Shkup, 3 gusht – Në të ardhmen planifikohen reforma në sistemin e pensioneve të Maqedonisë së Veriut. Edhe pse kryeministri Mickoski ka mohuar se mund të hiqet shtylla e dytë e pensioneve, megjithatë në opinion ka frikë se qytetarët do të dalin humbës në dy pjesë. Në njërën anë mund të zgjatet koha e daljes në pension, nga 64 vjet në 67 ose 70 vjet, dhe së dyti, mund të hiqet shtylla e dytë e pensionit, paratë e të cilit shkojnë direkt në llogariotë personale të qytetarëve. Nëse ndodhë kjo, do të jetë një katastrofë e re për qytetarët dhe sistemi e ri të pensioneve, shkruan “Zhurnal.mk”.
Reforma në sistemin e pensioneve – qeveria ende s’ka vendim zyrtar
Në periudhën e kaluar, përfaqësuesit e qeverisë kanë njoftuar reforma në sistemin e pensioneve, por ende nuk dihet se në cilin drejtim do të veprojnë. Kushtet e ndryshuara që nga futja e shtyllës së dytë deri më sot kanë imponuar nevojën për rishqyrtimin e saj, dhe tashmë po kryhen analiza që do të tregojnë se çfarë do të ndodhë më pas.
Kryeministri Hristijan Mickoski tha se Qeveria nuk ka lëshuar asnjë njoftim për heqjen e shtyllës së dytë të pensioneve.
Zyra e Auditimit të Shtetit tregoi në raportin e saj muajin e kaluar se Fondi pensional nuk transferon rregullisht para në fondin e dytë të pensioneve, megjithëse ka afate ligjore brenda të cilave duhet të kryhen transaksionet.
Shoqata e Kompanive të Menaxhimit të Fondeve të Pensioneve (APMF) tha se nuk është e pamundur që shteti t’i marrë mjetet e fondit të dytë të pensioneve, por ndoshta është reforma më pak e dëshirueshme, pasi do t’i zgjidhë problemet vetëm në afat të shkurtër, pra do të mbulojë deficitin për një maksimum prej tre vjetësh, shkruan “Zhurnal.mk”.
Çfarë është shtylla e dytë e pensionit!
Shtylla e dytë e pensionit në Maqedoninë e Veriut është sigurimi i detyrueshëm shoqëror i financuar nga kapitali. Kjo do të thotë mbledhje e parave në një llogari personale përmes një pjese të kontributeve të pagës, të cilat investohen për një siguri më të madhe në pleqëri.
Kjo nënkupton se 6% e pagës bruto shkon direkt në llogarinë personale në një fond pensioni. Të gjithë personat që punësohen për herë të parë dhe janë nën 40 vjeç duhet të anëtarësohen në këtë fond. Shoqëritë që menaxhojnë fondet i investojnë këto mjete për të sjellë fitim për pensionin e qytetarëve në të ardhmen.
Pra, një qytetar në momentin kur të dalë në pension, merr një kombinim parash nga shtylla e parë (shtetërore) dhe shtylla e dytë (kursimet personale).
Nëse pranohet reforma siç është paralajmëruar, atëherë këto para shteti do t’i marrë dhe nuk do t’i lejojë që të shkojnë në llogaritë personale, ose të menaxhohen nga kompani private, shkruan “Zhurnal.mk”.
Popullsia plaket, të rinjtë ikin – s’ka kush paguan për pensionet!
Në Maqedoninë e Veriut popullsia po plaket, të rinjtë po emigrojnë dhe është shfaqur një çekuilibër në sistemin financiar, sidomos tëk pensionet. Prandaj shteti pritet të kryejë një analizë për një reformë të mundshme të pensioneve.
Megjithatë, punëtorët e rinj të sotëm në Maqedoninë e Veriut mund të përballen me dy fatura për të njëjtën papërgjegjësi politike: së pari duke punuar deri në moshën 67, 70 vjeç ose më shumë, dhe pastaj duke zbuluar se shteti ka përvetësuar paratë që janë grumbulluar në llogaritë e tyre individuale të pensioneve për dekada të tëra.
Ky është kombinimi më i rrezikshëm që mund të rezultojë nga reforma e ardhshme e pensioneve – që shteti të shtyjë daljen në pension sepse Fondi pensional nuk ka para të mjaftueshme, dhe ndërkohë të përdorë shtyllën e dytë për të fshehur përkohësisht të njëjtën vrimë financiare.
Ministrja e Financave Gordana Dimitrieska-Kocoska deklaroi se FMN-ja dhe Banka Botërore do ta analizojnë të gjithë sistemin e pensioneve, por ka theksuar se nuk kanë diskutuar zyrtarisht në Qeveri.
