Shkup, 20 shtator Zhurnal.mk – Për porositë nga “Temu” tashmë llogaritet TVSH prej 18 për qind, ndërsa përdoruesit tani kanë mundësi që porositë t’i paguajnë edhe me para në dorë gjatë dorëzimit. Ndërkohë, përjashtimi nga dogana mbetet për dërgesat deri në 90 euro. Në të njëjtën kohë, Bashkimi Evropian po vendos rregulla të reja dhe tarifa administrative për dërgesat e vogla nga vendet jashtë BE-së, gjë që mund të ndikojë në mënyrë indirekte edhe te blerësit maqedonas.
Porositë nga “Temu” dhe platformat e tjera të huaja online nuk janë më të përjashtuara nga TVSH-ja deri në vlerën prej 22 eurosh. Me ndryshimet në rregulloren vendase, për këto dërgesa llogaritet TVSH prej 18 për qind, ndërsa në platforma shuma shpesh shfaqet si “import charge”, gjë që te blerësit krijon përshtypjen se bëhet fjalë për një tarifë të re importi.
Ndërkohë, risi për përdoruesit është edhe mundësia që porositë të paguhen me para në dorë gjatë dorëzimit, në vend që pagesa të bëhet vetëm me kartelë bankare. Ndërsa blerësit maqedonas përballen me rregullat e reja për TVSH-në dhe pragjet doganore, Bashkimi Evropian po vendos masa shtesë për miliardat e dërgesave të lira që mbërrijnë nga vendet jashtë BE-së.
“Kjo nuk është tarifë e re, por bëhet fjalë për TVSH prej 18 për qind, e cila me ndryshimet në rregullore filloi të zbatohet edhe për dërgesat me vlerë deri në 22 euro, për të cilat më parë ekzistonte përjashtim nga tatimi. Fakti që në platformë shfaqet si ‘import charge’ mund të krijojë përshtypjen te qytetarët se bëhet fjalë për një tarifë të re importi, por në fakt bëhet fjalë për TVSH-në, e cila edhe më parë ekzistonte si detyrim për lloje të tjera të importit. Tani kjo shumë paraqitet në mënyrë transparente gjatë vetë blerjes”, shpjegon për “Veçer” Igor Geshovski, pronar i “Eko Logistik Sistem” (ELS).
Sipas tij, ndryshimi është pjesë e një harmonizimi më të gjerë të mënyrës se si trajtohen tregtia elektronike dhe dërgesat me vlerë të vogël.
“Nuk bëhet fjalë për një tarifë specifike vetëm për ‘Temu’. Ndryshime të ngjashme po zbatohen edhe në tregje të tjera, veçanërisht në vendet e rajonit, ku autoritetet po përpiqen të vendosin kushte më të barabarta mes tregtisë vendase dhe platformave të mëdha të huaja online. Kur shet një produkt, tregtari vendas ka të gjitha detyrimet tatimore dhe detyrimet e tjera, prandaj edhe te tregtia elektronike ndërkufitare synohet një kontroll dhe transparencë më e madhe”, thotë Geshovski.
Ai sqaron se te dërgesat nga “Temu” risi është edhe mundësia e pagesës me para në dorë gjatë dorëzimit.
“Deri vonë, përdoruesit kryesisht paguanin me kartelë bankare drejtpërdrejt përmes platformës. Tani ekziston edhe mundësia e pagesës në cash gjatë marrjes së dërgesës. Kjo është një risi praktike që u jep qytetarëve një mundësi shtesë, veçanërisht atyre që nuk duan ose nuk kanë mundësi të paguajnë online me kartelë. Megjithatë, mënyra e pagesës nuk e ndryshon detyrimin tatimor – TVSH-ja llogaritet në përputhje me rregullat në fuqi”, thekson Geshovski.
Sa i përket vlerës së porosive, ai shpjegon se qytetarët duhet të jenë të kujdesshëm kur porosisin sasi më të mëdha ose produkte me vlerë më të lartë.
“Sipas rregullave doganore në fuqi, për dërgesat komerciale dhe porositë e tregtisë elektronike deri në 90 euro paguhet TVSH prej 18 për qind, ndërsa për dërgesat me vlerë më të lartë llogaritet edhe doganë, në varësi të kodit tarifor, përkatësisht llojit të produktit. Prandaj, nëse dëshiron të shmangë një detyrim shtesë doganor, qytetari duhet të ketë kujdes që vlera e porosisë të mos e tejkalojë pragun prej 90 eurosh, përkatësisht rreth 5.000 denarë”, sqaron Geshovski.
Ai shton se kohët e fundit më shumë vëmendje i kushtohet edhe vetë përmbajtjes së dërgesave.
“Janë ashpërsuar kriteret lidhur me dimensionet, peshën dhe karakteristikat e produkteve. Qëllimi është të ketë kontroll më të mirë mbi atë që hyn në vend dhe të zvogëlohet mundësia për keqpërdorime në sistemin e tregtisë elektronike. Produktet që marrin përdoruesit kanë deklaratat me të cilat janë importuar, përkatësisht nuk bëhet ripaketim apo ndryshim i deklaratave. Në këtë mënyrë sigurohet transparencë më e madhe dhe shmangen situatat në të cilat produktit mund t’i ndryshohet vlera ose përshkrimi gjatë importit”, thotë Geshovski.
