Shkup, 14 tetor Zhurnal.mk – Dikur, vjeshta mbante erë ajvari, specave të pjekur dhe kavanozëve të mbushur me turshi. Sot, para se të fillojnë përgatitjet, amviset duhet të bëjnë fillimisht llogaritë. Vetëm një kilogram lulelakër kushton sa një kilogram mish pule në ofertë, ndërsa perimet për dimër në Tregun e Gjelbër në Shkup kanë arritur çmime që i detyrojnë qytetarët të blejnë nga pak. Dikur, kavanozët me turshi ishin pjesë e domosdoshme e përgatitjeve për dimër. Sot, për t’i mbushur, nevojiten gjithnjë e më shumë para. Ndërkohë, fermerët ankohen se çmimet e larta të materialeve bujqësore ua konsumojnë fitimin ende pa filluar prodhimin.
Dikur, vjeshta ishte koha kur familjet blinin thasë me speca, arka me domate, tranguj të vegjël dhe lakër, për të përgatitur ajvar, turshi dhe ushqime të konservuara për dimër. Sot, në vend që të mendojnë se sa kavanozë do të mbushin, gjithnjë e më shpesh llogarisin se sa para do t’u mbeten pas blerjeve. Përgatitja e turshive po bëhet gjithnjë e më e shtrenjtë. Për shumë familje, ajo është kthyer në një luks të vërtetë për shkak të çmimeve të perimeve që nevojiten, ndërsa disa nuk përgatisin fare, sepse nuk kanë kush t’i konsumojë.
Një vëzhgim i gazetës „Veçer” në Tregun e Gjelbër në Shkup tregoi se një kilogram domate të kuqe kushton nga 100 deri në 180 denarë, domatet e gjelbra për turshi nga 60 deri në 120 denarë, ndërsa specat e gjelbër shiten për 80 denarë. Trangujt e vegjël për turshi kushtojnë nga 80 deri në 100 denarë, kastravecët nga 50 deri në 70 denarë, patatet 50 denarë, ndërsa karotat për turshi nga 50 deri në 60 denarë për kilogram. Panxhari kushton 60 denarë, qepa e kuqe 70, ndërsa qepa e verdhë 50 denarë.
Por goditja më e madhe për xhepin vjen nga lulelakra dhe brokoli, të cilat kushtojnë nga 200 denarë për kilogram, ndërsa dje lulelakra shitej nga 160 deri në 170 denarë. Sipas shitësve të tregut, gjatë fundjavës së zgjatur çmimi i saj kishte arritur nga 220 deri në 250 denarë për kilogram. Qytetarët thonë se çmime të tilla janë regjistruar edhe në tregjet e Strugës dhe Ohrit.
Në Tregun me shumicë, disa produkte shiten me çmime dukshëm më të ulëta. Patatet kushtojnë nga 30 deri në 35 denarë, karotat 25, panxhari 20, ndërsa lakra nga 25 deri në 30 denarë për kilogram. Domatet e gjelbra kushtojnë nga 40 deri në 45 denarë, trangujt e vegjël për turshi nga 55 deri në 60, ndërsa lulelakra 160 denarë.
Dallimi është i dukshëm: panxhari në tregun me shumicë kushton 20 denarë, ndërsa në Tregun e Gjelbër 60 denarë. Patatet shiten nga 30 deri në 35 denarë me shumicë, krahasuar me 50 denarë me pakicë. Megjithatë, jo gjithmonë bëhet fjalë për të njëjtën cilësi dhe lloj produkti, ndërsa në tregun me shumicë mallrat zakonisht shiten në sasi të mëdha. Por për qytetarët që blejnë me pakicë, rëndësi ka shuma përfundimtare që duhet të paguajnë.
Kush do t’i hajë turshitë?
Pensionistin Stojle Dimovski e takuam teksa qëndronte gjatë para se të vendoste se çfarë të blinte në një tezge të Tregut të Gjelbër në Shkup. E pyetëm nëse çmimet i duken reale.
