Shkup, 27 tetor, Zhurnal.mk – Ribalanci i dytë i Buxhetit për vitin 2026 është një dokument që nuk paraqet vetëm një përshtatje kozmetike apo teknike, por një pranim zyrtar të paaftësisë, panikut në arkën e shtetit dhe planifikimit jorealist ekonomik nga ana e kësaj qeverie, theksoi deputetja e LSDM-së, Jovana Trençevska, në seancën e Komisionit për Financa dhe Buxhet.
Trençevska theksoi se miratimi i një ribalanci të dytë brenda vetëm pak muajsh është një alarm që tregon se anija shtetërore po lundron pa busull dhe paraqet një pranim klasik të paqëndrueshmërisë sistematike në planifikimin fiskal.
“Kjo është një disfatë e pastër fiskale në letër. Qeveria deklarativisht pretendon se ribalanci po bëhet për shkak të çrregullimeve të vazhdueshme globale në tregjet e energjisë dhe nevojës për optimizimin maksimal të të ardhurave, si dhe rishikimin në ulje të shpenzimeve buxhetore. Të ardhurat totale bien për 5,3 miliardë denarë krahasuar me ribalancin e parë, duke u zvogëluar nga 379,5 miliardë në 374,1 miliardë denarë. Kjo vjen si rezultat i rënies së të ardhurave tatimore nga 213,2 miliardë në 209,7 miliardë denarë. Për të mos tejkaluar nivelin tashmë të lartë të deficitit prej 46,2 miliardë denarësh, shkurtohen 5,3 miliardë denarë nga shpenzimet, duke i ulur ato nga 425,7 miliardë në 420,4 miliardë denarë”, tha Trençevska.
Ajo theksoi se rënia e të ardhurave nuk mund të arsyetohet vetëm me sfidat globale ekonomike, duke shtuar se një problem serioz është edhe planifikimi jorealist i të ardhurave buxhetore. Vetëm te akcizat ka mungesë realizimi prej 3,7 miliardë denarësh, ose 11 për qind më pak se sa ishte planifikuar fillimisht. Po ashtu, është shënuar një rënie shtesë prej 1,9 miliardë denarësh te të ardhurat jotatimore dhe donacionet.
Sipas saj, pasojat e këtij planifikimi buxhetor shihen më drejtpërdrejt në shkurtimin e investimeve kapitale, financimit të shëndetësisë, arsimit dhe mbrojtjes së mjedisit.
“Me buxhetin fillestar ju me vetëdije i zvogëluat mjetet për kompensimet sociale dhe sistemin pensional për të paraqitur në mënyrë të rreme një deficit më të ulët në letër. Realiteti ju goditi që në korrik, prandaj u detyruat të shtoni 1,5 miliardë denarë për mbrojtje sociale vetëm që të mos shembej pagesa e kompensimeve të garantuara ligjërisht nga mbrojtja sociale dhe e fëmijëve. Sistemi nuk u shemb, por pati dhe ende ka vonesa serioze në pagesa. Sot, për të mbuluar këto boshllëqe nga buxheti bazë, për të paguar rrogat e administratës dhe për të blerë një qetësi sociale të përkohshme para dimrit, po shkurtoni madje 94 milionë euro nga investimet kapitale dhe buxhetin zhvillimor e keni shndërruar në buxhet social”, tha ajo.
Trençevska paralajmëroi se me ribalancin e dytë po shkurtohen mjete nga shëndetësia, arsimi, gazifikimi dhe mbrojtja e mjedisit.
“Në shëndetësi i keni ndalur ose zvogëluar plotësisht fondet për spitalet kyçe rajonale në Shtip dhe Kërçovë. I keni përgjysmuar mjetet për furnizimin me pajisje moderne mjekësore dhe aparate diagnostikuese. Siç ka alarmuar edhe opinioni publik, me ribalancin po zvogëloni fondet e dedikuara për furnizimin me insulinë dhe për programin e sëmundjeve të rralla. Nuk keni mjete për rritjen e subvencionit të ushqimit për studentët, ndërsa studentët pikërisht këtë kërkojnë nga ju. Ata kërkojnë që shuma aktuale, të cilën e konsiderojnë të ulët dhe joreale, të rritet nga 140 në 200 denarë. Janë shkurtuar gjithashtu fondet për cilësinë e ajrit, menaxhimin e mbeturinave, mbrojtjen e natyrës, si dhe për menaxhimin dhe mbrojtjen e ujërave”, tha Trençevska.
Sa i përket borxhit publik dhe deficitit buxhetor, ajo theksoi se projekcioni zyrtar prej 4,1 për qind të BPV-së nuk e pasqyron gjendjen reale të huamarrjes.
“Qeveria njofton se deficiti buxhetor mbetet i qëndrueshëm dhe i pandryshuar në 4,1% të BPV-së. Si mbetet i qëndrueshëm? Përmes manipulimit dhe fshehjes kozmetike të borxhit publik larg syve të opinionit. I hoqët fondet për autostradat e Behtel dhe Enka nga buxheti shtetëror dhe e detyruat Ndërmarrjen Publike për Rrugët Shtetërore të marrë kredi dhe ta ngarkojë me borxh prej 330 milionë eurosh gjatë këtij viti. Ky është një truk klasik kontabël për të mos shpërthyer deficiti zyrtar buxhetor në një nivel shqetësues prej mbi 5% të BPV-së”, deklaroi ajo.
Trençevska paralajmëroi se huamarrja përmes ndërmarrjeve publike nuk e eliminon borxhin, por vetëm e shtyn barrën e tij në të ardhmen.
“Ju po e transferoni borxhin nga xhepi i djathtë në atë të majtë. Edhe pse e dini mirë se ndërmarrja publike nuk ka kapacitet të vetin për ta kthyer atë kredi dhe se në të ardhmen ai borxh sërish do të mbulohet me dotacione nga xhepi i qytetarëve. Kolegë, ky nuk është as buxhet zhvillimor dhe as i përgjegjshëm. Ky është një buxhet klasik për mbijetesë dhe stagnim. Sjellja e këtij ribalanci të dytë vetëm dy muaj pas miratimit të ribalancit të korrikut tregon nevojën urgjente për rishpërndarjen e mjeteve para përfundimit të vitit fiskal. Kjo shpejtësi dhe ky panik në riformësimin e arkës së shtetit zakonisht ndodh kur kalkulimet politike e tejkalojnë planifikimin e rregullt ekonomik”, tha Trençevska.
