, shëndetësia, funksionimi i institucioneve, ndotja e ajrit dhe mundësitë për një jetë të qëndrueshme.
Çfarë nëse rruga drejt BE-së zgjatet?
Maqedonia e Veriut prej vitesh e lidh perspektivën e saj strategjike me anëtarësimin në BE. Megjithatë, sipas bashkëbiseduesve, edhe nëse procesi evropian zgjatet, nevoja për institucione funksionale nuk zhduket.
BE-ja mund të vendosë standarde, të monitorojë, të vlerësojë dhe të kushtëzojë procesin e anëtarësimit, por besimi i qytetarëve duhet të ndërtohet brenda vendit.
Në këtë kuptim, porosia e Waitz shkon përtej procesit të integrimit evropian: reformat kanë kuptim jo vetëm sepse kërkohen nga Brukseli, por sepse qytetarët kanë nevojë për një shtet ku ligji funksionon, institucionet janë të besueshme dhe të rinjtë shohin arsye për të ndërtuar të ardhmen e tyre në vend.//Zhurnal.mk
