Veles, 4 mars – Disa ditë pasi kryetari i Komunës së Velesit, Marko Kolev, u mburr në rrjetet sociale se Liqeni i Mlladostit është pastruar nga shtresat dhe se revitalizimi i akumulacionit po jep rezultate, uji sërish është mbushur me masë të vdekur bimore që noton në sipërfaqe.
Në gjirin, në derdhjen e lumit Otoviçka në liqen, është shfaqur përsëri masa e vdekur bimore që noton në sipërfaqen e ujit. Për momentin sasitë janë të vogla, por duket se po shumohen shpejt. Ato vijnë drejtpërdrejt nga lumi Otoviçka. Në vendngjarje, pranë gjirit, përhapet erë e rëndë fekalesh. Në shtratin e lumit Otoviçka ka gypa të hapur kanalizimi, thonë burime për portali Дума.мк.
Sipas testimit të fundit të Qendrës për Shëndet Publik në Veles, uji në Mlladost, sipas indikatorëve mikrobiologjikë, është me cilësi të dobët, ndërsa mbetet i njëjti paralajmërim se uji nga liqeni nuk guxon të përdoret për larje, ujitje dhe rekreacion, pasi në sipërfaqe ka masë xhelatinoze dhe shtresa sfungjerore. Para kësaj, duhet të testohet nëse ka cianotoksina.
Megjithatë, edhe pse ky paralajmërim nga QShP përsëritet tash një vit, deri më tani nuk është testuar nëse ka cianotoksina, ndonëse kjo analizë në Qendrën për Shëndet Publik në Beograd kushton 110 euro.
Sipas raportit të Hidrobiološki zavod Ohrid, i cili me porosi të Ndërmarrjes Publike për Ujërat “Lisiche” realizoi analiza të reja, të publikuara më 20 tetor 2025, uji në akumulacion është me “cilësi të dobët” dhe i klasifikuar si i klasës së katërt dhe të pestë. Prania e baktereve koliforme dhe ndotja fekale tregojnë se sistemi është në gjendje serioze.
Përveç kësaj, liqeni është i kontaminuar me amoniak dhe me substanca të tjera toksike, gjë që e përkeqëson më tej situatën ekologjike.
“Në inspektimin në terren, vizualisht në sipërfaqen e akumulacionit vërehen shtresa të dendura, të rrëshqitshme, që mbulojnë një pjesë të konsiderueshme të bregut të akumulacionit. Kjo gjendje është më e theksuar në gjirin e Otoviçkës, ku sipërfaqja e ujit ishte e mbuluar plotësisht.
Vlerat e parametrave fizikë-kimikë dhe mikrobiologjikë, sipas Rregullores për kategorizimin e ujërave, përgjithësisht tregojnë cilësi të ujit nga klasa III deri në V, gjendje që dëshmon për një proces intensiv eutrofikimi, përkatësisht plakje të ekosistemit nën ndikim intensiv antropogjen.
Në përgjithësi mund të konstatohet se në të gjitha lokalitetet e hulumtuara janë evidentuar vlera dukshëm të larta të përmbajtjes së materieve organike të biodegradueshme, si dhe të koncentrimeve të lëndëve ushqyese (azoti total dhe fosfori total), që tregojnë për ndotje organike dhe me nutrientë të këtij sistemi liqenor.
Në mostrën e marrë nga shtresa më e thellë e akumulacionit, respektivisht nga 13 metra thellësi, nuk është evidentuar prania e oksigjenit të tretur, që përbën shkakun kryesor për degradimin jo të plotë të materies organike në shtresat më të thella.
Mungesa e oksigjenit në liqen paraqet rrezik të madh për botën e gjallë (bimore dhe shtazore) dhe është shkaku kryesor i zhdukjes së saj nga ky ekosistem.
Prania e baktereve koliforme totale dhe indikatorëve për ndotje fekale, si dhe vlerat për ndotje organike, tregojnë për ndikim antropogjen. Në këtë kontekst, temperaturat e larta (periudhat e thata) kontribuuan në avullim dhe ulje të nivelit të liqenit, ndërsa burimi i vetëm i ujit (Lumi Otoviçka) ishte pa ujë”, thuhet në përfundimin e raportit.
