Bruksel/Shkup, 30 shtator Zhurnal.mk – Ursula von der Leyen të premten do të mbërrijë në Shkup, ndërsa me vizitën e saj gjithmonë hapet pyetja nëse ka një mundësi të re për rrugën evropiane të Maqedonisë së Veriut.
Kryeministri Hristijan Mickoski porosit se Qeveria është e gatshme të bisedojë, të debatojë dhe të kërkojë zgjidhje, por kërkon që bisedimet me Bullgarinë të zhvillohen me praninë e Bashkimit Evropian.
Ndërkohë, ish-ambasadori Risto Nikovski, në një deklaratë për gazetën “Veçer”, thotë se nuk pret ndonjë kthesë të madhe nga vizita dhe vlerëson se problemi është shumë më i thellë – në vetë Kornizën Negociuese të Bashkimit Evropian.
Në të njëjtën kohë, Brukseli po shqyrton një qasje të re ndaj zgjerimit dhe përdorim më të madh të shumicës së kualifikuar në pjesë të procesit të vendimmarrjes. Megjithatë, Nikovski vlerëson se nga Brukseli nuk duhet të pritet as një udhërrëfyes konkret për Maqedoninë e Veriut, as ndryshim në mënyrën e vendimmarrjes së Unionit, e aq më pak garanci që do ta përshpejtonin procesin evropian të vendit. Sipas tij, pritshmëri të tilla janë joreale.
A do të sjellë vizita e Ursula von der Leyen dinamikë të re në procesin e integrimit evropian të Maqedonisë së Veriut, apo takimi në Shkup do të jetë një tjetër konfirmim i qëndrimeve tashmë të njohura?
Në prag të takimit me presidenten e Komisionit Evropian, kryeministri Hristijan Mickoski deklaroi se Qeveria mbetet e gatshme për bisedime dhe debat, me qëllim gjetjen e një zgjidhjeje për çështjet që pengojnë rrugën evropiane të vendit. Ai thotë se qëndrimet dhe argumentet e palës maqedonase janë të qarta dhe se është i gatshëm të diskutojë për to.
Një vlerësim ndryshe ka ish-ambasadori Risto Nikovski, i cili nuk pret që vizita e von der Leyen të sjellë ndonjë kthesë thelbësore.
Sipas tij, problemi kryesor nuk është vetëm në marrëdhëniet me Bullgarinë, por edhe në vetë Kornizën Negociuese të Bashkimit Evropian, për të cilën konsideron se nuk lë hapësirë reale për përparim në rrugën evropiane të Maqedonisë së Veriut.
Për këtë arsye, në fokusin e bisedimeve të së premtes pritet të jenë sërish çështjet që lidhen me ndryshimet kushtetuese, bllokadën bullgare, Kornizën Negociuese dhe mundësinë që Brukseli të përfshihet më aktivisht në tejkalimin e kontestit.
Në lidhje me akuzat e opozitës për bllokimin e rrugës së integrimit evropian dhe në prag të takimit me von der Leyen, Mickoski përsëriti se Qeveria i ka të qarta qëndrimet dhe argumentet e saj dhe se mbetet e gatshme për dialog.
“Ne shumë herë deri tani e kemi thënë qëndrimin tonë për këtë çështje. Nuk kam çfarë të shtoj në atë që kam thënë dhe nuk e di nëse ndonjëherë ia vlen të komentohet qëndrimi i opozitës, i cili çdo ditë, do të thosha, bëhet gjithnjë e më radikal dhe duket sikur kanë ardhur nga ndonjë ‘Ali Express’ si dërgesë e ndonjë partie tjetër opozitare. Prandaj, atë pjesë të opozitës nuk do të doja ta komentoja. Qëndrimi ynë është i qartë, argumentet tona janë të qarta, ne jemi të gatshëm të bisedojmë, të debatojmë dhe në fund të gjejmë një zgjidhje”, tha Mickoski.
Më herët, kryeministri Mickoski deklaroi se me von der Leyen do të diskutojë për situatën aktuale në procesin e zgjerimit dhe për sfidat që kanë ndodhur, si dhe ato që priten në periudhën e ardhshme.
Sa i përket idesë për pjesëmarrjen e BE-së në negociatat me Bullgarinë, Mickoski tha se është logjike që të ulen dhe të bisedojnë në prani të përfaqësuesve të BE-së, pasi argumentet duhet të dëgjohen në mënyrë objektive. Sipas kryeministrit maqedonas, mund të shqyrtohet edhe mundësia e përfshirjes së përfaqësuesve të NATO-s, ku Maqedonia e Veriut dhe Bullgaria janë aleate. Ai gjithashtu theksoi se nuk ka komunikim me presidentin bullgar Rumen Radev.
