Shkup, 19 qershor Zhurnal.mk – Në vitin 2025 kishte pothuajse 5.000 fëmijë në listat e pritjes për kopshte. Më shumë se 79.000 fëmijë të moshës nga 0 deri në 6 vjeç nuk janë të regjistruar në asnjë formë të kujdesit parashkollor, ndërsa për të arritur objektivin kombëtar që deri në vitin 2032 të përfshihen 65 për qind e fëmijëve në kopshte, nevojiten rreth 19.000 vende shtesë, thuhet në analizën e UNICEF-it.
Në konferencën “Fillim i hershëm, përfitime të qëndrueshme – kopsht për çdo fëmijë!”, u prezantuan gjetjet dhe rekomandimet e analizës për modelet inovative të financimit të edukimit dhe kujdesit parashkollor. Sipas UNICEF-it, Maqedonia e Veriut mund ta përshpejtojë zgjerimin e qasjes në kopshte nëse i kombinon investimet publike me mbështetjen për kopshtet private dhe punëdhënësit, duke siguruar shërbime të përballueshme dhe gjithëpërfshirëse.
Vitin e kaluar, SAKAMDAKAZHAM.MK publikoi se Shoqata e Kopshteve Private “Polet” u ka propozuar institucioneve shtetërore që të subvencionojnë qëndrimin e fëmijëve në kopshtet private, për shkak të listave të gjata të pritjes në kopshtet shtetërore dhe mbingarkesës së tyre. Qëllimi i projektit është të sigurojë qasje në kopsht për 1.260 fëmijë, përmes subvencionimit të qëndrimit të tyre në 20 kopshte private në të gjithë vendin. Projekti parashikon një buxhet vjetor prej 3.780.000 eurosh.
Përfshirja e fëmijëve sipas komunave ndryshon ndjeshëm – nga përqindje të larta të regjistrimit në disa zona deri në më pak se 10 për qind ose fare pa regjistrime në zona të tjera. Fëmijët më të cenueshëm, si fëmijët romë, fëmijët me aftësi të kufizuara dhe ata që jetojnë në varfëri, vazhdojnë të kenë qasjen më të kufizuar në këto shërbime.
Miller tha se rritja e numrit të vendeve në kopshte është thelbësore, por do të japë rezultate vetëm nëse qasja është e barabartë, gjithëpërfshirëse, e përballueshme financiarisht dhe me cilësi të lartë.
“Nëse nuk krijojmë një sistem që do t’i përfshijë fëmijët më të cenueshëm, ekziston rreziku që të thellojmë pikërisht ato pabarazi që përpiqemi t’i zvogëlojmë. Qëllimi nuk është vetëm të kemi më shumë vende në kopshte, por të krijojmë mundësi më të mira për çdo fëmijë, në çdo komunitet”, tha Miller.
Analiza tregon se sistemi aktual, i cili mbështetet kryesisht në fonde publike, nuk mund ta përmbushë mjaftueshëm shpejt kërkesën. Vetëm 7 për qind e fëmijëve të regjistruar ndjekin kopshte private, ndërsa rastet kur punëdhënësit organizojnë shërbime të tilla për fëmijët e të punësuarve janë shumë të rralla. Zgjerimi i infrastrukturës publike do të kërkonte dekada dhe investime prej më shumë se 100 milionë eurosh, si dhe një fuqi punëtore dukshëm më të madhe.
Një mënyrë më efikase për rritjen e përfshirjes është kombinimi i zgjerimit të infrastrukturës publike me bashkëfinancimin e kopshteve private dhe punëdhënësve. Analiza propozon që deri në vitin 2032 të hapen rreth 13.500 vende të reja në kopshte private dhe 5.300 vende në kopshte publike, me një model bashkëfinancimi që do t’i bëjë shërbimet të qasshme për të gjitha familjet, përfshirë edhe ato më të cenueshmet.
Për të siguruar më shumë drejtësi në qasjen në kopshte, analiza propozon masa konkrete si përjashtimi nga pagesa për familjet më të cenueshme, tarifa të ndryshueshme sipas të ardhurave të prindërve, mbështetje për transportin dhe regjistrimin e fëmijëve më të rrezikuar, në mënyrë që vendet e reja të jenë një mundësi reale për të gjithë fëmijët, përfshirë edhe ata që rrezikojnë të mbeten jashtë sistemit.
Ndihma shtesë për fëmijët me aftësi të kufizuara do të përfshinte masa praktike si përmirësimi i qasjes në objektet e kopshteve dhe ndarja e fondeve të posaçme për komunat, në mënyrë që t’u mundësohet pjesëmarrja e plotë në edukimin cilësor parashkollor.
“Kërkesa për vende në kopshte po rritet dhe obligimi ynë është të përgjigjemi me zgjidhje konkrete. Prandaj po investojmë në kapacitete të reja që do të mundësojnë kujdesin për 3.515 fëmijë shtesë në mbarë vendin. Por suksesi i vërtetë nuk do të matet vetëm me numrin e vendeve të reja, por me atë se sa kemi arritur të sigurojmë qasje për çdo fëmijë, veçanërisht për ata që kanë mbetur më gjatë jashtë sistemit”, tha Velkovski.
