Shkup, 14 korrik, Zhurnal.mk – Në opinionin publik janë shpërndarë zërat sërish se mosha e daljes në pension do të rritet nga 64 vjet sa është aktualisht në 72 vjeç. Edhe pse ministria e financave ka mohuar se ka një vendim të tillë, megjithatë vetë fakti që funksionarë të lart ëtë qeverisë herë pas herë e hapin këtë temë, është e qartë se diçka nuk është në rregull me Fondin pensional. Nëse rritet mosha e daljes në pension në 72 ose 73 vjeç, kjo i bie se rrallë kush do të dalë në pension duke qene gjallë, sepse jetëgjatësia mesatare në Maqedoninë e Veriut është 76 vjet. Qytetarët dhe punonjësit nuk duhet ta lejojnë një ndryshim të tillë, sepse është mëkat për mundin dhe djersën që e kanë derdhur kaq shumë vite pune, shkruan “Zhurnal.mk”.
Mosha e pensionimit do të ndryshojë graudalisht!
Edhe pse Ministria e Financave siguron se mosha e daljes në pension nuk do të ndryshojë menjëherë, vetëm përmendja e numrit 72 vjeç ka shkaktuar reagime të forta tek qytetarët dhe ka hapur një debat të madh rreth të ardhmes së sistemit të pensioneve në Maqedoninë e Veriut.
Aktualisht, në Maqedoninë e Veriut nuk ka asnjë dispozitë ligjore që do t’i detyronte qytetarët të punonin deri në moshën 72 ose 73 vjeç. Megjithatë, vetë ngritja e kësaj çështjeje nga një zyrtar i lartë qeveritar ka shkaktuar shqetësim të madh, pasi është një temë që ndikon drejtpërdrejt në jetën dhe të ardhmen e mijëra punëtorëve.
Ministrja e Financave Gordana Dimitrieska-Koçoska tregoi se institucionet financiare ndërkombëtare, përfshirë Fondin Monetar Ndërkombëtar dhe Bankën Botërore, duhet të kryejnë një analizë të gjendjes së sistemit të pensioneve në vend.
Një nga rekomandimet e mundshme mund të jetë zgjatja e jetës së punës, pra mundësia që persona të caktuar të qëndrojnë vullnetarisht aktivë në tregun e punës përtej kufirit aktual të moshës, nëse kanë dëshirën dhe aftësinë për ta bërë këtë.
Pas reagimeve të shumta në publik, ministrja sqaroi më tej se nuk bëhet fjalë për detyrimin e qytetarëve për të punuar deri në moshën 70, 71 ose 72 vjeç, por përkundrazi për një mundësi që do të lihej si zgjedhje për ata që duan dhe mund të qëndrojnë aktivë në fuqinë punëtore më gjatë, shkruan “Zhurnal.mk”.
Duhen analiza për kushtet në të cilët njerëzit punojnë!
Përpara se të flasim për zgjatjen e jetës në punë, është e nevojshme të analizohen në detaje kushtet në të cilat njerëzit punojnë, shëndeti i tyre, natyra e punëve dhe mundësia realiste që dikush të mbetet aktiv deri në pleqëri.
Me interes të veçantë është pyetja se cilët punëtorë mund të vazhdojnë të punojnë më gjatë. Dilema është nëse kjo do të zbatohej vetëm për njerëzit me pozicione më të lehta pune dhe shëndet të mirë, apo do të kishte zbatim më të gjerë.
Një numër pyetjesh të tjera mbeten të hapura, kush do të vendosë nëse një punë është e lehtë apo e vështirë?, a do të vendosë vërtet vetë punonjësi nëse do të vazhdojë të punojë, apo kjo do të varet edhe nga vullneti i punëdhënësit?, a do të qëndrojnë njerëzit në punë më gjatë sepse e duan vërtet, apo sepse pensionet nuk do të jenë të mjaftueshme për një jetë të mirë? , shkruan “Zhurnal.mk”.
Jetëgjatësia mesatare është 76 vjet
Si argument kundër një rritjeje të mundshme të limitit, sindikata e punëtorëve përmend të dhënat nga statistikat e Republikës së Maqedonisë së Veriut për vitin 2025, sipas të cilit jetëgjatësia e pritur në vend është 76.63 vjet.
Në Maqedoninë e Veriut ka rreth 348,512 përfitues pensionesh, dhe pensioni mesatar është rreth 28,000 denarë në muaj. Sistemi regjistron rreth 556,294 persona të siguruar, që do të thotë një raport prej afërsisht 1 pensionist me 1.63 punonjës, një trend që e rëndon më tej sistemin.
Aktualisht, kërkesat për pension pleqërie janë: 64 vjeç për burrat, 62 vjeç për gratë dhe të paktën 15 vjet përvojë pensioni.
Sindikata propozon pension me 40 vjet përvojë pune për burrat, pension me 35 vjet përvojë pune për gratë, pension i parakohshëm, futja e një stazhi të dobishëm për profesionet me kushte të vështira pune, mundësia e zgjedhjes midis pensionit sipas moshës ose stazhit, pension i pjesshëm pleqërie, mundësia e blerjes së stazhit shtesë.
Veçanërisht është duhet theksuar nevoja për mbrojtjen e punëtorëve në ndërtim dhe profesione të tjera të rrezikshme ku sforcimi fizik dhe kushtet e punës ndikojnë ndjeshëm në shëndet.
Sistemi i pensioneve nuk duhet të shpëtohet në kurriz të punëtorëve
Çdo ndryshim duhet të shqyrtohet me kujdes dhe të mos reduktohet thjesht në zgjatjen e periudhës në të cilën qytetarët do të duhet të punojnë.
Zgjidhjet për një sistem të qëndrueshëm pensionesh duhen kërkuar përmes masave më të gjera ekonomike, mbledhjes më të mirë të kontributeve, luftës kundër ekonomisë informale dhe krijimit të kushteve që punëtorët të kenë një të ardhme të sigurt.
Tema e daljes në pension në moshën 72 vjeç mbetet për momentin vetëm si një opsion i mundshëm që duhet të jetë objekt analizash dhe rekomandimesh, por vetë përmendja e saj ka shkaktuar tashmë një debat të madh publik rreth asaj se cila do të jetë e ardhmja e pensioneve në Maqedoni.
Në vend që qytetarët të punojnë deri në moshën 72 vjeç, nevojiten modele që do të mundësojnë daljen në pension të parakohshëm, shërbimin e përfituar dhe daljen në pension bazuar në shërbim.
Rritja e normës së kontributeve ose zgjatja e moshës së daljes në pension vetëm për të mbuluar deficitin në Fondin e Pensioneve nuk i zgjidh problemet strukturorel, andaj punëtorët duhet të jenë më të zëshëm dhe më të vendosur që mos të lejojnë çfarëdo ndryshimi të jetëgjatësisë së daljes në pension, shkruan “Zhurnal.mk”.
