Shkup, 23 gusht Zhurnal.mk – Ekonomitë më të mëdha në botë në vitin 2026 janë Kina dhe Shtetet e Bashkuara. Kina renditet si ekonomia më e madhe në botë sipas paritetit të fuqisë blerëse (BPK), ndërsa SHBA-ja mbetet e para sipas PBB-së nominale.
Tema e zhvillimit të vendeve dhe fuqisë së tyre ekonomike ka ndikim të drejtpërdrejtë në standardin e jetesës së qytetarëve. Përveç matjes së Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), si një nga treguesit kryesorë të zhvillimit ekonomik të një vendi, gjithnjë e më shpesh përdoret edhe pariteti i fuqisë blerëse (PFB).
Ekonomistët botërorë kanë bërë një krahasim mes ekonomive më të zhvilluara, duke marrë parasysh të dyja këto matje, për të parë dallimet në fuqinë dhe rritjen ekonomike.
SHBA-ja apo Kina – cila është ekonomia më e madhe?
Përgjigjja varet nga mënyra se si matet PBB-ja.
Renditja e vitit 2026 krahason 20 ekonomitë më të mëdha në botë, duke përdorur parashikimet e Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN) për perspektivat ekonomike globale.
PBB-ja nominale e mat prodhimin sipas kurseve aktuale të këmbimit, ndërsa pariteti i fuqisë blerëse merr parasysh dallimet në çmimet lokale dhe koston e jetesës.
Sipas PBB-së nominale, Shtetet e Bashkuara mbeten ekonomia më e madhe në botë, me një prodhim të parashikuar prej 32.4 trilionë dollarësh në vitin 2026. Pas SHBA-së renditet Kina me 20.9 trilionë dollarë, ndërsa Gjermania është e treta me 5.5 trilionë dollarë.
Industrializimi i shpejtë i Kinës dhe rritja e udhëhequr nga eksportet e kanë shndërruar atë në ekonominë e dytë më të madhe në botë sipas PBB-së nominale, duke tejkaluar Gjermaninë në vitin 2007 dhe Japoninë në vitin 2010.
Megjithatë, kur ekonomitë maten sipas paritetit të fuqisë blerëse, Kina e ka tejkaluar SHBA-në që në vitin 2014.
Fuqia blerëse ndryshon renditjen
Ekonomia e Kinës e përshtatur sipas fuqisë blerëse arrin në 44.3 trilionë dollarë në vitin 2026, më shumë se 10 trilionë dollarë mbi SHBA-në, e cila arrin në 32.4 trilionë dollarë.
Ky përshtatje merr parasysh dallimet e mëdha në çmimet dhe kostot lokale ndërmjet vendeve. Me fjalë të thjeshta, e njëjta shumë parash mund të blejë më shumë mallra dhe shërbime në vende si Kina ose India sesa në ekonomitë më të zhvilluara.
Vendet në zhvillim, si Kina dhe India, ngjiten në renditjet globale për shkak të kostos më të ulët të jetesës në krahasim me ekonomitë e zhvilluara.
Fituesit dhe humbësit më të mëdhenj
Rusia, me rreth 7.5 trilionë dollarë sipas PFB-së, nga një prej ekonomive më të mëdha të Evropës sipas PBB-së nominale, bëhet ekonomia më e madhe në Evropë kur merret parasysh fuqia blerëse.
Edhe Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar shënojnë rritje në renditje kur llogariten sipas fuqisë blerëse, por ndryshimi është shumë më i vogël krahasuar me Rusinë.
Indonezia, me rreth 5.4 trilionë dollarë sipas PFB-së, shënon ndryshimin më të madh në renditje. Përshtatja sipas fuqisë blerëse e ngre këtë ekonomi të madhe të Azisë Juglindore me 10 vende, nga vendi i 17-të në të shtatin.
Renditja sipas paritetit të fuqisë blerëse është e dobishme për të kuptuar se ku mallrat dhe shërbimet mund të prodhohen ose blihen më lirë, duke ofruar një pasqyrë më të mirë të aktivitetit ekonomik të brendshëm dhe standardit të jetesës.
Megjithatë, PBB-ja nominale mbetet matja më e përdorur për vlerësimin e madhësisë së tregjeve financiare, tregtisë ndërkombëtare dhe ndikimit ekonomik global.
Përdorimi i të dyja statistikave së bashku jep një pasqyrë më të plotë të fuqisë së ekonomive më të mëdha në botë.
