Shkup, 30 korrik, Zhurnal.mk – Maqedonia e Veriut në vend se të thithë investime të reja, ajo ka filluar t’i humbë ato që i ka. Aktualisht tre investitorë të huaj ekzistues në zonat e lira ekonomike, tashmë kanë pezulluar ose zyrtarisht kanë njoftuar pezullimin e prodhimit në Maqedoninë e Veriut. Kompania “Dura” tashmë ka ndaluar makinat e saj, “Aptiv” njoftoi largimin e saj deri në fund të vitit 2026, dhe “BMZ” po e zhvendos prodhimin në Poloni. Kjo nuk do të thotë që të gjithë investitorët e huaj po largohen nga zonat, por kjo tregon se politika e tërheqjes së kompanive të reja nuk mund të matet vetëm nga takimet e mbajtura, memorandumet dhe vendet e punës të shpallura. Qeveria nevojitet të ndërmarrë hapa konkret për zhbllokimin e rrugës së anëtarësimit në BE, që të vijnë investime të reja dhe t’i mbajë ato aktuale, shkruan “Zhurnal.mk”.
Një vjen, tre të tjera ikin!
Drejtoria për Zonat e lira ekonomike ka njoftuar se është në bisedime me kompaninë sllovene INEA, e cila kërkon mundësi për një investim potencial prej të paktën 15 milionë eurosh. Bisedimet me INEA-n nuk nënkuptojnë ende se investimi është rënë dakord.
Informacioni i flet për shqyrtimin e opsioneve dhe vazhdimin e negociatave, pa një marrëveshje të nënshkruar, një vendndodhje të përcaktuar apo një afat kohor për fillimin e prodhimit. Kompania sllovene operon në fushën e automatizimit industrial, robotikës, dixhitalizimit të proceseve të prodhimit dhe menaxhimit të energjisë. Investimi potencial do të sillte diversifikim të prodhimit dhe teknologjisë, por për momentin mbetet në fazën e interesit.
Nga ana tjetër, tre investitorë të huaj ekzistues në zona tashmë kanë pezulluar ose zyrtarisht kanë njoftuar pezullimin e prodhimit në Maqedoninë e Veriut. “Dura” tashmë ka ndaluar makinat e saj, “Aptiv” njoftoi largimin e saj deri në fund të vitit 2026, dhe “BMZ” po e zhvendos prodhimin në Poloni.
Vendimi i “BMZ” lidhet edhe me problemet financiare të grupit mëmë. Kompania hyri në një procedurë falimentimi të vetë-menaxhuar në tetor 2025, dhe një pjesë e konsiderueshme e biznesit u mor përsipër nga kompania gjermane e investimeve “SKion” në shkurt 2026.
“Aptiv”, “Dura” dhe “BMZ” u prezantuan si projekte prodhimi afatgjata, morën akses në infrastrukturë dhe mbështetje shtetërore, dhe largimi i tyre ngre pyetje në lidhje me cilësinë e vlerësimeve fillestare dhe mekanizmave për mbrojtjen e parave publike, shkruan “Zhurnal.mk”.
Maqedonia e Veriut ka humbur 11 pozicione në renditjen botërore
Maqedonia e Veriut ka humbur 11 pozicione në renditjen e fundit të Indeksit Global të Riskut dhe Rezistencës së Investimeve (GIRRI) për vitin 2026, të prodhuar nga Henley & Partners. Vendi renditet i 60-ti nga 150 vende në botë këtë vit, nga vendi i 49-të që ishte më parë.
Një rënie prej 11 vendesh nuk është pak, pasi investitorët monitorojnë më shumë – stabilitetin politik, kapacitetin institucional, qëndrueshmërinë ekonomike dhe aftësinë e një vendi për t’u përballur me krizat. Kjo analizë vlerëson se sa i sigurt është një vend për investime afatgjata.
Me fjalë të tjera, indeksi nuk pyet se sa investime ka një vend sot, por nëse ai do të mbetet një vend i sigurt për të investuar nesër, shkruan “Zhurnal.mk”.
Hyjmë apo s’hyjmë në BE – i largon investitorët
Pasiguria politike rreth integrimit evropian vazhdon të jetë një nga dobësitë më të mëdha të vendit. Maqedonia e Veriut mbetet formalisht kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian, por procesi i negociatave është praktikisht i bllokuar për shkak të çështjeve të pazgjidhura politike rreth ndryshimeve kushtetuese. Për kompanitë e huaja, kjo do të thotë një perspektivë rregullatore e pasigurt dhe një vonesë në standardet e pritura evropiane.
Në të njëjtën kohë, borxhi publik vazhdon të rritet, shpenzimet buxhetore mbeten të larta dhe shteti po mbështetet përsëri në huamarrje për të financuar kapitalin dhe nevojat aktuale. Edhe pse Maqedonia e Veriut deri më tani ka ruajtur stabilitetin makroekonomik, investitorët po vëzhgojnë gjithnjë e më shumë shenja se hapësira fiskale po ngushtohet.
Një faktor shtesë është efikasiteti i dobët i institucioneve. Raportet e Komisionit Evropian dhe organizatave ndërkombëtare kanë paralajmëruar prej vitesh për të njëjtat dobësi – sundimi i ligjit, lufta kundër korrupsionit, pavarësia e gjyqësorit dhe parashikueshmëria e institucioneve. Janë këto parametra që kanë peshë të konsiderueshme në indekse të tilla globale.
Kompanitë e huaja sot nuk zgjedhin vetëm se ku do të jenë taksat më të ulëta. Ato vlerësojnë parashikueshmërinë politike, funksionimin e gjyqësorit, shpejtësinë e administrimit, stabilitetin e ligjeve dhe aftësinë e shtetit për të menaxhuar krizat.
Kjo renditje paralajmëron se konkurrueshmëria nuk ndërtohet me fushata promovuese, por me institucione funksionale, politika të parashikueshme dhe sundim të ligjit, shkruan “Zhurnal.mk”.
