Ankara, 8 qershor Zhurnal.mk – Ministri i Punëve të Jashtme i Turqisë, Hakan Fidan, ka deklaruar se arritja e paqes në luftën Rusi-Ukrainë është thelbësore për stabilitetin dhe sigurinë e rajonit, duke theksuar njëkohësisht rëndësinë strategjike në rritje të bashkëpunimit mes Turqisë, Azerbajxhanit dhe Gjeorgjisë, raporton Anadolu.
“Lufta që vazhdon në veriun tonë ndikon drejtpërdrejt në sigurinë e rajonit tonë. Ne e shohim arritjen e paqes në luftën Rusi-Ukrainë si thelbësore për stabilitetin dhe sigurinë e rajonit tonë. Ne besojmë se ky proces diplomatik dhe përpjekjet për paqe duhet të vazhdojnë me vendosmëri”, tha Fidan.
Ai foli në një konferencë të përbashkët për media pas Takimit të 10-të Trilateral të kryediplomatëve të Turqisë, Azerbajxhanit dhe Gjeorgjisë në Pallatin Çiragan në Stamboll, së bashku me homologët e tij, Jeyhun Bayramov dhe Maka Botchorishvili.
Fidan shprehu shqetësim për atë që e përshkroi si ngërç si në fushën e betejës, ashtu edhe në përpjekjet diplomatike.
“Ne po ndjekim me shqetësim ngërçin aktual si në fushën e betejës ashtu edhe në procesin diplomatik. Hapat e ndërmarrë nga palët për ta kthyer këtë ngërç në avantazhin e tyre po rrisin fatkeqësisht më tej tensionet në terren”, tha ai.
Duke iu referuar sulmeve të fundit në Detin e Zi dhe në Detin e Azovit, Fidan tha se ato tregojnë pasojat e mundshme serioze të konfliktit dhe shprehu ngushëllime për Azerbajxhanin lidhur me incidentin e fundit me viktima.
– Platformë e orientuar drejt rezultateve
Fidan tha se mekanizmi trilateral është zhvilluar në një platformë të orientuar drejt rezultateve që nxit besimin në të gjithë rajonin.
“Sot po mbajmë takimin e dhjetë të mekanizmit trilateral që e kemi krijuar me ndjenjën e pronësisë rajonale. Takimi ynë ka treguar edhe një herë se ky mekanizëm është shndërruar në një platformë konsultimi që prodhon rezultate dhe ndërton besim në rajonin tonë”, tha Fidan.
Ai theksoi se mekanizmi, i cili ka funksionuar pa ndërprerje për gati 14 vite, ka kontribuar në dialogun politik, integrimin ekonomik, transportin, sigurinë energjetike, tregtinë dhe forcimin e lidhjeve mes popujve.
“Ne e shohim këtë mekanizëm jo vetëm si në shërbim të interesave të përbashkëta të tre vendeve tona, por edhe si një nga garancitë e paqes, stabilitetit dhe prosperitetit të qëndrueshëm në Kaukazin e Jugut”, tha Fidan.
– Theksohen siguria energjetike dhe Korridori i Mesëm
Fidan theksoi se tensionet gjeopolitike, pasiguria ekonomike dhe shqetësimet në rritje për sigurinë energjetike kanë rritur vlerën e bashkëpunimit rajonal.
“Në një periudhë të tillë, mjedisi i paqes dhe bashkëpunimit që kemi krijuar në rajonin tonë përfaqëson një vlerë të vërtetë strategjike”, tha ai, duke shtuar se lidhjet më të forta mes tre vendeve kontribuojnë në stabilitet, siguri të furnizimit me energji dhe qëndrueshmëri ekonomike nga Evropa në Azi.
Ai tha se projektet e përbashkëta të infrastrukturës energjetike kanë ndihmuar në mbrojtjen e rajonit nga krizat globale të energjisë dhe paraqiti synimin për krijimin e një rajoni më të integruar përmes rrjeteve të energjisë, transportit dhe komunikimit.
Sipas ministrit turk, forcimi i rolit të Korridorit të Mesëm është bërë shprehja më konkrete e këtij objektivi.
Ai përmendi gjithashtu ceremoninë e 2 qershorit që shënoi arritjen e kapacitetit të plotë operacional të seksionit gjeorgjian të hekurudhës Baku-Tbilisi-Kars, duke e cilësuar atë si një moment të rëndësishëm dhe duke theksuar se maksimizimi i përfitimeve të korridorit do të gjenerojë vlerë më të madhe për rajonin.
– Mbështetje për procesin e paqes Azerbajxhan-Armeni
Më tej, Fidan tha se tre ministrat riafirmuan një mirëkuptim të përbashkët se stabiliteti, paqja dhe prosperiteti në Kaukazin e Jugut duhet të ndërtohen mbi bashkëpunim të sinqertë dhe konstruktiv.
“Ne duam që rajoni ynë të njihet për projekte zhvillimi, jo për konflikte, dhe për prosperitet të përbashkët dhe projekte lidhjeje, jo për ndarje”, tha ai.
Ai e përshkroi procesin e paqes mes Azerbajxhanit dhe Armenisë si shembullin më premtues të kësaj vizioni.
“Ne e mbështesim procesin e paqes mes Azerbajxhanit dhe Armenisë. Po ashtu shpresojmë që shqetësimet legjitime të Azerbajxhanit të adresohen dhe që marrëveshja e paqes të nënshkruhet pa vonesë”, tha Fidan.