Raportet e ndryshme të Qendrës për Shëndet Publik, laboratorit “Food Lab” nga Shkupi dhe të Hidrobiološki zavod Ohrid, në fund të verës së vitit 2024, hodhën hije mbi shkaktarin e vërtetë të ndotjes, përkatësisht derdhjes së fekaleve, që përmendet edhe në raportin e inspektimit të jashtëzakonshëm të Inspektoratit Shtetëror për Mjedisin – vendbanimi satelitor Otovica, shtëpitë e të cilit janë pjesërisht të kyçura në sistemin kolektor që menaxhohet nga Ndërmarrja Publike Komunale “Derven” nga Velesi.
“Nga ana e djathtë e vendbanimit Otovica u ndërtua kolektori, por kontraktorët e ngritën lartësinë e kanalit për shkak se hasën në një shkëmb të madh. Nga ana e majtë, të gjitha shtëpitë janë të kyçura, por fekalet shkojnë në liqen sepse pompa e ndërtuar për transferimin e ujërave nga ana e majtë në të djathtën nuk ka funksionuar për disa vite.
Qytetarët nuk e dinin këtë dhe tani u tregua se ky ka qenë problemi. Po, ka disa shtëpi të pakyçura, por ato kishin gropa septike, të cilat më pas u ndaluan”, thotë një banor i Otovicës.
Nga NPK “Derven” pretendojnë se sistemi kolektor funksionon, por se ka objekte që përdorin gropa septike. Kyçja është e detyrueshme, por ndërmarrja nuk ka detyrë të përcaktojë nëse këto fekale derdhen në liqen, por vetëm të kontrollojë dhe mirëmbajë kanalizimin fekal në funksion.
Një pjesë e banorëve dyshojnë se ujërat e zeza të hedhura nga restorantet dhe hotelet janë gjithashtu shkaktar i katastrofës.
Megjithatë, mbikëqyrja e Inspektoratit Shtetëror për Mjedisin mbi subjektet juridike përreth liqenit, si dhe mbi NPK “Derven”, që menaxhon kolektorin rajonal për vendbanimet Kumarinë, Sojaklari, Otovica dhe vendbanimin satelitor në Liqenin Mlladost, tregoi se subjektet juridike nuk e ndotin liqenin, por problemi qëndron në sistemin kolektor në Otovicë.
“Në vendbanimin Otovica, objektet nga ana e djathtë e rrugës hyrëse janë të kyçura në kolektor. Objektet nga ana e majtë nuk janë të kyçura sepse kolektori është në një kuotë më të lartë se objektet, por kyçja e tyre është e realizueshme në raste individuale. Një pjesë e objekteve me gjasë kanë gropa septike, por nuk përjashtohet mundësia e derdhjes direkte të ujërave të zeza për shkak të afërsisë me shtratin ku herë pas here rrjedh Lumi Otoviçka.
Objektet individuale nga ana e majtë e rrugës drejt Otovicës nuk janë të kyçura në kolektor, ndërsa te një pjesë e tyre kolektori kalon menjëherë para parcelave dhe nuk ka pengesë për kyçje. Disa objekte nuk mund të kyçen, me gjasë të gjitha kanë gropa septike dhe ndodhen rreth 200 metra nga liqeni”, thuhet në raport.
Në kuadër të aktiviteteve për revitalizimin e Liqenit Mlladost, është kryer pastrimi i bregut nga shtresat e thata, sedimentet e grumbulluara dhe kallamishtet, njoftuan nga Ndërmarrja Publike për Ujërat “Lisiche”. Javën e ardhshme do të shpallet edhe thirrje publike për realizimin e puseve, me të cilat synohet përmirësimi i cilësisë së ujit, ndërsa është në fazë përgatitore edhe projekti për sanimin e shkarkuesit themelor.
