Edhe paqja më e keqe është më e mirë se lufta më e mirë

Nga Xh M
A+ A-
Rivendos

Shkup, 20 nëntor Zhurnal.mk – Për herë të dytë në këto kolumna përdor një thënie të vjetër, të urtë dhe gjithmonë aktuale të indianëve amerikanë, në mënyrë që ajo të arrijë në veshët e „nxitësve“ të luftës, qofshin ata politikanë të rangut ndërkombëtar apo pseudoanalistë të ndryshëm. Pyetja themelore kur bëhet fjalë për zgjidhjen e një konflikti të armatosur, siç është lufta gati pesëvjeçare në Ukrainë (e cila filloi më 24 shkurt 2022), është: kujt i duhet lufta? Dhe, akoma më shumë, kujt i duhet më shumë fitorja?

Në kontekstin global politik dhe të sigurisë, pas takimit në Shenzhen, samitit trepalësh të Trumpit, Putinit dhe Xi Jinpingut, si dhe samitit të 40 liderëve të vendeve të ashtuquajtura „Koalicioni i të Gatshmëve“ në Berlin, u vizatuan konturat e përplasjes së strategjive mes, nga njëra anë, përkrahësve të sundimit të së drejtës ndërkombëtare përmes forumeve të Kombeve të Bashkuara dhe, nga ana tjetër, evropianëve me koalicionin ku bëjnë pjesë edhe Australia, Kanadaja, Japonia, Zelanda e Re, si dhe vendet e NATO-s.

Të gjithë deklarohen për paqe në Ukrainë, por është e qartë se konceptet janë të ndryshme. E përbashkëta për të gjithë është se përmes luftës synojnë të arrijnë paqen.

Në Deklaratën e nënshkruar nga liderët amerikanë, rusë dhe kinezë, përveç kontrollit dhe mos përdorimit të arsenalit bërthamor, si dhe rritjes së prodhimit të naftës në nivel botëror, është përcaktuar qartë edhe angazhimi për reforma në Organizatën e Kombeve të Bashkuara. Dikujt kjo mund t’i duket si një frazë e përdorur vazhdimisht, një klishe, por në thelb plani i Putinit, Trumpit dhe Xi-së është ndryshe.

Me rikthimin e peshës së zgjidhjes së sfidave ndërkombëtare në ndërtesën pranë lumit East River, Këshilli i Sigurimit i OKB-së, me pesë anëtarët e tij të përhershëm, rikthen pozitën kyçe që ishte anashkaluar nga luftërat e fillimit të viteve 1990. Që nga ajo kohë, nuk është miratuar asnjë rezolutë për përdorimin e forcës me pjesëmarrjen e Kombeve të Bashkuara, e cila do të kishte mbështetjen e forumit kryesor të Organizatës Botërore, siç ishte praktikë më parë në të drejtën ndërkombëtare.

Në Këshillin e Sigurimit bëjnë pjesë Rusia, SHBA-ja, Kina, Britania e Madhe dhe Franca. Raporti i forcave është i qartë: tri shtete kundrejt dy shteteve që aktualisht kanë qëndrime të kundërta për luftën në Ukrainë, duke e bërë paraprakisht të përcaktuar rezultatin e çdo votimi. Pikërisht kjo qasje është goditje për Parisin dhe Londrën, të cilat gjithnjë e më shumë po mbeten në margjinat e politikës së jashtme amerikane.

Për t’i bërë më të qarta synimet e Trumpit dhe Putinit lidhur me dominimin në zgjidhjen e luftërave, në Deklaratë u përfshi edhe faktori i armëve bërthamore. Rastësisht apo jo, në prag të samitit në Shenzhen, ushtria amerikane testoi raketën balistike ndërkontinentale „LGM-30 Minuteman“, me rreze veprimi prej 13 mijë kilometrash dhe shpejtësi prej 23 Mach, apo rreth 28 mijë kilometra në orë.

SHBA-ja posedon 400 raketa bërthamore të këtij lloji, pjesë e arsenalit tjetër kërcënues. Nga Pentagoni sqaruan se testimi ishte planifikuar shumë kohë më parë, por rastësitë nuk ndodhin, apo jo?

Në të njëjtën kohë, presidenti rus, gjatë samitit në Kinë, kishte me vete valixhen bërthamore „Çeget“, të emërtuar sipas një mali në Kaukaz. Bëhet fjalë për një terminal kompjuterik portativ për aktivizimin e armëve bërthamore. Ky ishte një precedent dhe një rast jashtëzakonisht i rrallë, që kjo valixhe e rrezikshme të gjendej jashtë kufijve të Federatës Ruse.

Por Trumpi dhe Putini i dërguan mesazhet e tyre, secili në mënyrën e vet. Se kujt i drejtoheshin, nuk është e vështirë të merret me mend. Së bashku me Kinën, Rusia dhe SHBA-ja zotërojnë mbi 90 për qind të potencialit bërthamor në nivel botëror.

Edhe pse të tre liderët u deklaruan qartë kundër përdorimit të armëve që do të çonin drejt një katastrofe për njerëzimin, kërcënimi vazhdon të mbetet i pranishëm. Përkthyer në fjalë të thjeshta, Rusia nuk do të lejojë shpërbërjen e saj territoriale, Amerika është e gatshme t’u kundërvihet me të gjitha mjetet „nxitësve“ të luftës, ndërsa Kina, me politikën e saj paqësore të bashkëjetesës, qëndron mënjanë, por nuk është një vëzhguese e heshtur e kërcënimeve ndaj sigurisë botërore.

