Shkup, 14 shtator Zhurnal.mk – Ministri i Politikës Sociale, Gjoko Velkovski, kuadër i VMRO-DPMNE-së, në emisionin “360 Stepeni” në MRT 1 iu përgjigj pyetjeve për qëndrueshmërinë e Fondit të Sigurimit Pensional dhe Invalidor (PIOM), në kushtet kur nga 2.4 miliardë euro që shpenzohen çdo vit për pensione, përmes kontributeve nga pagat mblidhen vetëm 1.4 miliardë euro.
Ministër Velkovski, në fund e gjithë debati për sistemin pensional reduktohet në çështjen e qëndrueshmërisë, përkatësisht stabilitetit të shtyllës së parë, shtyllës shtetërore. A duhet të shtrojmë pyetjen se sa i sigurt dhe stabil është ai, duke pasur parasysh se aktualisht, në nivel vjetor, shpenzimet për pensione janë rreth 2.4 miliardë euro, apo jo?
Po.
Prej tyre rreth 1.4 miliardë euro do të mblidhen nga kontributet, sipas projeksionit, ndërsa rreth një miliard euro është hendeku, përkatësisht shuma që e mbulon shteti. Dhe nëse e krahasojmë, për shembull, me vitin 2023, atëherë hendeku ishte 510 milionë euro, ndërsa tani është 1 miliard euro. Është rritur ndjeshëm. Kjo është pjesërisht rezultat edhe i vendimeve tuaja politike për rritjen lineare të pensioneve – për 7 mijë denarë i keni rritur pensionet gjatë periudhës së kaluar. A duhet të shqetësohemi për qëndrueshmërinë e shtyllës së parë?
Jo. Shifrat janë të sakta, kështu është. Mirëpo, fakti që ndërhyrja në pensione u bë për më shumë se dy të tretat e bashkëqytetarëve tanë, të cilët kishin pensione nën minimumin ose në nivelin minimal – e dini shumë mirë se njerëzit jetonin me pensione prej 12, 13 apo 14 mijë denarësh. Dhe kjo ndërhyrje ishte e nevojshme, sepse në fund të ditës qytetarët duhet të kenë një jetë cilësore.
Kjo ishte vendimi i parë dhe kyç. Po, është krijuar një deficit i caktuar, do të themi kushtimisht, në buxhetin e sistemit të PIOM-it. Në këtë ndikoi edhe largimi i vazhdueshëm i fuqisë punëtore, ajo fluktuacioni i njerëzve tanë që punojnë jashtë Maqedonisë për gjashtë muaj, pastaj largohen dhe kthehen, numri i të punësuarve të regjistruar në raport me pagën minimale apo më të lartë – dhe e gjithë kjo ndikoi që sot shteti të ndajë në nivel vjetor rreth 60 miliardë denarë për të subvencionuar pensionet.
Ato do të paguhen gjithmonë me kohë, përderisa shteti është garant dhe qëndron pas këtij sistemi. Kështu ka qenë edhe gjatë dy viteve e gjysmë të fundit, që kur VMRO-DPMNE është në pushtet dhe funksionon kjo qeveri – pensionistët i marrin pensionet e tyre fjalë për fjalë në datën një të muajit. Kështu do të vazhdojë edhe më tej.
Prandaj edhe më herët kam folur për forcimin e vetë sistemit, ku përmes të gjithë këtyre hapave dhe reformave që synojmë t’i bëjmë, duam ta zvogëlojmë pikërisht këtë deficit, në mënyrë që këto mjete që sot i ndajmë për pensionet e bashkëqytetarëve tanë të mund të përdoren për diçka tjetër.
Krijuat pritshmëri te pensionistët, ky është fakt, sepse një herë 2.500, herën e dytë 2.500, pastaj edhe 2 mijë denarë të tjera – gjithsej 7 mijë denarë rritje lineare të pensioneve. Ndërsa tani, rritjen e fundit më 1 shtator vendosët ta bëni në përqindje dhe jo në mënyrë lineare. Dhe po shohim reagime. Njerëzit thonë – pse kështu, tani ata me pensione të larta përsëri do të marrin rritje të madhe, ndërsa ata me pensione më të ulëta do të mbeten me rritje më të vogël?
Kur ndërhymë në pensione disa herë radhazi, bëmë korrigjimin për të cilin fola edhe më herët, te pensionistët të cilët, për fat të keq, sistemi i kishte lënë me pensione kaq të ulëta për shkak të të gjitha llogaritjeve, stazhit të tyre që nuk u ishte njohur për arsye të ndryshme – e dimë se si ishte tranzicioni në ato periudha. Pikërisht këta janë pensionistët që sot janë pjesë e këtij sistemi.
Prandaj u bë ajo ndërhyrje me rritjen lineare, sepse nëse atëherë do të vepronim me rritje në përqindje, përsëri do të ndodhte që pensionet e larta të rriteshin me një përqindje të madhe, ndërsa pensionet e ulëta, për fat të keq, do të rriteshin vetëm me 200-300 denarë. Aq do të ishte, nëse edhe atëherë do të shkonim me rritje në përqindje.
Edhe pse ka argumente për këtë – jo të gjithë kanë paguar njësoj gjatë jetës së tyre të punës.
Saktë. Mirëpo sistemi ynë në Maqedoni, në shumë aspekte, është solidar, apo jo, dhe kështu është ndërtuar edhe sistemi pensional – të jetë solidar, në mënyrë që në fund të ditës të gjithë të mund të kemi, të gjithë pensionistët të kenë një jetë më cilësore.
Pse sot është bërë kështu? Mbeti zgjidhja ekzistuese ligjore…
Ajo që e përcaktoi qeveria e mëparshme si formulë.
E përcaktoi si formulë, po. E njëjta formulë u mor edhe tani, mbi atë bazë, sepse sot pensionet që deri dje ishin 14 mijë denarë, tani janë 22 mijë denarë.
Sipas kësaj përqindjeje, me këtë formulë që mund ta llogarisim sot, do të jetë një zgjidhje më e mirë, fjalë për fjalë, për një përqindje më të mirë të shumës së mjeteve që do të marrin pensionistët, sesa nëse do të ndërhynim përsëri me 1.000 denarë rritje lineare, sepse nuk do të ishte as aq.
Ja, për qytetarët: nga fondi i mjeteve që, sipas kësaj përqindjeje prej 3 për qind, do të ndahet për rritjen e pensionit të shtatorit, e cila do të merret më 1 tetor, këto 3 për qind nga fondi i parave, po të bëhej rritje lineare, nuk do të mjaftonin.
Nëse rritja do të ishte lineare, sa do të ishte?
Nëse do të ishte lineare, sot pensionistët do të merrnin më pak se 700 denarë rritje. Ndërsa tani, ata që kanë pensione prej 22 apo 25 mijë denarësh do të marrin shumë më tepër se kaq.
A keni marrë vendim se si do të jetë më 1 mars, kur është paraparë harmonizimi i ardhshëm i pensioneve?
Jo. Kjo do të përcaktohet më tej. Le të përfundojë kjo tani, ndërsa deri më 1 mars ka kohë të mjaftueshme për të debatuar se cili model dhe cili sistem do të zbatohet.
