Shkup, 30 maj Zhurnal.mk – Rrjetet sociale përbëjnë një kërcënim për shëndetin e të rinjve, të krahasueshëm me duhanpirjen, thuhet në një raport alarmues të Akademisë së Kolegjeve Mbretërore Mjekësore. Paralajmërimi vjen në kohën kur po përfundon konsultimi qeveritar “Rritja në një botë online”, ku janë shqyrtuar masa të mundshme si ndalimi i rrjeteve sociale për të miturit, kufizimi i përdorimit të aplikacioneve në orare të caktuara dhe ndalimi i funksioneve që krijojnë varësi.
Në raportin e dorëzuar në kuadër të konsultimeve, akademia paralajmëron se mjekët po përballen me një “valë fëmijësh të radikalizuar”, të ekspozuar ndaj “përmbajtjeve të mbushura me urrejtje, varësi dhe materiale jashtëzakonisht shqetësuese”.
Një studim i realizuar me 454 mjekë ka treguar se gjysma e tyre trajtojnë çdo javë të paktën një fëmijë, gjendja mendore ose lëndimet fizike të të cilit lidhen drejtpërdrejt me përmbajtjet online. Raporti përfshin edhe raste tronditëse vdekjesh dhe lëndimesh të lidhura me imitimin e përmbajtjeve ekstreme, dhunës ose radikalizimit.
Rritet presioni politik
Ish-ministri i Shëndetësisë, Wes Streeting, deklaroi se rrjetet sociale duhet të trajtohen njësoj si cigaret.
“Ato krijojnë varësi të madhe, dëmtojnë shëndetin tonë dhe kompanitë teknologjike përdorin taktika të ngjashme me industrinë e duhanit për të shmangur rregullimin”, tha ai.
“Duhet t’ua kthejmë fëmijërinë fëmijëve tanë. Ndalimi për moshat nën 16 vjeç duhet të jetë vetëm fillimi.”
Familjet e prekura nga pasojat e rrjeteve sociale vazhdojnë t’i bëjnë thirrje qeverisë që të përmbushë premtimin për vendosjen e kufizimeve për fëmijët nën 16 vjeç.
Qeveria paralajmëron kufizime
Ministrat kishin paralajmëruar që në prill vendosjen e “kufizimeve sipas moshës ose funksioneve” për përdorimin e rrjeteve sociale nga të rinjtë nën 16 vjeç, pavarësisht rezultatit të konsultimeve. Propozimet pritet të prezantohen deri në verë, ndërsa ndryshimet ligjore deri në fund të vitit.
Këto njoftime erdhën pas presionit të fortë nga Dhoma e Lordëve, e udhëhequr nga ish-ministri i Arsimit, Lord Nash, i cili ka kërkuar disa herë ndalim të plotë.
Apel nga prindërit që kanë humbur fëmijët e tyre
Ellen Roome, nëna e 14-vjeçarit Jules Sweeney, i cili humbi jetën dhe për të cilin ajo beson se ishte viktimë e një sfide online, dërgoi një mesazh të fortë:
“Unë dhe familjet e tjera që kemi humbur fëmijët për shkak të rrjeteve sociale do t’i themi drejtpërdrejt kryeministrit: Rrjetet sociale janë një produkt dhe, si çdo produkt i pasigurt që shkakton vdekje te fëmijët, duhet të kufizohen derisa kompanitë të dëshmojnë se janë të sigurta”, tha ajo.
Ekspertët paralajmërojnë: problemi është më i thellë
Megjithatë, disa organizata për mbrojtjen e fëmijëve paralajmërojnë se përqendrimi vetëm te kufizimet sipas moshës nuk do ta zgjidhë problemin në thelb. Koalicioni për Sigurinë Online të Fëmijëve, i udhëhequr nga fondacioni 5Rights, kërkon ndryshime më të gjera në mënyrën se si kompanitë teknologjike i dizajnojnë platformat e tyre.
Organizatat kërkojnë:
ndalimin e reklamave të targetuara për fëmijët,
kufizimin e funksioneve manipuluese që krijojnë varësi,
rregullim më të rreptë të sistemeve të inteligjencës artificiale,
dhe mbrojtje më të madhe të fëmijëve nga përmbajtjet e dëmshme.
“Problemi nuk qëndron vetëm te një funksion apo aplikacion – ai është i ndërtuar në vetë sistemin, i cili fitimin e vendos përpara mirëqenies së fëmijëve”, paralajmëron Leanda Barrington-Leach nga fondacioni 5Rights.
Përgjigjja e qeverisë
Një zëdhënës i qeverisë deklaroi se secili, e veçanërisht fëmijët, duhet të ketë një përvojë të sigurt online.
“Po shqyrtojmë një gamë të gjerë masash – nga kufizimi i qasjes në rrjetet sociale deri te një ‘orë policore’ e mundshme për aplikacionet – me qëllim arritjen e një ekuilibri të duhur dhe mbrojtjen e të rinjve nga përmbajtjet e dëmshme”, tha ai.
Sipas qeverisë, më shumë se 70 mijë persona kanë marrë pjesë tashmë në konsultime, ndërsa platformat, përmes Ligjit për Sigurinë Online, do të detyrohen të ofrojnë më shumë kontroll dhe mbrojtje për përdoruesit, veçanërisht për fëmijët.