Sipas tij, është e rëndësishme të bëhet dallim mes platformave të ndryshme dhe mënyrës se si funksionon logjistika e tyre.
“Ajo që shohim te ‘Temu’ nuk duhet të barazohet automatikisht me mënyrën se si përpunohen dërgesat nga ‘AliExpress’ ose nga platforma të tjera. Operatorë të ndryshëm kanë modele të ndryshme logjistike dhe mënyra të ndryshme të përpunimit. Gjatë marrjes së dërgesës mund të shfaqet detyrim për pagesën e tatimit, ndërsa nëse vlera e tejkalon kufirin e përcaktuar, edhe detyrim doganor. Prandaj gjithmonë duhet të shikohet lloji konkret i dërgesës, vlera e saj dhe mënyra se si është dërguar”, shpjegon Geshovski.
Ai thekson se ndryshimet në tregtinë elektronike nuk duhet të shihen vetëm përmes prizmit të një platforme.
“Ky është një proces që do të vazhdojë. Numri i dërgesave nga platformat e huaja online është rritur ndjeshëm, ndërsa me këtë rritet edhe nevoja për kontroll më të mirë, automatizim dhe rregulla të qarta. Për përdoruesit, më e rëndësishmja është që paraprakisht të dinë se cila është çmimi përfundimtar i produktit, nëse TVSH-ja është përfshirë në të dhe nëse ekziston mundësia për tarifa shtesë gjatë pranimit. Sa më shumë që këto informacione të paraqiten në mënyrë transparente që në momentin e porosisë, aq më pak do të ketë keqkuptime gjatë dorëzimit”, thotë Geshovski.
Paralelisht me ndryshimet në Maqedoni, rregulla të reja për dërgesat me vlerë të vogël po vendosen edhe në Bashkimin Evropian. Parlamenti Evropian miratoi një reformë gjithëpërfshirëse doganore, e cila parashikon një tarifë të re administrative për përpunimin e dërgesave që vijnë nga vendet jashtë BE-së. Masa ka të bëjë me numrin e madh të dërgesave të lira që, përmes platformave si “Temu” dhe “Shein”, mbërrijnë në tregun evropian.
Tarifa e re administrative nuk duhet të ngatërrohet me doganën prej tre eurosh për dërgesat me vlerë të vogël, por bëhet fjalë për një shpenzim të veçantë për përpunim administrativ. Shuma e saktë ende duhet të përcaktohet, megjithëse gjatë negociatave është përmendur një shumë fikse prej rreth dy eurosh për paketë.
Parashikohet që vendet anëtare ta aktivizojnë pagesën jo më vonë se më 1 nëntor 2026. Qëllimi i masës është mbulimi i kostove të shërbimeve doganore, të cilat përballen me një numër të jashtëzakonshëm dërgesash të vogla.
Të dhënat e Komisionit Evropian tregojnë se vetëm gjatë vitit 2025 në BE hynë 5.9 miliardë produkte me vlerë të vogël, të dërguara drejtpërdrejt te konsumatorët, ndërsa rreth 90 për qind e tyre vinin nga Kina.
Një nga ndryshimet kryesore në reformën evropiane është edhe rritja e përgjegjësisë së platformave online. “Temu”, “Shein”, “Amazon” dhe platformat e ngjashme do të kenë detyrime më të mëdha në procedurën doganore, përfshirë sigurimin dhe deklarimin e të dhënave për mallrat. Në këtë mënyrë, autoritetet doganore duhet të kenë një pasqyrë më të mirë se çfarë shitet dhe çfarë hyn në tregun evropian.
Për qytetarët maqedonas, vendimi evropian nuk ka fuqi të drejtpërdrejtë juridike, pasi Maqedonia nuk është anëtare e Bashkimit Evropian. Megjithatë, ndikimi mund të ndihet në mënyrë indirekte përmes zinxhirit logjistik.
Një pjesë e madhe e dërgesave të blera përmes aplikacioneve kineze kalojnë përmes qendrave evropiane të tranzitit dhe postës, ndër të cilat edhe Budapesti dhe Vjena. Kontrollet më të rrepta dhe procedurat shtesë administrative mund të ndikojnë në afatet e përpunimit dhe dorëzimit, ndërsa shpenzimet eventualisht më të larta logjistike mund të reflektohen edhe në çmimin përfundimtar të dërgesës.
Megjithatë, tarifa e re administrative evropiane nuk do të thotë se ajo automatikisht do t’u faturohet edhe qytetarëve maqedonas. Maqedonia ka rregulloren e saj doganore dhe tatimore dhe te ne tashmë është bërë një ndryshim i rëndësishëm me heqjen e përjashtimit nga TVSH-ja për porositë online deri në 22 euro.
Kështu, ndërsa në Maqedoni fokusi është te aplikimi i TVSH-së prej 18 për qind dhe kontrolli i dërgesave me vlerë të vogël, në BE po ndërtohet një sistem më i gjerë, në të cilin platformat do të kenë përgjegjësi më të mëdha, ndërsa dërgesat e vogla do t’i nënshtrohen përpunimit shtesë administrativ.
Për qytetarët, më e rëndësishmja mbetet që gjatë porosisë të dinë çmimin përfundimtar, nëse TVSH-ja është llogaritur tashmë dhe nëse ekziston mundësia për tarifa shtesë gjatë pranimit të dërgesës.
