Prishtinë, 17 gusht, Zhurnal.mk – Ndërsa gjykimi ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit i është afruar fazës së vendimit, vëmendja është përqendruar edhe te një pyetje tjetër: si është në të vërtetë jeta e tyre gjatë paraburgimit në Hagë?
Katër ish-drejtuesit e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ndodhen në objektin e paraburgimit të Dhomave të Specializuara të Kosovës në kompleksin e Scheveningenit, në Hagë. Ata u arrestuan në Kosovë dhe u transferuan në paraburgim në nëntor të vitit 2020.
Dokumentet dhe rregullat e publikuara nga institucioni tregojnë se bëhet fjalë për një qendër paraburgimi me kushte të rregulluara dhe standarde të larta, por që nuk duhet ngatërruar me një ambient luksoz apo hotel.
Qeli individuale prej rreth 10 metrash katrorë
Secili prej të paraburgosurve ka qelinë e tij individuale, me një sipërfaqe prej rreth 10 metrash katrorë.
Në qeli ka:
shtrat dhe pajisje për gjumë;
tualet dhe hapësirë personale për larje;
rafte për libra;
kompjuter personal për materialet e çështjes gjyqësore;
dritare;
pajisjet bazë të nevojshme për qëndrimin në qeli.
Kompjuteri përdoret për qasje në materialet e çështjes gjyqësore dhe nuk ka qasje të lirë në internet. Telefonat celularë nuk lejohen.
Pra, edhe pse objekti ofron një sërë shërbimesh dhe hapësirash të përbashkëta, hapësira personale e secilit të paraburgosur mbetet relativisht e kufizuar.
Jeta nuk zhvillohet vetëm brenda qelisë
Kur qelitë janë të hapura, të paraburgosurit mund të përdorin hapësirat e përbashkëta të objektit.
Aty përfshihen:
Kuzhina – ku mund të përgatisin ushqim.
Palestër – me pajisje për ushtrime fizike.
Sallë sportive – për aktivitete si futsall, basketboll dhe badminton.
Oborr i hapur – për ajër të pastër dhe aktivitet fizik.
Bibliotekë – me libra, gazeta dhe materiale të tjera leximi, përfshirë literaturë fetare.
Dhomë rekreative – me televizor dhe hapësirë për qëndrim të përbashkët.
Klasë – për aktivitete edukative.
Dhomë shpirtërore – për nevoja dhe shërbime fetare.
Shërbim mjekësor – me personel shëndetësor dhe mundësi për trajtim në spitale holandeze kur kërkohet kujdes i specializuar.
Kjo do të thotë se qëndrimi në paraburgim nuk kufizohet vetëm në qeli. Në përputhje me rregullat e objektit, ekzistojnë mundësi për aktivitet fizik, lexim, gatim, rekreacion dhe komunikim.
A mund të shikojnë televizor?
Po.
Televizori është pjesë e mundësive të rekreacionit dhe në objekt ka edhe kanale satelitore në gjuhë të ndryshme.
Megjithatë, kjo nuk nënkupton qasje të lirë në internet. Interneti nuk është i disponueshëm për përdorim të lirë dhe telefonat celularë nuk lejohen.
Si ushqehen?
Ushqimi sigurohet nga institucioni, por të paraburgosurit kanë edhe mundësi të përdorin kuzhinën e përbashkët, të përgatisin ushqim vetë dhe të blejnë produkte përmes dyqanit të institucionit.
Pra, përveç ushqimit të siguruar nga qendra, ekziston edhe mundësia për përgatitje dhe blerje të produkteve sipas rregullave të përcaktuara.
Si komunikojnë me familjen?
Komunikimi me familjarët është i lejuar, por zhvillohet sipas rregullave të paraburgimit.
Të paraburgosurit kanë në dispozicion telefona të institucionit dhe mundësi për vizita familjare. Lejohen gjithashtu vizitat me avokatët, sipas procedurave përkatëse.
Për familjarët e afërt ekzistojnë edhe mundësi për vizita përmes videolidhjes. Rregullat parashikojnë gjithashtu hapësira të veçanta për vizita private me bashkëshortët ose partnerët, kur këto autorizohen.
Komunikimet telefonike mund të regjistrohen dhe, në përputhje me rregullat e institucionit, një pjesë e komunikimeve mund të monitorohet.