Ai shtoi se procesi i normalizimit mes Turqisë dhe Armenisë vazhdon në koordinim të ngushtë me Azerbajxhanin.
“Për ne, mundësia dhe qëllimi kryesor për Kaukazin e Jugut është ky: sa më shumë të forcohen themelet e paqes, aq më shumë projektet e lidhjes do të japin rezultate. Dhe sa më shumë të forcohen lidhjet, aq më të qëndrueshme do të bëhen edhe themelet sociale dhe ekonomike të paqes”, tha ai.
– Bisedimet Iran–SHBA të diskutohen
Pavarësisht zhvillimeve pozitive në Kaukazin e Jugut, Fidan paralajmëroi se mjedisi më i gjerë i sigurisë rajonale vazhdon të përballet me rreziqe serioze.
Ai tha se ministrat diskutuan negociatat e vazhdueshme mes Iranit dhe SHBA-së, si dhe theksoi rëndësinë e parandalimit të një konflikti që mund ta çojë rajonin dhe botën “në prag të katastrofës”.
Fidan tha se Turqia vazhdon të mbajë kontakte si me SHBA-në ashtu edhe me Iranin, duke u konsultuar ngushtë me vendet e rajonit. Ai shtoi se Ankaraja do të vazhdojë të mbështesë diplomacinë dhe dialogun gjatë kësaj periudhe kritike.
– Siguria e lundrimit në Detin e Zi po përkeqësohet
Duke iu përgjigjur pyetjeve të gazetarëve, Fidan tha se siguria detare në Detin e Zi është përkeqësuar vazhdimisht ndërsa lufta po zgjerohet.
“Incidentet e pafat të përmendura në pyetje kanë treguar në mënyrë të përsëritur se sa e justifikuar ka qenë ndjeshmëria e Presidentit tonë Recep Tayyip Erdoğan për sigurimin e një armëpushimi në luftën Rusi-Ukrainë që në fillim”, tha ai.
Fidan theksoi se efektet e konfliktit janë përhapur përtej fushëbetejës së drejtpërdrejtë, duke përmendur armë dhe municione të gjetura në shtetet baltike Estoni, Lituani dhe Letoni, si dhe në Rumani.
Ai shtoi se mina dhe mjete detare pa ekuipazh kanë arritur deri në Ngushticat Turke dhe se edhe Gjeorgjia është bërë e cenueshme ndaj sulmeve.
“Teksa lufta vazhdon, po shohim se sa gjeografikisht e përhapur po bëhet ajo. Palët tani po kërkojnë të godasin një gamë më të gjerë objektivash për të ndryshuar balancën ekzistuese ushtarake. Nuk ka pothuajse më kufizime sa i përket objektivave të infrastrukturës apo superstrukturës. Kjo tregon ndikimin shkatërrues të luftës”, tha ai.
– Shqetësim për transportin civil detar
Fidan kujtoi rolin e Turqisë në lehtësimin e Iniciativës për Drithërat e Detit të Zi dhe e përshkroi marrëveshjen si një sukses historik.
“Po ashtu, rënia graduale e sigurisë së lundrimit në Detin e Zi për shkak të zgjerimit të luftës është shqetësuese për të gjithë ne”, tha ai.
Ai theksoi rëndësinë e sigurimit që anijet civile turke dhe të tjera të mos bëhen objekt sulmesh dhe paralajmëroi se dronët, raketat dhe gabimet në identifikim në zonat e luftës mund të çojnë në tragjedi të tjera.
Fidan u bëri thirrje anijeve të peshkimit dhe atyre tregtare që të koordinohen ngushtë me autoritetet përkatëse gjatë operimit në ujërat territoriale dhe tha se Turqia po i ndjek zhvillimet nga afër.
“Por zgjidhja e problemit në rrënjë do të ishte përgjigjja më e mirë për të gjitha këto çështje. Prandaj ne i kushtojmë rëndësi të madhe negociatave për armëpushim”, tha ai.
– Modeli i bashkëpunimit rajonal për rajone të tjera
Fidan tha se Turqia e sheh pronësinë rajonale dhe bashkëpunimin si mjete kyçe për arritjen e stabilitetit dhe zhvillimit, duke argumentuar se modeli trilateral i krijuar me Azerbajxhanin dhe Gjeorgjinë mund të aplikohet edhe në rajone të tjera.
Ai sugjeroi se struktura të ngjashme duhet të ndiqen edhe në Ballkan dhe në Lindjen e Mesme për të promovuar paqen dhe stabilitetin.
“Qëllimi ynë është të vendosim bashkëpunim rajonal dhe paqe në të gjitha basenet strategjike ku jemi të pranishëm, të parandalojmë konfliktet ose të ulim intensitetin e tyre kur është e mundur, dhe të krijojmë një mjedis që lehtëson zhvillimin, prosperitetin, lirinë dhe të drejtat e njeriut”, tha Fidan.
Ai shtoi se paqëndrueshmëria e gjatë në Kaukazin e Jugut, shpesh e ndikuar nga aktorë jashtë rajonit, duhet gjithnjë e më shumë të shndërrohet në stabilitet të udhëhequr nga vetë vendet e rajonit, me mbështetjen e bashkëpunimit ndërkombëtar.
Fidan falënderoi homologët e tij nga Azerbajxhani dhe Gjeorgjia, duke theksuar se Turqia, Azerbajxhani dhe Gjeorgjia po vazhdojnë të avancojnë një model shembullor të pronësisë dhe bashkëpunimit rajonal.
