Shkup, 30 tetor Zhurnal.mk – Maqedonia e Veriut planifikon të krijojë kushte për tërheqjen e investimeve në qendra të të dhënave (data-centra) dhe të kompanive të huaja teknologjike, ndërsa paralelisht të vendosë edhe një kornizë ligjore për përdorimin e inteligjencës artificiale (IA). Këto aktivitete janë paraparë në draft-strategjinë për përdorimin e inteligjencës artificiale, të publikuar në Regjistrin e Vetëm Kombëtar të Rregulloreve që duhet të miratohen.
Një nga aktivitetet e planifikuara është përgatitja e një studimi për tërheqjen e investimeve në qendra të të dhënave, për të cilin është paraparë periudha nga fillimi deri në fund të vitit 2027. Studimi pritet të ndihmojë në identifikimin e mundësive për tërheqjen e investitorëve në infrastrukturën që është e rëndësishme për zhvillimin dhe zbatimin e inteligjencës artificiale.
Qendrat e të dhënave janë objekte ku vendosen serverë dhe pajisje të tjera kompjuterike për ruajtjen, përpunimin dhe transmetimin e të dhënave. Ato përbëjnë një pjesë të rëndësishme të infrastrukturës digjitale, veçanërisht për shërbimet cloud, përpunimin e sasive të mëdha të të dhënave dhe funksionimin e sistemeve me inteligjencë artificiale.
Megjithatë, në dokument nuk përmenden lokacione konkrete për ndërtimin e mundshëm të qendrave të të dhënave, as emra investitorësh apo kompanish me të cilat tashmë zhvillohen negociata. Është paraparë vetëm përgatitja e një studimi për tërheqjen e investimeve dhe jo ndonjë projekt konkret për ndërtimin e një objekti të tillë.
Strategjia parasheh gjithashtu tërheqjen e së paku dy kompanive strategjikisht të rëndësishme, të ashtuquajtura kompani “anchor”, në sektorin e inteligjencës artificiale deri në vitin 2029. Bëhet fjalë për kompani që mund të kenë rol të rëndësishëm në zhvillimin e sektorit teknologjik, përmes investimeve, hapjes së vendeve të punës, angazhimit të inxhinierëve vendorë dhe bashkëpunimit me kompanitë maqedonase.
Institucionet kompetente, sipas dokumentit, duhet të zhvillojnë aktivitete promovuese dhe të përgatisin paketa investuese për tërheqjen e këtyre kompanive. Megjithatë, në draft-strategji nuk specifikohet se cilat kompani janë në shënjestër të këtyre aktiviteteve, as nuk përcaktohet se ato domosdoshmërisht duhet të investojnë në qendra të të dhënave. Të dyja aktivitetet janë pjesë e planeve më të gjera për zhvillimin e inteligjencës artificiale dhe infrastrukturës teknologjike në vend.
Përveç infrastrukturës dhe tërheqjes së investitorëve, strategjia parasheh edhe krijimin e një kornize ligjore për përdorimin e inteligjencës artificiale. Në këtë drejtim është paraparë përgatitja e një projektligji të harmonizuar me rregullat evropiane, i cili do të rregullojë çështjet që lidhen me zbatimin e sigurt, të përgjegjshëm dhe etik të kësaj teknologjie.
Rregullimi ligjor i inteligjencës artificiale është i rëndësishëm për shkak të përdorimit gjithnjë e më të madh të saj në sektorin publik, biznes, shëndetësi dhe fusha të tjera, por edhe për shkak të rreziqeve që lidhen me mbrojtjen e të dhënave personale, transparencën dhe përgjegjësinë gjatë përdorimit të sistemeve të automatizuara.
Paralelisht me këto aktivitete, strategjia parasheh edhe nxitjen e përdorimit të inteligjencës artificiale nga ndërmarrjet e vogla dhe të mesme vendore, përmes mbështetjes për transformimin digjital, shërbimeve këshilluese dhe lidhjes së kompanive me ekspertë të fushës.
Dokumenti përfshin aktivitete për periudhën 2027–2029, me një horizont strategjik deri në vitin 2032.
