Shkup, 17 qershor Zhurnal.mk – Maqedonia e Veriut po hyn në një periudhë thatësirash më të shpeshta dhe më të gjata, të cilat tashmë po lënë pasoja të dukshme në bujqësi dhe ekonomi. Fermerët po përballen me kosto më të larta prodhimi dhe me shpenzime shtesë për mbrojtje nga temperaturat ekstreme, ndërsa ekspertët paralajmërojnë se pa masa të shpejta përshtatëse, kriza klimatike mund të rrezikojë seriozisht prodhimin vendas bujqësor.
Kryetari i Rrjetit Kombëtar të Bujqësisë, Gjorgji Karakashev, thotë se ndryshimet klimatike tashmë po ndikojnë drejtpërdrejt në xhepin e prodhuesve.
“Ndryshimet klimatike tashmë po reflektohen në xhepin tonë dhe kjo po na çon drejt situatës që të heqim dorë nga prodhimi bujqësor dhe të kërkojmë punë në sektorë të tjerë ekonomikë”, thekson ai.
Sipas tij, thatësirat, temperaturat e larta dhe ekstremet e tjera klimatike po shkaktojnë humbje të mëdha ekonomike përmes uljes së rendimenteve, rritjes së kostove të prodhimit dhe dëmeve të pakompensuara.
Vlerësimet kombëtare tregojnë se zonat më të prekura nga thatësira janë rajonet fushore dhe luginore në pjesën lindore, qendrore dhe juglindore të vendit. Analizat e fundit tregojnë se zonat më të thata ndodhen përgjatë luginës së Vardarit dhe në pellgjet lindore, ku reshjet janë më të pakta, temperaturat verore më të larta dhe avullimi më i madh.
Karakashev thekson se ndryshimet klimatike po bëhen gjithnjë e më të dukshme. Temperaturat e ulëta të pazakonta gjatë muajit maj dëmtuan pemët dhe kulturat bujqësore, ndërsa temperaturat ekstreme të qershorit po ndikojnë negativisht në zhvillimin e bimëve.
Ai tregon se është detyruar të vendosë rrjeta shtesë mbi serrat për të ulur temperaturat nën 30 gradë Celsius, pasi në të kundërt bimët humbasin lulëzimin. Sipas tij, në vendet perëndimore përdoren ventilatorë dhe sisteme ftohjeje në sera, ndërsa zgjidhje të ngjashme mund të zbatohen edhe në vend me energjinë e prodhuar nga panelet fotovoltaike.
Një tjetër problem serioz është mungesa e ujit. Akumulimet nga të cilat furnizohen sistemet e ujitjes po përballen me deficit shumëvjeçar për shkak të mungesës së reshjeve dhe borës gjatë dimrit, si dhe uljes së nivelit të ujërave nëntokësore.
“Shkenca sugjeron se Maqedonia po hyn gradualisht në një zonë me karakteristika të klimës shkretinore. Nëse nuk ndërmerren masa serioze, vendi mund të përballet me mungesa të mëdha të produkteve bazë bujqësore”, paralajmëron Karakashev.
Ekspertët e Fakultetit të Shkencave Bujqësore dhe Ushqimit në Shkup theksojnë se temperaturat mesatare vjetore në vend tashmë janë rritur me një deri në dy gradë Celsius. Sipas profesorit Tosh Arsoov, sot është pothuajse e pamundur të rekomandohet kultivimi intensiv i pemëve pa sisteme ujitjeje.
Ai shton se bujqësia po përballet me ngrica të vonshme pranverore, mungesë uji, breshër të shpeshtë, vera të nxehta dhe të thata, si dhe me ulje të lagështisë së ajrit, gjë që kërkon zgjidhje të reja për përshtatje ndaj klimës së re.
Ndërkohë, me mbështetjen e Qeverisë Gjermane dhe GIZ-it, në Dolno Lisicë të Shkupit është hapur një parcelë demonstrative ku testohen metoda të ndryshme për përshtatjen e prodhimit bujqësor ndaj ndryshimeve klimatike. Në këtë projekt po testohen kombinime të ndryshme të nënshartesave, distancave të mbjelljes dhe sistemeve të ujitjes për të identifikuar zgjidhjet më efektive në kushtet e thatësirës dhe temperaturave të larta.
Nga Qendra për Komunikime Qytetare paralajmërojnë se Maqedonia po përballet me rrezik në rritje nga thatësirat dhe se nevojiten më shumë investime për masa përshtatëse. Sipas analizave të tyre, rajonet e Shkupit, Vardarit, Pellagonisë, Verilindjes dhe Juglindjes janë ndër më të cenueshmet nga thatësira.
Ekspertët bëjnë thirrje për forcimin e kapaciteteve institucionale, investime më të mëdha në menaxhimin e ujit dhe përdorim më racional të burimeve ujore, veçanërisht të ujit të pijshëm, për të përballuar sfidat që sjell kriza klimatike.
