Shkup, 5 maj Zhurnal.mk – Punëtorët sezonalë në sektorin e gastronomisë gjatë kësaj periudhe po largohen në numër të madh nga Maqedonia, më së shpeshti drejt Kroacisë dhe destinacioneve të tjera turistike në Adriatik. Ndërkohë, bizneset vendore të gastronomisë po hyjnë sërish në sezonin veror me mungesë të fuqisë punëtore, veçanërisht në pozitat e kualifikuara si kuzhinierë, mjeshtër skare, picierë dhe punëtorë me përvojë në kuzhinë.
Sipas vlerësimeve të vetë sektorit, tashmë ndjehet një mungesë prej rreth 30 për qind e stafit të kualifikuar. Mungesa te kamarierët dhe barmenët është disi më e vogël, por edhe aty problemi bëhet i dukshëm me hapjen e sezonit, rritjen e numrit të mysafirëve dhe largimin e një pjese të fuqisë punëtore vendore drejt angazhimeve më të paguara jashtë vendit.
Edhe këtë vit, destinacioni kryesor mbetet Kroacia, ku sektori i turizmit tradicionalisht kërkon një numër të madh punëtorësh për sezonin veror. Për punëtorët sezonalë nga Maqedonia, Adriatiku ofron paga më të larta, akomodim, ushqim dhe mundësi që për disa muaj të fitojnë më shumë se në vendin e tyre. Për bizneset vendore, kjo nënkupton mungesë stafi, presion më të madh mbi punonjësit ekzistues dhe vështirësi në planifikimin e sezonit.
Problemi nuk është i ri, por po thellohet. Restorantet, kafenetë dhe hotelet vendore gjithnjë e më shpesh duhet të zgjedhin mes orarit të shkurtuar, kapacitetit të reduktuar, rritjes së pagave apo angazhimit të personave pa përvojë të mjaftueshme. Më të goditurat janë ato vende ku cilësia e stafit është vendimtare, pasi një kuzhinier, picier apo mjeshtër skare nuk mund të trajnohet brenda pak ditësh.
Një pjesë e shpresës tani lidhet me Ligjin e ri për angazhimin në punë, i cili mundëson regjistrimin sezonal dhe të përkohshëm të punëtorëve në gastronomi, bujqësi dhe shërbime. Ky ligj lejon angazhimin e studentëve, nxënësve, pensionistëve, të papunëve, si dhe personave tashmë të punësuar apo përfitues të disa të drejtave shtetërore, pa e humbur automatikisht statusin apo përfitimet e tyre.
Qëllimi është që një pjesë e punës që deri tani zhvillohej në mënyrë joformale të futet në sistem, ndërsa punëdhënësit të kenë mundësi më të lehtë dhe më të shpejtë për të regjistruar punëtorë sezonalë. Institucionet presin që ky ligj të ndihmojë në uljen e ekonomisë informale, por sipas gastronomëve, ai mund të zbusë krizën, por jo ta zgjidhë plotësisht.
Arsyeja është e thjeshtë: studentët, nxënësit dhe pensionistët mund të ndihmojnë gjatë pikut të sezonit, por nuk mund të zëvendësojnë plotësisht stafin me përvojë që ka punuar prej vitesh në kuzhina, restorante dhe hotele. Ata mund të mbulojnë pozita ndihmëse, shërbim, detyra të thjeshta apo turne shtesë, por vendet më kritike kërkojnë njohuri, përvojë dhe përgjegjësi.
Paralelisht, bizneset përballen edhe me çështjen e fuqisë punëtore të huaj. Disa objekte tashmë kanë tentuar të plotësojnë vendet e lira me punëtorë nga Azia dhe vende të tjera, por përvojat janë të ndryshme. Për disa kjo është zgjidhje, ndërsa për të tjerë një kosto shtesë dhe proces administrativ i ndërlikuar, sidomos nëse punëtorët nuk qëndrojnë për një periudhë të gjatë.
Sezoni veror pritet të jetë një tjetër test për sektorin e gastronomisë në Maqedoni. Nëse punëtorët vendas vazhdojnë të largohen masivisht dhe mundësitë e reja ligjore nuk japin efekt të shpejtë, disa biznese do të detyrohen të punojnë me kapacitet të reduktuar ose me kosto më të lartë për staf. Ndërkohë, mbetet e hapur pyetja: a do të arrijë Maqedonia t’i mbajë punëtorët në këtë sektor, apo çdo sezon do të nisë me të njëjtën sfidë për sigurimin e fuqisë punëtore?
