Shkup, 30 shtator, Zhurnal.mk – Strategjia e re e Komisionit Evropian për zgjerimin, e cila pritet të publikohet më 7 tetor, sjell një kthesë të rëndësishme në mënyrën se si Bashkimi Evropian e koncepton pranimin e anëtarëve të rinj. Propozimet për kufizimin e të drejtave të vendeve që sapo hyjnë në BE dhe kalimi nga unanimiteti në vendimmarrje me shumicë të cilësuar, hapin një debat të thellë mbi natyrën e integrimit evropian dhe pasojat e tij për vendet kandidate, përfshirë Republikën e Maqedonisë së Veriut, shkruan Zhurnal.
Anëtarësim i kushtëzuar dhe i pjesshëm
Kufizimi i së drejtës së vetos për anëtarët e rinj nënkupton se RMV-ja, edhe nëse arrin të bëhet pjesë e BE-së, nuk do të ketë menjëherë të gjitha instrumentet e barazisë politike me shtetet e tjera. Ky është një sinjal se BE-ja po e sheh zgjerimin jo si një akt të menjëhershëm barazimi, por si një proces gradual ku besimi duhet të fitohet me kohë.
Për RMV-në, kjo do të thotë se hyrja në BE nuk do të përkthehet automatikisht në fuqi të plotë politike, por në një periudhë provuese ku vendi duhet të dëshmojë stabilitet institucional dhe respektim të sundimit të ligjit.
Mekanizmat e rinj financiarë dhe institucionalë janë një formë sigurie për BE-në, por për RMV-në ato janë një paralajmërim çdo devijim nga standardet evropiane mund të sjellë masa ndëshkuese, deri në pezullimin e të drejtave të anëtarësimit. Kjo e vendos shtetin në një pozitë të brishtë, ku çdo krizë politike e brendshme, çdo përkeqësim i gjyqësorit apo i demokracisë, mund të ketë pasoja të drejtpërdrejta në statusin evropian.
Reduktimi i komisionarëve do të thotë më pak zë për vendet e vogla
Propozimi që numri i komisionarëve të mos korrespondojë më me numrin e shteteve anëtare prek drejtpërdrejt vendet e vogla si RMV-ja. Nëse ky model miratohet, vendi mund të mos ketë gjithmonë një komisionar të vetin, duke e reduktuar ndikimin e tij në politikën e përditshme të BE-së. Kjo e bën edhe më të rëndësishme aftësinë e diplomacisë së RMV-së për të ndërtuar aleanca dhe për të siguruar që interesat kombëtare të mos humbasin në rotacionin institucional.
Ndërkaq, kalimi në vendimmarrje me shumicë të cilësuar është një hap drejt efikasitetit, por për RMV-në kjo nënkupton se nuk do të mund të përdorë veton si instrument mbrojtës në çështje të ndjeshme. Në një rajon ku çështjet e identitetit, historisë dhe marrëdhënieve bilaterale shpesh shndërrohen në pengesa politike, kjo kufizim i vetos mund të shihet si dobësim i pozitës së vendeve të reja.
Rregullat e reja mesazh politik për Ballkanin
Në thelb, këto ndryshime tregojnë se BE-ja po e sheh zgjerimin si një proces të kontrolluar, ku stabiliteti i brendshëm i Unionit ka përparësi ndaj aspiratave të vendeve kandidate. Për RMV-në, ky është një mesazh i qartë se rruga drejt BE-së nuk është më vetëm çështje përmbushjeje kriteresh, por edhe test i besueshmërisë afatgjatë. Integrimi nuk do të jetë shpërblim automatik, por një marrëveshje e kushtëzuar ku vendi duhet të dëshmojë se është partner i qëndrueshëm.
Ndryshimet e propozuara nga Komisioni Evropian e vendosin RMV-në përballë një realiteti të ri që anëtarësimi në BE nuk do të jetë më sinonim i barazisë së menjëhershme, por i një procesi të gjatë provues.
Për vendin, kjo është një sfidë e dyfishtë të ruajë besimin e qytetarëve në projektin evropian, ndërkohë që përballet me një BE më të kujdesshme, më të rezervuar dhe më të prirur për të mbrojtur vetveten. Në këtë kontekst, diplomacia aktive, reformat e thella dhe konsensusi i brendshëm politik do të jenë çelësat për të mos e humbur momentumin drejt integrimit. /Zhurnal.mk