Deri në vitin 2031, Maqedonia e Veriut mund të jetë ekonomia e shtatë me rritjen më të shpejtë në Evropë
Projeksioni për një rritje mesatare prej 3 për qind në vit është më shumë se dy herë më i lartë se ai i eurozonës dhe e pozicionon Maqedoninë e Veriut ndër ekonomitë evropiane me perspektivat më të mira, sipas parashikimeve afatmesme të Fondit Monetar Ndërkombëtar.
Parashikimet më të fundit ekonomike të FMN-së për periudhën 2027–2031 sjellin perspektiva pozitive për ekonominë e Maqedonisë së Veriut.
Sipas këtyre projeksioneve, vendi pritet të realizojë një rritje mesatare ekonomike prej rreth 3 për qind në vit, duke u renditur si ekonomia e shtatë me rritjen më të shpejtë në Evropë.
Kjo e vendos vendin dukshëm mbi mesataren e Bashkimit Evropian dhe eurozonës.
Rritje më shumë se dy herë më e lartë se eurozona
Sipas FMN-së, ekonomia e eurozonës gjatë së njëjtës periudhë pritet të rritet mesatarisht me 1.21 për qind në vit, ndërsa Bashkimi Evropian me rreth 1.44 për qind.
Nëse këto parashikime realizohen, ekonomia e Maqedonisë së Veriut do të rritet me një ritëm më shumë se dy herë më të lartë se ekonomitë më të zhvilluara evropiane.
Në grupin e vendeve me ritmet më të larta të rritjes, përveç Maqedonisë së Veriut, janë edhe ekonomitë e tjera të Ballkanit Perëndimor – Shqipëria, Kosova, Serbia, Mali i Zi dhe Bosnje-Hercegovina.
Karakteristikë e përbashkët e këtyre tregjeve është potenciali për afrimin më të shpejtë me mesataren evropiane përmes investimeve, zhvillimit të infrastrukturës dhe reformave strukturore.
Evropa me perspektiva më të moderuara
FMN-ja vlerëson se ekonomitë e mëdha evropiane do të vazhdojnë të përballen me disa faktorë afatgjatë, si borxhi i lartë publik, plakja e popullsisë, rritja e dobët e produktivitetit, kostot më të larta të energjisë dhe pasiguria gjeopolitike.
Për këtë arsye, Gjermania pritet të ketë një rritje mesatare prej vetëm 0.92 për qind, ndërsa Italia edhe më të ulët, me 0.7 për qind në vit.
Performancën më të mirë në Evropë, sipas projeksioneve, pritet ta ketë Malta, me një rritje mesatare vjetore prej gati 4 për qind.
Çfarë do të thotë rritja e parashikuar për Maqedoninë e Veriut?
Ekonomistët shpesh theksojnë se një rritje e qëndrueshme prej rreth 3 për qind në vit krijon bazë për rritjen graduale të standardit të jetesës, hapjen e vendeve të reja të punës, rritjen e investimeve dhe afrimin e ekonomisë vendase me mesataren e Bashkimit Evropian.
Megjithatë, realizimi i këtyre parashikimeve do të varet nga një sërë faktorësh, përfshirë vazhdimin e investimeve, përmirësimin e produktivitetit, financat publike të qëndrueshme, rritjen e konkurrueshmërisë së kompanive dhe zbatimin efikas të reformave.
Ekonomia botërore do të vazhdojë të rritet
Në nivel global, FMN-ja parashikon një rritje mesatare ekonomike prej 3.2 për qind në vit deri në vitin 2031.
Azia do të mbetet një nga motorët kryesorë të ekonomisë botërore, me një rritje prej rreth 4.6 për qind, ndërsa India pritet të ruajë pozitën si një nga ekonomitë e mëdha me rritjen më të shpejtë në botë, me një mesatare të pritshme prej 6.5 për qind.
Projeksionet e FMN-së tregojnë se Maqedonia e Veriut ka mundësi reale që gjatë pesë viteve të ardhshme të renditet ndër ekonomitë evropiane me dinamikën më të lartë të rritjes.
Edhe pse parashikimet nuk janë garanci për realizimin e tyre, ato paraqesin një tregues të rëndësishëm të potencialit të ekonomisë vendase dhe mundësisë që vendi të vazhdojë me një ritëm më të shpejtë të afrimit ekonomik me shtetet e zhvilluara evropiane.
Shifrat kryesore
Maqedonia e Veriut: 3% rritje mesatare vjetore (2027–2031)
Renditja në Evropë: vendi i 7-të sipas parashikimeve të FMN-së
Eurozona: 1.21%
Bashkimi Evropian: 1.44%
Gjermania: 0.92%
Italia: 0.7%
Malta: 3.96% – rritja më e lartë në Evropë
Ekonomia botërore: 3.2%
Azia: 4.6%
India: 6.5%
