Shkup, 6 tetor Zhurnal.mk – “Lajmi se Kroacia përkohësisht e ka ndaluar përdorimin e vaksinës BCG pritej të tërhiqte vëmendje edhe te ne. Sot erdhi edhe informacioni se Komisioni për Imunizim në Maqedoni ka marrë vendim për shtyrje të përkohshme të vaksinimit BCG, derisa të merren informacione të plota për sinjalin e sigurisë që po hetohet në Kroaci.
Lajme të tilla lehtë krijojnë shqetësim, veçanërisht te prindërit. Në një kohë kur tashmë ekziston mosbesim ndaj vaksinave, ato mund të marrin një kuptim që faktet deri tani nuk e justifikojnë.
Prandaj ia vlen që me gjakftohtësi të shohim se çfarë po ndodh në të vërtetë.
Gjatë vitit 2026, në Kroaci janë raportuar katër raste të dyshuara të një inflamacioni specifik të kockave (BCG-osteiti/osteomieliti) te fëmijë të vegjël, të cilët ishin vaksinuar gjatë vitit 2024 dhe fillimit të vitit 2025. Shkenca mjekësore e njeh mirë këtë dukuri – bëhet fjalë për një reaksion anësor të dokumentuar, por jashtëzakonisht të rrallë pas marrjes së vaksinës BCG.
Ajo që aktivizoi alarmin te autoritetet shëndetësore kroate nuk është vetë diagnoza, por përqendrimi i rasteve në një periudhë relativisht të shkurtër kohore. Në dhjetë vitet e mëparshme në Kroaci nuk ishte regjistruar asnjë rast i tillë. Shfaqja e katër rasteve të dyshuara brenda vetëm një viti, në mënyrë të arsyeshme, konsiderohet një frekuencë e papritur e lartë.
Në botën e sigurisë mjekësore (farmakovigjilencës), një dukuri e tillë quhet sinjal sigurie. Sinjali është thjesht një shenjë që thotë: “Këtu nevojitet vëmendje, analizë e detajuar dhe verifikim”. Vetë shfaqja e tij ende nuk e përcakton shkakun e problemit.
Rastet e dyshuara të raportuara në Kroaci lidhen me dy seri konkrete të vaksinës (807-1 dhe 683-1). Si masë paraprake, rregullatori kroat vendosi përkohësisht të ndalojë përdorimin e të gjitha serive të këtij prodhuesi në tregun e tyre, derisa të përfundojë kontrolli i jashtëzakonshëm që duhet të përcaktojë shkaqet e kësaj rritjeje të frekuencës.
Pikërisht në këtë pikë është jashtëzakonisht e rëndësishme që si publik të dallojmë tre nocione që në media lehtë ngatërrohen: reaksion i raportuar anësor, sinjal sigurie dhe lidhje e provuar shkak-pasojë.
Ato në asnjë mënyrë nuk janë sinonime. Raportimi vetëm e hap çështjen, sinjali është thirrje për hetim urgjent, ndërsa vetëm në fund, pas vlerësimit të detajuar të të gjitha dëshmive, arrihet në përfundimin përfundimtar.
Kjo është thelbi i sistemit për monitorimin e sigurisë së barnave dhe vaksinave.
Çështja është e rëndësishme edhe për ne, pasi në Maqedoni përdoret vaksinë BCG nga i njëjti prodhues bullgar, BB-NCIPD.
Komisioni për Imunizim reagoi menjëherë pas informacioneve nga Kroacia. U kontaktua Agjencia për Barna dhe Pajisje Mjekësore – MALMED dhe u kërkuan informacione për seritë që përdoren në vendin tonë. U mor vendim që përkohësisht të shtyhet imunizimi BCG deri në marrjen e informacioneve të plota për seritë, cilësinë e tyre dhe lidhjen e mundshme me shfaqjen e reaksioneve anësore.
Në këtë fazë, kjo është një masë e arsyeshme paraprake.
Veçanërisht i rëndësishëm është edhe një informacion tjetër i publikuar nga Ministria e Shëndetësisë. Gjatë dhjetë viteve të fundit, në MALMED është dorëzuar vetëm një raportim për dyshim për reaksion anësor pas vaksinimit BCG, në gusht të vitit 2022. Bëhej fjalë për një absces në vendin e aplikimit, një reaksion që është i njohur dhe i përshkruar në udhëzimin për vaksinën.
Sipas informacioneve të publikuara deri tani, te ne nuk ka të raportuar një sinjal sigurie të ngjashëm me atë që aktualisht po hetohet në Kroaci.
Ky është një fakt i rëndësishëm në vlerësimin e situatës aktuale.
Vendimi duhet të kuptohet në kontekstin në të cilin është marrë.
Kur në mjekësi shfaqet ndonjë sinjal i papritur sigurie, detyrimi i institucioneve kompetente është që menjëherë ta evidentojnë, të mbledhin të gjitha të dhënat e mundshme dhe të vlerësojnë profesionalisht rëndësinë e tij. Me qëllim që asnjë fëmijë të mos ekspozohet ndaj çfarëdo rreziku, derisa zgjat ky verifikim i detajuar, aktivizohet masa e kujdesit – pra shtyrja e përkohshme.
Pikërisht kjo po ndodh tani.
Vaksina BCG ka një histori të gjatë përdorimi në mbarë botën. Roli i saj është i pazëvendësueshëm në mbrojtjen e fëmijëve të vegjël nga format më të rënda dhe më të rrezikshme të tuberkulozit, si tuberkulozi miliari dhe meningjiti tuberkular.