Më 26 korrik 2026, fondet e detyrueshme të pensioneve menaxhonin asete neto prej afërsisht 208.7 miliardë denarë, dhe në sistem kishte 639,492 anëtarë. Këto nuk janë fonde të lira buxhetore, nuk janë rezerva shtetërore dhe nuk janë para të harruara që një ministër mund t’i transferojë nga një llogari në tjetrën. Ato janë të grumbulluara në llogari individuale dhe janë të destinuara për pensionet e ardhshme të personave të siguruar specifikë.
Prandaj, nëse bëhet shtetërore shtylla e dytë nuk do të ishte “shpëtim i sistemit të pensioneve”, por do të ishte heqje e kursimeve afatgjata të pensioneve të një brezi me qëllim financimin e detyrimeve aktuale të shtetit, shkruan “Zhurnal.mk”.
Heqja e shtyllës së dytë nuk është zgjidhje afatgjate
Përvetësimi i shtyllës së dytë është njejtë si një familje që shet apartamentin e saj për të paguar faturat e energjisë elektrike për tre vitet e ardhshme. Ata do të jenë përkohësisht pa borxhe, por pas tre vitesh, ata nuk do të kenë as para dhe as apartament, dhe faturat e reja do të fillojnë të vijnë përsëri.
Asetet në shtyllën e dytë të pensioneve janë pronë personale e të siguruarit. Marrja përsipër e pjesës likuide do të mbulonte deficitin e pensioneve në më pak se dy vjet, dhe konvertimi i të gjithë portofolit në asete do të sillte lehtësim për rreth tre vjet në maksimum.
Thelbi ekonomik nuk mund të vihet në dyshim: një marrje në dorëzim e kapitalit të akumuluar vetëm një herë nuk e zgjidh mungesën e vazhdueshme të punëtorëve, mbledhjen e ulët të kontributeve, emigrimin dhe numrin në rritje të pensionistëve.
Pas shpenzimit të këtyre parave, Maqedonia e Veriut do të ketë përsëri shumë pak të siguruar dhe shumë detyrime pensionale. Dallimi do të jetë se nuk do të ketë më një shtyllë të dytë që gradualisht merr përsipër një pjesë të pagesave të ardhshme, shkruan “Zhurnal.mk”.
Reforma mund të ndryshojë edhe moshën e daljes në pension
Paralelisht me çështjen e financimit të Fondit pensional, Maqedonia e Veriut do të duhet të adresojë edhe moshën e daljes në pension.
Në Evropë, tendenca është e qartë. Për njerëzit që kanë hyrë në tregun e punës në moshën 22 vjeç, mosha mesatare e parashikuar e daljes në pension po lëviz drejt rreth moshës 67 vjeç. Danimarka parashikon një kufi prej 74 vjeç, Estonia 71 vjeç dhe disa vende rreth 70 vjeç. Vendet evropiane po e lidhin gjithnjë e më shumë moshën e daljes në pension me jetëgjatësinë.
Burrat në Maqedoninë e Veriut sot dalin në pension në moshën 64 vjeç, ndërsa gratë në moshën 62 vjeç, me të paktën 15 vjet përvojë pune. Por ky limit vështirë se mund të konsiderohet i garantuar për brezat që do të dalin në pension në vitet e ardhshme.
Popullsia po zvogëlohet, të rinjtë po emigrojnë, jetëgjatësia po rritet dhe numri i pensionistëve po rritet. Fondi Pensional tashmë varet nga transfertat e mëdha buxhetore sepse kontributet nuk janë të mjaftueshme për të mbuluar të gjitha pagesat aktuale.
Shtylla e dytë u krijua për të marrë gradualisht përsipër një pjesë të barrës që Fondi Pensional nuk mund ta mbajë më vetë. Nëse shteti e shfuqizon atë tani sepse shtylla e parë ka një deficit, kjo do të shkatërrojë mekanizmin që supozohet të zvogëlojë deficitet e ardhshme për të mbuluar ato të sotmet.
Kjo nuk është spak në rregull, sepse sistemi aktual i pensioneve po i gëlltit kursimet e ardhshme të pensioneve në mënyrë që të mbijetojë për disa vite të tjera. Prandaj, qeveria duhet të mos shkaktojë zhgënjim, trazira, probleme tek qytetarët, të cilët me vite kanë grumbulluar paratë e tyre që të kenë një pension më të mirë dhe në fund këto fonde t’i marrë shteti, shkruan “Zhurnal.mk”.
