Shkup, 15 Maj, Zhurnal.mk – Maqedonia e Veriut ndodhet në udhëkryq në rrugën e premtuar të saj për hyrje në Bashkimin Evropian.
Vendi ishte i pari nga krejt vendet e rajonit të Ballanit Perëndimor që u fut në rrugën tashmë të stërgjatur për anëtarësim, por të bllokuar për shkak të kërkesave të vendeve fqinje anëtare në BE.
Partitë e qytetarëve të Maqedonisë së Veriut ndodhen të përçara për kërkesën e vitit 2022 të BE-së të imponuar nga Bullgaria.
E kur politikanët nuk merren vesh me njëri tjetrin, fjala dhe vendimi duhet t’u takojë qyetarëve të vendit.
Qyetetarët e Maqedonisë së Veriut janë ata të cilët duhet të pyeten, pra edhe të vendosin, se çfarë duhet bërë tash pas katër vitesh ngërçi, shkruan Zhurnal.mk.
Kronologjia e rrugës së stërgjatur për në BE
Maqedonia (emri kushteutes deri para 2019) ishte vendi i parë nga rajoni i Ballkanit Perëndimor i cili e nënshkroi marrëveshjen e parë në procesin e anëtarësimit të premtuar nga vet Bashkimi Evropian.
Marrëveshja për Stabilizim dhe Asocim (MSA) u nënshkrua në prill të vitit 2001 në vlugun e konfliktit të armatosur midis shqiptarëve dhe forcave të shtetit, pra edhe para Kroacisë e cila të njëjtën e nënshkroi në tetor të të njëjtit vit.
Kroacia u bë vend me statusin e kandidatit për anëtarësim në BE në qershor 2004, e Maqedonia e Veriut në dhjetor 2005.
Kroacia u bë anëtare e BE-së në korrik 2013, e Maqedonia ndodhet e bllokuar e duke pritur.
Vetot Greqisë e Bullgarisë
U bënë tash 21 vite prej se vendi e mori vendin e statusit të kandidat.
Përgjatë këtyre 21 viteve, Greqia e detyroi vendin që të ndërroi emrin kushtetutes në Maqedoni të Veriut në shkurt 2019, pas marrëveshjes me Greqinë në qershor 2018, për t’u lejuar anëtarësuar në NATO në mars 2020 e më këtë edhe për t’i dhënë fund vetos së saj edhe për në BE.
Por vetot nuk përfunduan me kaq.
Bullgaria me veton e saj në BE e detyroi Maqedoninë e Veriut të nënshkruajë marrëveshje dy-palëshe në gusht 2017, e në vitin korrik 2022 e detyroi atë të nënshkruajë me BE-në kushtin për ndryshim kushtetute për bashkësinë bullgare për të mundur filluar bisedimet e anëtarësimit.
Por këto ndryshime nuk po ndodhin tash e katër vite, për shkak të ndarjes së maqedonasve në dysh.
VMRO-DPMNE tash ka vendosur kundër-kushtet e saj. Ajo dhe kreu i saj pajtohen që të ndryshojnë kushtetutën sipas kornizës së korrikut 2022 të nënshkruar nga qeveria LSDM-BDI, vetëm nëse Bullgaria respekton të drejtat e bashkësisë maqedonase në Bullgari, e BE të garantojë në mënyrë zyrtare se Bullgaria, pra përmes BE-së, nuk do të ketë bllokada të reja të bisedimeve të anëtarësimit që kanë të bëjnë me identitetin dhe gjuhën maqedonase.
Kushtet e BE-së dhe kundër-kushtet e VMRO-DPMNE e Hristijan Mickoskit të dy palët ia thonë njëra-tjetrës përditë. Por, asnjëra palë nuk nuk po ndryshon qëndrimet e kompromisi askund në horizont.
Referendumi dhe pyetjet në të për qytetarët
Por kujt do të duhej t’i takoi vendimi në Maqedoni të Veriut për hapat e ardhshëm në këtë ngërç, i cili nuk pritet se do të përfundojë së shpejti nëse pyetën politikanët e tyre ?
Përgjegja e vetme është : qytetarët e Maqedonisë së Veriut.
Prandaj është koha që qytetarët të vendosin për vendin e tyre.
Këto do të duhej të jenë pyetjet në Referendum, në të cilat ata do të duhet të përgjigjen, pra vendosin për hapat e ardhshëm :
1 – A jeni për ndryshimin e kushtetutës vetëm sipas kushtit të korrikut 2022 të vendosur nga BE ?
2 – A jeni për ndryshimin e kushtetutës sipas kushtit të korrikut 2022, por vetëm nëse Bullgaria zbaton respektimin e të drejtave të maqedonsve në Bullgari, dhe BE garanton zyrtarisht njohjen e identitetit dhe gjuhës maqedonase dhe nuk do të vendosin kushte shtesë të ndërlidhura me identitetin dhe gjuhën maqedonase? (opcioni i VMRO-DPMNE-së)
3 – A jeni për ndryshim të kushtetutës sipas kushtit të korrikut 2022 tash, e nëse përgjatë bisedimeve të anëtarësimit (hapjes e mbylljes së kapitujve negociues) Bullgaria dhe BE vendosin kushte të cilat kanë të bëjnë me identitetin dhe gjuhën maqedonase atëherë vet qeveria e Maqedonisë së Veritu të ndërpresë këto bisedime ? (opcioni i LSDM-së ).
Këto pyetje në fund të fundit nuk do të duhet të jenë pikërishtë kështu të formuluara, ato mund të riformulohen, sipas pajtimit midis partive politike parlamentare.
Shëndeti i demokracisë matet edhe me referendume
Nuk ka asnjë arsye pse të mos mbahet ky referendum.
Demokracia për të cilën flasin përditë politikanët maqedonasë, shqiptarë, e të pakicave në vend, dhe politikanët nëpër krejt vendet e BE-së, nuk është demokraci e vërtetë dhe aspak e shëndoshë nëse refendume si ky ndalohen.
Politikanët që kanë dëshirë që të vendosin vet e të injorojnë zgjedhjen e qytetarëve mund ta ndalojnë këtë referendum. Por edhe për këtë eventualitet ka një zgjidhje.
Nëse politikanët nuk e duan këtë referendum, le të mbahet një para-referendum me pyetjen e vetme : a duhet që qytetarët të vendosin/pyeten në referendum, se cili duhet të jetë hapi i ardhshëm për në rrugën e premtuar për hyrje në BE ?
Maqedonia e Veriut është e qytetarëve të saj, dhe në situtë të katillë udhëkryqesh e hamendjesh, qytetarët e saj duhet që të vendosin, jo polikanët e tyre.
Prandaj le të ketë demokraci të vërtetë në Maqedoni të Veriut, le të pyeten e vendosin vet qytetarët. Le të mbahen referendumi e le të dëshmohet se në Maqedoni të Veriut vendosin qytetarët për fatin e tyre dhe të vendit. / Zhurnal.mk