„Shikoni”, na tha ai, „që të mos më keqkuptoni, çmimet janë reale për një qytet të madh si Shkupi. Para disa ditësh isha në një qytet në brendësi të vendit, ku lulelakra kushtonte nga 50 deri në 100 denarë për kilogram, ndërsa këtu ka arritur në 200, madje edhe 250 denarë. Por kështu është, edhe këta njerëz që shesin këtu duhet të fitojnë diçka, sepse jeta në Shkup është shumë e shtrenjtë. Atij që thotë se çmimet janë të larta, i them ta shesë shtëpinë ose banesën në Shkup dhe të shpërngulet, për shembull, në Raštak. Është afër metropolit, ndërsa mund të prodhojë vetë perimet.”
Nga ana tjetër, shitësja Valentina nga Lisiçe thotë se shitja është më e mirë gjatë fundjavave, ndërsa gjatë ditëve të punës ka më pak blerës. Sipas saj, gjithnjë e më pak njerëz merren me bujqësi, ndërsa shpenzimet e punës janë të larta.
„Nga produktet që shihni në tezga, disa janë prodhim i yni, ndërsa të tjerat i marrim nga Stajkovci, Lisiçe ose Vodno. Të rinjtë nuk duan të merren me bujqësi, zgjedhin vende pune me paga më të larta dhe, siç e dini, shumë prej tyre janë larguar edhe nga vendi. Kështu, në shtëpi mbeten vetëm një ose dy persona. Prandaj nuk përgatiten më turshi si dikur. Kush do t’i hajë? Madje, shumë nga klientët e mi të rregullt blejnë një karotë, dy domate, një kastravec të vogël dhe thonë se u mjaftojnë për një ditë. Ndërkohë, shpenzimet tona janë të mëdha. Unë, për shembull, kam marrë me qira tri tezga dhe për to paguaj 18.000 denarë në muaj. Këtu nuk përfshihet as tatimi vjetor që paguajmë. E shihni sa shumë tezga janë bosh në treg, sepse nuk ia vlen ekonomikisht”, tha Valentina.
Krahasimi i bërë nga gazeta „Veçer” e tregon më së miri shtrenjtimin: sipas çmimeve me pakicë të publikuara një ditë më parë në supermarketet e Shkupit, një pulë e plotë e freskët në ofertë kushtonte rreth 135 denarë për kilogram, ndërsa kofsha e derrit pa kockë në ofertë kushtonte 279 denarë.
Kjo do të thotë se me çmimin e një kilogrami lulelakër prej 200 denarësh mund të blihet më shumë se një kilogram mish pule me çmim promocional, ndërsa diferenca deri te një kilogram kofshë derri është vetëm 79 denarë.
Mendoni pak: perimet që duhet të mbushin kavanozët për dimër po bëhen më të shtrenjta se mishi që përfundon në tryezë. Natyrisht, çmimet varen nga supermarketi, lloji i mishit dhe ofertat promocionale, por ky krahasim tregon qartë se sa kushtojnë përgatitjet për dimër.
Fermeri paguan shtrenjtë, qytetari blen edhe më shtrenjtë
Rrjeti Kombëtar Bujqësor paralajmëron se problemi fillon ende pa u mbjellë speci i parë. Sipas analizës së tij, marzhet për pesticidet arrijnë nga 35 deri në mbi 80 për qind të çmimit përfundimtar, ndërsa për farërat bujqësore të perimeve fillojnë nga 37 për qind. Në të njëjtën kohë, tatimet, akcizat, marzhet dhe taksat mjedisore përbëjnë rreth 48 për qind të çmimit të karburantit në pompa.
Nga Rrjeti reagojnë edhe ndaj fitimit prej 25 për qind mbi çmimin e prodhimit që parashihet të garantohet.
