Rio de Zhaniero, 05 tetor, Zhurnal.mk – Zgjedhjet presidenciale në Brazil do të vendosen në raundin e dytë, më 25 tetor, mes presidentit aktual të majtë Luiz Inácio Lula da Silva dhe senatorit të djathtë Flávio Bolsonaro, djalit të ish-presidentit Jair Bolsonaro.
Sipas rezultateve paraprake të autoriteteve zgjedhore, pasi u numëruan rreth 97% e votave, Flávio Bolsonaro ka marrë rreth 47,4% të votave, ndërsa Lula rreth 44,6%.
Asnjëri prej tyre nuk arriti shumicën absolute të nevojshme për të fituar që në raundin e parë.
Në zgjedhje kishin të drejtë të votonin rreth 159 milionë brazilianë. Përveç presidentit dhe zëvendëspresidentit, votuesit zgjodhën edhe deputetë të Dhomës së Ulët, senatorë dhe guvernatorë.
Në garën presidenciale morën pjesë gjithsej 12 kandidatë, por 10 prej tyre mbetën shumë pas dy kandidatëve kryesorë.
Pas shpalljes së rezultateve, Flávio Bolsonaro deklaroi se rezultati tregoi se Brazili kërkon ndryshim.
Ai e cilësoi votën si një mandat për ndryshim politik dhe shpalli fundin e epokës së Partisë së Punëtorëve (PT) të Lula-s.
Lula, 80 vjeç, pranoi se kishte pritur të fitonte që në raundin e parë, por tha se tashmë nis një fushatë e re për balotazhin.
Politologu Oliver Stuenkel e konsideron Bolsonaro-n favorit për raundin e dytë. Sipas tij, kandidatët e tjerë ishin kryesisht konservatorë, çka do të thotë se Lula duhet të fitojë një pjesë të konsiderueshme të votuesve të tyre për të përmbysur rezultatin.
Duke pasur parasysh orientimin politik të kandidatëve të eliminuar dhe mbështetësve të tyre, Stuenkel e konsideron këtë skenar të vështirë.
Edhe historia e zgjedhjeve presidenciale braziliane favorizon Bolsonaro-n. Që prej rikthimit të zgjedhjeve të drejtpërdrejta presidenciale në vitin 1989, kandidati që ka dalë i pari në raundin e parë ka fituar edhe balotazhin në të shtatë rastet.
Megjithatë, në zgjedhjet e vitit 2022, Lula kryesoi në raundin e parë ndaj Jair Bolsonaro-s, por më pas e mundi atë në raundin e dytë me një diferencë të ngushtë.
Programet e dy kandidatëve
Lula, kandidati i Partisë së Punëtorëve (PT), kërkon të vazhdojë politikat që ka ndjekur që prej vitit 2023, duke përfshirë programet sociale, investimet publike dhe një rol më të madh të shtetit në ekonomi. Ish-lideri sindikal ka drejtuar Brazilin edhe më parë, nga viti 2003 deri në vitin 2010.
Gjatë mandatit të tij aktual, papunësia ka rënë, paga minimale është rritur dhe shpyllëzimi në Amazonë është ulur. Në të njëjtën kohë, rritja e kostos së jetesës, shpenzimet e larta publike, borxhi dhe skandalet e korrupsionit kanë rënduar mbi qeverinë.
Flávio Bolsonaro, nga Partia Liberale (PL), premton një shtet më të vogël dhe një politikë më të ashpër ndaj krimit. Ai ka deklaruar gjithashtu se, nëse zgjidhet president, do të kërkojë amnisti për babain e tij, Jair Bolsonaro.
Ish-presidenti Jair Bolsonaro është dënuar me më shumë se 27 vjet burg për përfshirjen e tij në një përpjekje për grusht shteti dhe aktualisht ndodhet në arrest shtëpie.
Fushata zgjedhore është shoqëruar edhe me debate mbi korrupsionin, pavarësinë e Gjykatës së Lartë dhe marrëdhëniet e Brazilit me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Presidenti amerikan, Donald Trump ka mbështetur politikisht Jair Bolsonaro-n dhe ka kritikuar ndjekjen penale ndaj ish-presidentit brazilian. Gjatë fushatës, Flávio Bolsonaro është afruar më shumë me kampin politik të Trump dhe është takuar me të në Shtëpinë e Bardhë në Uashington.
Siguria publike, një nga çështjet kryesore
Siguria publike ka qenë një nga temat kryesore të fushatës. Grupe kriminale dhe trafikantë droge, si Primeiro Comando da Capital (PCC) dhe Comando Vermelho (CV), kontrollojnë territore në disa pjesë të Brazilit dhe përfshihen në trafikun e drogës dhe aktivitete të tjera të paligjshme. Dhuna ndaj grave mbetet gjithashtu një problem i madh në vend.
Flávio Bolsonaro ka premtuar masa më të ashpra kundër krimit, përfshirë krijimin e rreth 500 mijë vendeve të reja në burgje, ndërtimin e burgjeve të sigurisë së lartë të modeluara sipas atyre në El Salvador dhe forcimin e luftës kundër organizatave kriminale.
Në ndryshim nga ai, Lula është përqendruar më shumë te goditja e strukturave financiare të krimit të organizuar.
Rezultatet në parlament dhe familja Bolsonaro
Në zgjedhjet e së dielës, përveç presidentit, u zgjodhën edhe senatorë, deputetë dhe guvernatorë. Kampi i djathtë i Bolsonaro-s fitoi numrin më të madh të vendeve në Senat dhe do të përbëjë grupimin më të madh në këtë dhomë.
Edhe anëtarë të tjerë të familjes Bolsonaro shënuan fitore. Michelle Bolsonaro, ish-zonja e parë e Brazilit, u zgjodh senatore në Distriktin Federal të Brazilias.
Carlos Bolsonaro, një tjetër djalë i ish-presidentit, fitoi gjithashtu një vend në Senat, duke përfaqësuar shtetin e Santa Katarinas.
Autoritetet zgjedhore deklaruan ndërkohë se nuk kishin gjetur prova konkrete për ndërhyrje të huaja në zgjedhje.
Balotazhi i 25 tetorit do të përcaktojë nëse Lula do të sigurojë një mandat të katërt presidencial apo nëse Flávio Bolsonaro, 45 vjeç, do të marrë drejtimin e Brazilit.