Çfarë nuk u lejohet?
Pavarësisht kushteve dhe shërbimeve që ofrohen brenda objektit, kufizimet janë të qarta.
Të paraburgosurit nuk kanë:
telefon celular personal;
qasje të lirë në internet;
liri të plotë të lëvizjes;
qasje të pakufizuar jashtë objektit;
mundësi për komunikim pa kufizimet dhe kontrollet e parashikuara nga rregullat e paraburgimit.
Qelitë mbyllen në periudha të caktuara gjatë ditës dhe gjatë natës. Gjithashtu kryhen kontrolle të rregullta të qelive dhe kontrolle fizike në rrethana të përcaktuara nga rregullat e institucionit.
A kanë kujdes mjekësor?
Po.
Objekti ka shërbim mjekësor dhe mundësi për trajtim urgjent. Në rastet kur kërkohet kujdes më i specializuar, të paraburgosurit mund të dërgohen për trajtim në spitale në Holandë.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme për persona që qëndrojnë për periudha të gjata në paraburgim dhe kanë nevoja të ndryshme shëndetësore.
Gati gjashtë vjet në Hagë
Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi u arrestuan në nëntor të vitit 2020 dhe u transferuan në objektet e Dhomave të Specializuara në Hagë më 4 dhe 5 nëntor të atij viti.
Procesi gjyqësor ndaj tyre filloi më 3 prill 2023.
Prokuroria e Specializuar e përfundoi paraqitjen e rastit të saj në prill 2025, ndërsa procesi i provave u mbyll në dhjetor 2025. Seancat përmbyllëse u zhvilluan në shkurt 2026.
Për shkak të vëllimit të madh të provave dhe kompleksitetit të çështjes, vendimmarrja ka kërkuar kohë të konsiderueshme.
Për çfarë akuzohen?
Kushtet e paraburgimit duhet të dallohen qartë nga përmbajtja e aktakuzës.
Sipas aktakuzës së konfirmuar dhe të bërë publike me redaktime, katër të akuzuarit përballen me akuza për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.
Akuzat përfshijnë, ndër të tjera, ndjekje, burgim, akte të tjera çnjerëzore, torturë, vrasje dhe zhdukje me forcë, si dhe akuza për arrestim dhe ndalim të paligjshëm ose arbitrar, trajtim mizor, torturë dhe vrasje.
Sipas aktakuzës, krimet e pretenduara lidhen me periudhën nga të paktën marsi 1998 deri në shtator 1999, në disa lokacione në Kosovë, si dhe në Kukës dhe Cahan në veri të Shqipërisë.
Bëhet fjalë për akuza të ngritura nga Prokuroria dhe jo për fajësi të vërtetuar. Përgjegjësia penale e të akuzuarve do të përcaktohet vetëm përmes aktgjykimit të gjykatës.
Kur pritet aktgjykimi?
Kjo është pika që tashmë ka marrë rëndësinë kryesore.
Dhomat e Specializuara kanë caktuar që aktgjykimi në çështjen Thaçi dhe të tjerët të shpallet më 16 shtator 2026, në orën 10:00.
Seanca do të jetë publike dhe do të transmetohet edhe në gjuhën shqipe.
Sipas gjykatës, koha e nevojshme për vendimin lidhet me vëllimin e madh të provave dhe kompleksitetin e çështjes, me qëllim që trupi gjykues të bëjë një vlerësim të plotë dhe të arsyetuar të të gjithë materialit gjyqësor.
Katër ish-drejtuesit, në pritje të vendimit
Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi vazhdojnë të jenë në paraburgim në Hagë.
Sipas rregullave të publikuara të institucionit, ata kanë qeli individuale prej rreth 10 metrash katrorë, banjë personale, ushqim, kujdes mjekësor, bibliotekë, palestër, kuzhinë, televizor dhe mundësi të rregulluara për komunikim me familjarët dhe avokatët.
Por njëkohësisht, nuk kanë telefona celularë, qasje të lirë në internet dhe as liri të plotë të lëvizjes.
Pas gati gjashtë vitesh nga transferimi i tyre në Hagë, tashmë është caktuar edhe data që pritet t’i japë një epilog fazës kryesore të procesit:
16 shtator 2026 – dita kur pritet të shpallet aktgjykimi për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin.
