Shkup, 18 korrik Zhurnal.mk – Ish-deputetja Liljana Popovska, e cila ka dorëzuar iniciativë në Gjykatën Kushtetuese për shfuqizimin e të ashtuquajturit Protokolli i Dytë, së bashku me aktivistin maqedonas nga Gjermania dhe anëtarin e Partisë së Gjelbër, Goce Perovski, kanë paraqitur një kërkesë në Sekretariatin e Përgjithshëm të Komisionit Evropian, përkatësisht në Departamentin për Transparencë dhe Qasje në Dokumente, duke kërkuar qasje në të gjithë komunikimin që lidhet me përgatitjen e Kornizës Negociuese për Maqedoninë e Veriut dhe Protokollin e Dytë.
Kërkesa është dorëzuar në përputhje me Rregulloren (KE) nr. 1049/2001 për qasjen publike në dokumentet e institucioneve të Bashkimit Evropian. Në të kërkohet qasje në opinionet juridike, analizat, shënimet dhe dokumentacionin tjetër të përgatitur nga Shërbimi Juridik i Komisionit Evropian, si dhe nga Drejtoria e Përgjithshme për Fqinjësi dhe Negociata për Zgjerim (DG NEAR, sot DG ENEST).
Vëmendje e veçantë i kushtohet korrespondencës ndërmjet shërbimeve të Komisionit Evropian, Sekretariatit të Përgjithshëm të Këshillit të BE-së dhe Presidencës Franceze të Këshillit gjatë periudhës janar–korrik 2022, kur u finalizua Korniza Negociuese për Maqedoninë e Veriut. Popovska dhe Perovski konsiderojnë se pikërisht ky komunikim mund të tregojë se si Protokolli i Dytë është përfshirë në procesin negociues evropian.
Në dokument kërkohet gjithashtu qasje në të gjitha vlerësimet juridike që lidhen me deklaratën e njëanshme të Bullgarisë për gjuhën maqedonase, e cila është bashkëngjitur dokumenteve të Këshillit të BE-së. Nënshkruesit duan të verifikojnë nëse Komisioni Evropian ka përgatitur analiza juridike për pasojat e kësaj deklarate në procesin e anëtarësimit të Maqedonisë së Veriut.
Popovska thekson në kërkesë se ekziston një interes i madh publik për publikimin e këtyre dokumenteve, pasi ato lidhen me vlerat themelore të Bashkimit Evropian, ligjshmërinë e procesit të anëtarësimit të vendit dhe pozitën juridike të qytetarëve me prejardhje maqedonase. Ajo rikujton se në Gjykatën Kushtetuese tashmë është në procedurë iniciativa e saj për shfuqizimin e Protokollit të Dytë.
Në kërkesë i referohet edhe praktikës gjyqësore të Gjykatës së Drejtësisë së Bashkimit Evropian, sipas së cilës çdo dokument duhet të vlerësohet individualisht përpara se të merret vendim për publikimin e tij dhe nuk mund të refuzohet automatikisht qasja për kategori të tëra dokumentesh. Nëse disa pjesë konsiderohen konfidenciale, Popovska kërkon që të paktën të lejohet qasje e pjesshme në përmbajtjen e tyre.
Nga Komisioni Evropian kërkohet që dokumentet të dorëzohen në formë elektronike, si dhe të konfirmohet pranimi i kërkesës, ndërsa përgjigjja të jepet brenda 15 ditëve pune, ashtu siç parashikon legjislacioni evropian.
Kjo iniciativë vjen në një kohë kur në Maqedoninë e Veriut janë rihapur debatet juridike dhe politike lidhur me Protokollin e Dytë dhe vendin e tij në Kornizën Negociuese me Bashkimin Evropian. Nëse Komisioni Evropian miraton kërkesën për qasje në dokumente, ato mund të ofrojnë informacione shtesë mbi mënyrën se si janë marrë vendimet gjatë procesit negociues në vitin 2022.
