Shkup, 21 shtator, Zhurnal.mk – Veturat që qarkullojnë në rrugët e Maqedonisë së Veriut janë mesatarisht rreth 20 vjet të vjetra, duke e renditur vendin ndër më problematikët në rajon për sa i përket vjetërsisë së parkut automobilave. Struktura e importit tregon se qytetarët zgjedhin dukshëm më shpesh vetura të përdorura sesa të reja, sepse buxheti i tyre është më i varfëri në rajon. Edhe pse çmimet e veturave të reja krahasuar me vendet e rajonit janë më të lira, sërish qytetarët e Maqedonisë së Veriut nuk kanë mundësi të blejnë vetura të reja. Është e nevojshme që shteti të marrë masa për t’iu mundësuar qytetarëve lehtësime për blerje të veturave të reja me çmime të pranueshme, shkruan “Zhurnal.mk”.
Doganat tregojnë se blihen tre herë më shumë vetura të vjetra se të reja
Të dhënat më të fundit të Drejtorisë së Doganave, deri në fund të gushtit 2026, tregojnë se në Maqedoninë e Veriut janë importuar 10.017 vetura të reja dhe 31.165 vetura të përdorura. Kjo do të thotë se për çdo veturë të re importohen pak më shumë se tri vetura të përdorura.
Në tetë muajt e parë të vitit 2026, numri i veturave të reja të importuara është rritur për 18,2 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Nga janari deri në gusht të vitit 2025 ishin importuar 8.474 vetura të reja, ndërsa këtë vit numri arriti në 10.017.
Pavarësisht rritjes së importit të veturave të reja, ato të përdorura vazhdojnë të dominojnë bindshëm. Raporti në tetë muajt e parë është rreth një veturë e re kundrejt 3,1 veturave të përdorura.
Ky trend lidhet me vjetërsimin shumëvjeçar të parkut automobilistik në vend. Të dhënat për vitin 2026 tregojnë se interesi për vetura të reja po rritet, por automjetet e përdorura vazhdojnë të importohen në numër dukshëm më të madh.
Mosha e lartë mesatare e parkut automobilistik mbetet një nga çështjet kryesore që lidhen me sigurinë në trafik, mirëmbajtjen e automjeteve dhe emetimet nga komunikacioni. Nëse struktura e importit vazhdon të dominohet nga veturat e përdorura, rinovimi i parkut automobilistik do të zhvillohet gradualisht, shkruan “Zhurnal.mk”.
Mesatarja e veturave është 20 vjet të vjetra
Veturat që qarkullojnë në rrugët e Maqedonisë së Veriut janë mesatarisht rreth 20 vjet të vjetra, ndërsa në BE kjo mesatare është diku 12 vjeç, duke e renditur vendin ndër më problematikët në rajon për sa i përket vjetërsisë së parkut të veturave. Gjysma e automjeteve (rreth 173 mijë sosh) i përkasin shekullit të kaluar, të regjistruara nga viti 1990 deri në vitin 2000. Gjithashtu, të dhënat tregojnë se veturat nga 2-5 vjet të vjetra përbëjnë vetëm 10 për qind të numrit të përgjithshëm të veturave.
Pse kemi kaq vetura të vjetra?
Mosha e lartë mesatare e automjeteve në Maqedoninë e Veriut (e cila është rreth 19.4 vjet) është rezultat i një kombinimi të faktorëve ekonomikë, rregulloreve ligjore dhe shprehive të konsumatorëve gjatë dekadave të fundit.
Blerja e një automjeti të ri nga salloni për pjesën më të madhe të qytetarëve është shumë e shtrenjtë dhe financiarisht e papërballueshme. Për shkak të pagave të ulëta mesatare, qytetarët e kanë më të vështirë të marrin kredi ose lizing me kushte të favorshme për makina të reja, andaj drejtohen drejt tregut të makinave të përdorura.
Në vitin 2010, shteti lehtësoi ndjeshëm kriteret për importin e automjeteve të përdorura nga jashtë. Kjo mundësoi import masiv të makinave me standarde shumë të ulëta ekologjike (Euro 1, Euro 2, Euro 3), të cilat në Evropën Perëndimore tashmë ishin nxjerrë jashtë përdorimit. Si pasojë, në vend hynë qindra mijëra automjete të vjetra 15 ose 20 vjet.
Përderisa vendet fqinje si Shqipëria dhe Kosova kanë vendosur qëmoti kufizime më të rrepta ekologjike (për shembull, ndalimin e importit të makinave më të vjetra se 10 vjet), Maqedonia e Veriut e shtyu për vite me radhë vendosjen e standardit më të lartë Euro 5 si kusht minimal për import. Kjo e shndërroi vendin në një lloj “depoje” për makinat e vjetra me naftë (dizell) nga Evropa.
Regjistrimi dhe taksat për automjetet e vjetra në vend janë relativisht të lira në krahasim me BE-në, ku pronarët e makinave të vjetra dizell paguajnë taksa dhe gjoba të larta ekologjike. Përveç kësaj, mirëmbajtja e modeleve të vjetra tek automekanikët lokalë është më e thjeshtë dhe më e lirë, gjë që i bën këto makina më ekonomike për xhepin e qytetarëve.Me pak fjalë, makinat e vjetra janë pasqyrim direkt i fuqisë blerëse të qytetarëve – makina në Maqedoninë e Veriut shihet si një nevojë e domosdoshme, dhe tregu i makinave të përdorura është e vetmja mënyrë për shumicën që të sigurojnë transportin e tyre, shkruan “Zhurnal.mk”.
Si ta rinovojmë parkun e veturave!
Për ta zgjidhur problemet me parkun e vjetruar të automjeteve dhe për të filluar procesin e ripërtëritjes së tij, është e nevojshme të kombinohen stimujt ekonomikë për qytetarët me rregullore më të rrepta ekologjike. Duke pasur parasysh standardin e ulët të jetesës, zgjidhjet nuk duhet të jenë vetëm ndëshkuese, por duhet të ofrojnë edhe alternativa të përballueshme financiare.
Subvencionet shtetërore për blerjen e automjeteve elektrike dhe hibride duhet të rriten ndjeshëm dhe të jenë të disponueshme gjatë gjithë vitit, dhe jo përmes thirrjeve të kufizuara kohore.
Vendosja e një mase ku qytetarët që dorëzojnë automjetin e tyre më të vjetër se 15 ose 20 vjet për riciklim (skrap), marrin një vauçer vlerë nga shteti (për shembull, nga 2,000 deri në 3,000 euro). Ky vauçer mund të përdoret ekskluzivisht për blerjen e një automjeti të ri ose të përdorur me standard të lartë ekologjik (të paktën Euro 6).
Ndjekja e shembullit të fqinjëve (Kosovës dhe Shqipërisë) dhe vendosja e një ndalimi ligjor për importin e automjeteve më të vjetra se 10 ose 12 vjet, pa marrë parasysh standardin e tyre Euro.
Automjetet me standard Euro 6, hibridet dhe makinat elektrike duhet të lirohen plotësisht ose të paguajnë taksa, pagesa rrugore (pikëpagesa) dhe parkim simbolik.
Në bashkëpunim me bankat komerciale, shteti ose Banka Zhvillimore mund të subvencionojë normat e interesit për kredi të dedikuara për makina. Kjo do t’u mundësonte qytetarëve me të ardhura mesatare të blejnë një automjet më të ri me një këst mujor të ulët e të fiksuar.
Është koha e fundit që shteti të ndrmarrë masa konkrete që qytetarët të kenë mundësi të blejnë vetura të reja, shkruan “Zhurnal.mk”.