„Ligjvënësit dhe hartuesit e politikave na ofrojnë ose parashikojnë një fitim të garantuar me ligj prej 25 për qind mbi çmimin e prodhimit.
A ka kjo ndonjë logjikë ekonomike? Tregtarët e materialeve bujqësore i garantojnë vetes marzhe prej 30 deri në 80 për qind ende pa mbjellë asgjë. Shteti merr pothuajse 50 për qind të çmimit të karburantit përmes akcizave dhe tatimeve. Ndërsa fermeri, i cili bart të gjithë rrezikun nga fatkeqësitë klimatike, sëmundjet, thatësira dhe puna e pandërprerë, duhet të jetë i kënaqur me 25 për qind”, pyesin nga Rrjeti Kombëtar Bujqësor.
Sipas tyre, me një fitim të garantuar prej 25 për qind mbi çmimin e prodhimit, fermerët nuk mund t’i mbulojnë as marzhet tregtare dhe detyrimet për materialet bazë bujqësore dhe energjinë, e lëre më të sigurojnë jetesën për familjet dhe zhvillimin e prodhimit.
Problemin e konfirmojnë edhe të dhënat e Entit Shtetëror të Statistikave. Në gusht të vitit 2026, shpenzimet e përgjithshme për inputet bujqësore ishin 7 për qind më të larta krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar, ndërsa energjia, karburantet dhe lubrifikantët u shtrenjtuan për 15,8 për qind. Në të njëjtën kohë, çmimet e prodhimit bimor ishin më të ulëta për 2,4 për qind, ndërsa çmimet e perimeve ranë për 6,4 për qind në nivel vjetor.
Në fund, historia e lulelakrës prej 200 denarësh nuk është vetëm histori e një produkti të shtrenjtë. Ajo pasqyron përditshmërinë në të cilën qytetarët llogarisin nëse mund ta përballojnë përgatitjen e turshive për dimër, shitësit luftojnë me shpenzimet, ndërsa fermerët pyesin veten nëse ia vlen t’i punojnë sërish tokat.
Sekuestrohen dy tonë ushqime nga Tregu i Gjelbër në Çento
Rreth dy tonë ushqime të pasigurta të llojeve të ndryshme janë sekuestruar gjatë një kontrolli të jashtëzakonshëm inspektues në Tregun e Gjelbër në lagjen Çento të Shkupit. Aksioni u realizua dje nga Agjencia për Ushqim dhe Veterinari (AUV), në bashkëpunim me Inspektoratin Komunal të Qytetit të Shkupit dhe Inspektoratin Shtetëror të Tregut.
Inspektorët konstatuan se ushqimet shiteshin jashtë hapësirave të parapara për shitje brenda tregut, në kushte johigjienike. Kjo mënyrë e ruajtjes dhe shitjes vë në pikëpyetje sigurinë e produkteve dhe rrit rrezikun për shëndetin e qytetarëve që i blejnë ato.
Ushqimet e sekuestruara janë larguar nga qarkullimi, ndërsa shërbimet kompetente inspektuese paralajmërojnë vazhdimin e kontrolleve dhe marrjen e masave në kuadër të kompetencave të tyre ligjore.
Nga Agjencia për Ushqim dhe Veterinari bëjnë të ditur se kontrollet e intensifikuara inspektuese do të vazhdojnë edhe në periudhën e ardhshme, në mënyrë të pavarur dhe në koordinim me institucionet e tjera. Qëllimi është parandalimi i shitjes së ushqimeve të pasigurta dhe sigurimi i kushteve të përshtatshme për ruajtjen dhe tregtimin e tyre.
AUV u bën thirrje të gjithë personave që merren me shitjen e ushqimeve t’i respektojnë detyrimet ligjore dhe të sigurojnë kushte higjienike gjatë trajtimit, ruajtjes dhe shitjes së produkteve.
https://www.vecer.press/turshijata-stanuva-luksuzilo-karfiol-kolku-kilo-pileshko/
