Shkup, 26 tetor, Zhurnal.mk – Aleksandar Vuçiq, politikani që për më shumë se një dekadë dominoi skenën politike serbe si kryeministër dhe president, mori përgjigjen më të fuqishme të qytetarëve në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit. Studentët, të cilët për muaj të tërë shprehën pakënaqësinë ndaj pushtetit përmes protestave dhe mobilizimit qytetar, arritën ta shndërrojnë revoltën në fitore politike. Sipas rezultateve paraprake të publikuara pas numërimit të 96 për qind të mostrës, Lista Studentore do të ketë 140 deputetë në Kuvendin e Serbisë, duke u renditur bindshëm si forca e parë politike. Por përtej festës së ndryshimit në Serbi, çfarë do të thotë kjo për rajonin? A është fundi i epokës së Vuçiqit vetëm një ndryshim i pushtetit në Beograd apo fillimi i një kapitulli të ri për Ballkanin Perëndimor? shkruan Zhurnal.
Serbia votoi për ndryshim
Zgjedhjet e së dielës shënuan një prej kthesave më të rëndësishme politike në Serbi që nga ardhja në pushtet e Partisë Progresive Serbe. Pas gati dy vitesh protestash të vazhdueshme studentore dhe qytetare, elektorati serb vendosi t’i japë mbështetje një alternative të re politike të lindur pikërisht nga këto protesta.
Pranimi i humbjes nga vetë Vuçiqi ishte momenti që vulosi peshën politike të këtyre zgjedhjeve. Ndryshe nga proceset e mëparshme, ku pushteti i tij dukej pothuajse i pakontestueshëm, kësaj radhe qytetarët zgjodhën një drejtim tjetër. Sipas projeksionit përfundimtar të CeSID-it, Lista Studentore siguroi 140 mandate, ndërsa lista e bashkuar e drejtuar nga pushteti aktual fitoi 103 mandate. Në parlament do të përfaqësohen edhe Aleanca e Hungarezëve të Vojvodinës me tre deputetë, Koalicioni Shqiptar me dy deputetë, si dhe listat e Rasim Ljajiqit dhe SDA e Sanxhakut me nga një deputet.
Po aq domethënës është fakti se Partia Socialiste e Serbisë, Serbia Evropiane dhe E Djathta Autentike nuk arritën ta kalojnë pragun zgjedhor. Kjo tregon se votuesit serbë nuk ndëshkuan vetëm një figurë politike, por kërkuan një rikonfigurim më të thellë të spektrit politik.
Pjesëmarrja prej 69,3 për qind në nivel vendi dëshmon se qytetarët e perceptuan këtë proces si një moment vendimtar për të ardhmen e shtetit. Në shumë qytete ku jeton diaspora serbe u krijuan radhë të gjata dhe pritje shumëorëshe për votim, duke e shndërruar procesin zgjedhor në një mobilizim gjithëkombëtar.
Sa fituan shqiptarët e Luginës?
Një nga rezultatet me rëndësi të veçantë për shqiptarët ishte përfaqësimi i Koalicionit Shqiptar, i cili sipas projeksioneve paraprake ka siguruar dy mandate parlamentare. Ky rezultat përbën një avancim të rëndësishëm për shqiptarët e Luginës së Preshevës, të cilët prej vitesh përballen me sfida të shumta politike, ekonomike dhe institucionale.
Mobilizimi i lartë i votuesve shqiptarë tregoi se, pavarësisht pasivizimit të adresave, emigrimit dhe ndjenjës së margjinalizimit, besimi në përfaqësimin politik mbetet i fortë. Dy deputetët shqiptarë do të kenë mundësi më të madhe për t’i artikuluar kërkesat e komunitetit dhe për të ngritur çështjet që lidhen me të drejtat kolektive, zhvillimin ekonomik dhe integrimin institucional të shqiptarëve në jug të Serbisë.
Si do të ndikojë në rajon humbja e Vuçiqit?
Humbja e Vuçiqit ka potencialin të ndikojë në gjithë gjeografinë politike të Ballkanit Perëndimor. Për më shumë se dhjetë vjet, ai ishte figura më e fuqishme politike në Serbi dhe një nga akterët përcaktues në rajon. Politikat e tij shpesh kanë ndikuar në zhvillimet në Bosnje e Hercegovinë, Kosovë, Mal të Zi dhe në raportet e Serbisë me Bashkimin Evropian.
Natyrisht, ndryshimi i pushtetit nuk nënkupton automatikisht ndryshim të politikave shtetërore. Megjithatë, fakti që fituesit e zgjedhjeve janë një lëvizje e dalë nga protestat qytetare dhe studentore krijon pritje për një qasje më të orientuar drejt reformave demokratike, transparencës dhe forcimit të institucioneve.
Në raport me Kosovën, mbetet herët për të nxjerrë përfundime përfundimtare. Shumëçka do të varet nga përbërja e qeverisë së ardhshme dhe nga programi i saj politik. Megjithatë, largimi nga skena dominuese i një lideri që shpesh e bazonte kapitalin politik në çështjet kombëtare mund të krijojë më shumë hapësirë për një dialog më racional dhe më pragmatik.
Mesazhi më i rëndësishëm që doli nga Serbia nuk është vetëm humbja e një lideri. Mbi të gjitha është fitorja e një lëvizjeje qytetare që tregoi se ndryshimi politik mund të vijë përmes mekanizmave demokratikë. Për shumë vende të rajonit, ku qytetarët shpesh ndihen të pafuqishëm përballë strukturave të konsoliduara të pushtetit, ky është një precedent me rëndësi të veçantë.
Në fund, rajoni nuk fiton automatikisht nga largimi i një lideri dhe as humb domosdoshmërisht me ardhjen e një tjetri. Por zgjedhjet e fundit në Serbi treguan se ndryshimi është i mundur edhe kur duket i pamundur. Nëse energjia që solli Listën Studentore në pushtet shndërrohet në reforma reale dhe institucione më funksionale, atëherë jo vetëm Serbia, por i gjithë Ballkani Perëndimor mund të hyjë në një fazë të re politike.
Dhe ndoshta kjo është fitorja më e madhe e këtyre zgjedhjeve rikthimi i besimit se qytetari, kur mobilizohet, mund të ndryshojë rrjedhën e historisë politike. /Zhurnal.mk