Pritshmëri joreale
Ambasadori i karrierës Risto Nikovski, në deklaratën e tij për gazetën “Veçer”, vlerëson se vizita e von der Leyen është kryesisht rutinë dhe ka për qëllim riafirmimin e interesit të BE-së për Ballkanin.
Ai thotë se nga Brukseli nuk duhet të pritet as një udhërrëfyes konkret për Maqedoninë e Veriut, as ndryshim në mënyrën e vendimmarrjes së Unionit, e aq më pak garanci që do ta përshpejtonin procesin evropian të vendit.
“Vizita e von der Leyen në thelb është rutinë dhe qëllimi është të riafirmohet interesi i tyre për Ballkanin dhe asgjë më shumë se kaq. Nuk duhet të shpresojmë se do të sjellë ndonjë kthesë për Maqedoninë e Veriut. E vetmja gjë që është e mundur është që përsëritja e kërkesës ‘ndryshoni Kushtetutën’ të jetë pak më e sofistikuar”, thotë Nikovski.
Sipas tij, problemi kryesor i vendit është Korniza Negociuese, për të cilën ai pretendon se është pranuar nga qeveria e mëparshme dhe se çështjet historike janë pjesë e rëndësishme e saj.
“Nuk mund të presim asnjë udhërrëfyes për Maqedoninë e Veriut, ndërsa pritshmëritë tona se do të ketë ndryshime në sistemin e vendimmarrjes në Union janë, të paktën, naive. Pritshmëritë se do të marrim çfarëdo garancish nga Brukseli janë absolutisht joreale”, deklaron ish-ambasadori.
Integrim gradual
Ndërkohë, Komisioni Evropian po shqyrton një qasje të re për mënyrën se si Bashkimi Evropian do të funksiononte me një numër më të madh vendesh anëtare, në një periudhë kur procesi i zgjerimit po merr sërish peshë gjeopolitike, veçanërisht për shkak të luftës në Ukrainë dhe nevojës për lidhje më të forta të Ballkanit Perëndimor me BE-në.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, në prag të turneut të saj në rajon ka theksuar se integrimi i Ballkanit Perëndimor mbetet pjesë e agjendës evropiane.
Një nga temat që po shqyrtohen në Bruksel është mënyra e marrjes së vendimeve në Union. Në një dokument të Komisionit Evropian propozohet përdorim më i madh i shumicës së kualifikuar në fusha të caktuara, me qëllim uljen e rrezikut që një shtet anëtar të mund ta bllokojë procesin e vendimmarrjes.
Në të njëjtën kohë, Komisioni parashikon edhe mekanizma për mbrojtjen e interesave thelbësore kombëtare të vendeve anëtare. Dokumenti është ende në fazën e propozimit dhe mund të pësojë ndryshime para prezantimit zyrtar.
Ndryshimi i mënyrës së vendimmarrjes do të ishte i rëndësishëm edhe për zgjerimet e ardhshme, pasi me rritjen e numrit të vendeve anëtare shtrohet pyetja nëse BE-ja mund të funksionojë në mënyrë efikase me një sistem ku në shumë fusha kërkohet unanimitet.
Pikërisht për këtë arsye, debati për zgjerimin lidhet edhe me reformat e brendshme të BE-së, përfshirë çështjen se si të parandalohet që kontestet dypalëshe të bllokojnë procesin më të gjerë evropian, siç është rasti me Maqedoninë e Veriut.
Paralelisht me ndryshimet institucionale, Brukseli tashmë zbaton një model të afrimit gradual të vendeve kandidate me tregun dhe institucionet evropiane edhe para anëtarësimit të plotë.
Plani i Rritjes për Ballkanin Perëndimor, me vlerë prej 6 miliardë eurosh për periudhën 2024–2027, parashikon hapjen graduale të pjesëve të tregut të përbashkët, integrim më të madh ekonomik, reforma dhe mbështetje shtesë financiare.
Qëllimi është që vendet e rajonit të përfitojnë një pjesë të avantazheve të integrimit evropian edhe para anëtarësimit formal.
Për Maqedoninë e Veriut, megjithatë, pengesa kryesore mbetet e lidhur me kushtet e vendosura në procesin e anëtarësimit dhe me kontestin me Bullgarinë.
Pikërisht në këtë kontekst, vendi kërkon që institucionet evropiane të kenë rol më të drejtpërdrejtë në bisedimet me Sofjen. Nga Brukseli, ndërkaq, mbetet mesazhi se zgjerimi bazohet në merita dhe në përmbushjen e kritereve për anëtarësim.