Rezultati i samitit, përveç rritjes së prodhimit të arit të zi, i cili po bëhet gjithnjë e më i rrallë, dhe vendosjes së tij në tregjet botërore, iu prezantua opinionit publik. Kjo është ajo që dimë, por se çfarë u dakordua në takimet dypalëshe mes liderëve botërorë, nëse ekzistojnë apo jo strategji për dalje nga kriza, këtë do ta mësojmë në praktikën ushtarako-politike të fuqive të mëdha.

Deri atëherë, vëmendje do t’i kushtohet edhe takimit jo të rastësishëm të Koalicionit të të Gatshmëve në Berlin, i cili u mbajt në të njëjtën kohë me samitin në Kinë. Kundërpeshë ndaj botës shumëpolare, Bashkimi Evropian, NATO-ja dhe vendet përtej oqeanit iu kundërvunë politikës së heshtur të demonstrimit të forcës nga Trumpi dhe Putini, me fuqinë e numrave dhe pjesëmarrjen e rreth 40 shteteve, ndër të cilat edhe Maqedonia.

Sistemi i numrave të mëdhenj dëshmon për një forcë më të madhe. Pasuan edhe shembujt konkretë, në përputhje me samitin në Shenzhen.

Londra do ta furnizojë Ukrainën me një mijë raketa tokë-tokë me rreze të gjatë veprimi, të cilat mund të godasin objektiva në një distancë prej një mijë kilometrash. Paketa kap vlerën e 240 milionë paundëve. Për informim, distanca ajrore nga Kievi deri në Moskë është rreth 800 kilometra.

Bashkimi Evropian, me 350 milionë euro, e mbështeti Zelenskyn. Këto para janë të dedikuara për blerjen e sistemeve amerikane kundërajrore „Patriot“, me të cilat Kievi mbrohet nga raketat balistike ruse. Me këtë, mbështetja e përgjithshme financiare e BE-së për Ukrainën që nga fillimi i luftës ka arritur në 250 miliardë euro.

Para për të cilat, një ditë, Ukraina apo ndonjë vend tjetër do të duhet të japë llogari para tatimpaguesve të vet. Brukseli paralajmëroi edhe paketën e re, të 23-tën me radhë, të sanksioneve kundër Kremlinit, ndërsa presidenti francez Macron pranoi se në Ukrainë, jashtë zonës së luftës, tashmë operon një kontingjent i vogël ushtarësh francezë.

Kjo është hedhje e benzinës në zjarr, pas deklaratës së përsëritur të Putinit për mundësinë e vendosjes së paqeruajtësve evropianë në territorin ukrainas, të cilët do të konsideroheshin objektiva legjitime, duke hapur kështu një front evropiano-rus. Teza të rrezikshme kundër paqes botërore.

Në një mjedis të tillë, mes përpjekjeve diplomatike reale apo të inskenuara për paqe, lufta vazhdon me intensitet të pandryshuar në Ukrainë dhe në territoret e pushtuara të Krimesë dhe Donbasit, të cilat, sipas Moskës, kanë shpallur vetë pavarësinë dhe bashkimin me Rusinë.

Bashkimi Evropian nuk heq dorë nga synimi për të marrë pjesë në vendimmarrjen për Ukrainën dhe sigurinë evropiane, duke kërkuar të jetë i pranishëm në tryezën e negociatave së bashku me Kievin, Uashingtonin dhe Moskën.

Një fije shprese u shfaq pas takimit të fundit në Abu Dhabi, pas të cilit Putini u pajtua me praninë evropiane. Por formati i BE-së mbetet i diskutueshëm. Brukseli propozon formulën 5+2: pesë vendet kryesore evropiane, liderët e BE-së dhe sekretari i përgjithshëm i NATO-s. Sipas Moskës, shumë diplomatë në një vend për një çështje me rëndësi globale.

Dritarja e mundësisë për arritjen e një marrëveshjeje paraprake, sado të kufizuar, e cila ishte hapur për një moment, u mbyll shpejt pas tri sulmeve ukrainase me artileri ndaj urës së Krimesë, të ndërtuar nga Rusia. Ajo është krenaria e Putinit, i cili ishte i pranishëm në inaugurimin e lidhjes mes pjesës kontinentale të Rusisë dhe gadishullit.

„Nuk ka më negociata“, ishte reagimi i kreut të Kremlinit gjatë konferencës për media në Kinë.

Dikujt, siç duket, i intereson lufta më shumë sesa paqja.

*(Autori është gazetar dhe reporter lufte nga frontet e ish-Jugosllavisë.)*

*(Redaksia distancohet nga qëndrimet e autorëve të shprehura në kolumna.)*

https://www.vecer.press/kolumna-zoran-bogatinov-i-najloshiot-mir-e-podobar-od-najdobrata-vojna/

artikuj të ndërlidhura

Kjo faqe interneti përdor cookies për të përmirësuar përvojën tuaj. Ne do të supozojmë se jeni dakord me këtë, por mund të çregjistroheni nëse dëshironi. Pranoj Lexo më tepër