Procedura aktuale nuk e vë në pikëpyetje vetë vaksinën, por është e orientuar drejt një sinjali konkret sigurie, me qëllim që të zbulohet shkaku i saktë i tij.
Prandaj, ngjarja aktuale është edhe një shembull praktik se si duhet të funksionojë sistemi i sigurisë së vaksinave.
Siguria nuk përfundon me regjistrimin e vaksinës. Ajo nënkupton monitorim të vazhdueshëm të reaksioneve anësore, identifikimin e dukurive të papritura, vlerësimin profesional të tyre dhe ndërmarrjen në kohë të masave kur për këtë ekziston arsye.
Kur flitet për sigurinë e vaksinës, lehtë mund të humbet nga vëmendja edhe sëmundja nga e cila vaksina duhet t’i mbrojë fëmijët.
Realiteti është se tuberkulozi në Maqedoni ende është i pranishëm.
Sipas të dhënave të publikuara sot nga Ministria e Shëndetësisë, në Institutin për TBC ka 95 pacientë me tuberkuloz, prej të cilëve 83 janë regjistruar këtë vit. Në Spitalin e Fëmijëve “Kozle”, gjatë vitit 2025 janë evidentuar 15 raste, ndërsa në vitin 2026 janë regjistruar 12 raste të reja. Ministria pikërisht rrezikun nga tuberkulozi e thekson si arsye përse imunizimi BCG në vendin tonë është i detyrueshëm.
Te fëmijët më të vegjël, BCG ka rëndësi të veçantë për shkak të mbrojtjes nga format e rënda dhe të përhapura të sëmundjes, si dhe nga meningjiti tuberkular.
Prandaj, çdo vendim për vaksinimin merret përmes vlerësimit të përfitimit dhe rrezikut, duke marrë parasysh edhe situatën epidemiologjike në vendin konkret.
Shtyrja e përkohshme mundëson marrjen e informacioneve të nevojshme dhe që vendimi i ardhshëm të merret mbi bazën e tyre.
Ndoshta pyetja më e rëndësishme që shumë prindër ia bëjnë vetes tani është: çfarë do të thotë e gjithë kjo për fëmijën tim që tashmë e ka marrë vaksinën BCG?
Instituti Kroat për Shëndet Publik ka dërguar një mesazh shumë të qartë dhe qetësues: fëmijët që tashmë e kanë marrë vaksinën dhe që ndihen mirë, pa asnjë simptomë, nuk kanë nevojë për incizime parandaluese, analiza laboratorike apo ekzaminime të tjera diagnostikuese. Ky inflamacion specifik i kockave (BCG-osteiti/osteomieliti) mbetet një dukuri jashtëzakonisht e rrallë.
Ajo që prindërit duhet të vëzhgojnë është shfaqja e një ënjtjeje të zgjatur ose graduale në zonën e ndonjë kocke apo nyjeje, dhimbje dhe ndjeshmëri gjatë prekjes, kufizim të lëvizjeve, çalim ose refuzim të fëmijës për t’u mbështetur në krah apo këmbë. Është e rëndësishme të dihet se kjo gjendje zakonisht nuk shoqërohet me temperaturë të lartë ose dobësi të rëndë të përgjithshme. Nëse vërehen ndryshime të tilla, fëmija duhet të kontrollohet nga pediatri, të cilit duhet t’i thuhet se fëmija ka marrë vaksinën BCG.
Ky reaksion, nëse shfaqet fare, mund të manifestohet disa muaj, madje edhe disa vite pas vaksinimit (më së shpeshti rreth vitit të parë). Pikërisht për këtë arsye, një incizim parandalues i vetëm i një fëmije të shëndetshëm në këtë moment nuk ka logjikë mjekësore – ai as nuk mund ta parashikojë dhe as ta përjashtojë me siguri shfaqjen e tij të mundshme më vonë.
Më të rëndësishme janë informimi dhe monitorimi i zakonshëm i shëndetit të fëmijës.
Lajmet për reaksionet anësore pas vaksinimit gjithmonë ngjallin emocione të forta dhe janë një temë jashtëzakonisht e ndjeshme. Pikërisht për këtë arsye, mënyra se si institucionet dhe komuniteti profesional komunikojnë për to mund ta rrënojë ose ta forcojë ndjeshëm besimin e qytetarëve.
Mjekësia moderne nuk ka shkop magjik – nuk ekziston ndërhyrje mjekësore me probabilitet absolutisht zero për reaksione anësore. Prandaj, siguria bazohet në diçka shumë më reale dhe më të rëndësishme: aftësinë e sistemit për t’i identifikuar, regjistruar dhe analizuar me vigjilencë këto dukuri në momentin kur shfaqen.
Kroacia regjistroi një sinjal të papritur dhe nisi hetim. Maqedonia, duke qenë se përdor vaksinë nga i njëjti prodhues, përkohësisht e shtyu imunizimin BCG derisa të marrë informacionet e nevojshme.
Ky është veprim i përgjegjshëm në kushte pasigurie.
Hapi i ardhshëm dhe kyç është transparenca. Publiku duhet të informohet në kohë se çfarë ka treguar verifikimi, nëse seritë që përdoren te ne janë të lidhura me ato për të cilat janë raportuar dyshime në Kroaci dhe cili do të jetë vendimi në bazë të të dhënave të marra.
Besimi në vaksinim ndërtohet pikërisht në këtë mënyrë: përmes verifikimit serioz të çdo rreziku të sigurisë, informimit transparent të publikut dhe marrjes së vendimeve të bazuara në dëshmi”, shkroi në Facebook profesori dr. Dragan Danilovski.
