Shkup, 7 mars, Zhurnal.mk – Sektori i bujqësisë në Maqedonia e Veriut po hyn në sezonin e mbjelljeve pranverore me një barrë të madhe financiare, pasi sipas fermerëve mbi 100 milionë euro subvencione ende nuk iu janë paguar.
Në një takim të mbajtur më 5 mars në Prilep, shoqatat bujqësore dhe prodhuesit paralajmëruan se pa pagesa të rregullta dhe në kohë, mbështetja shtetërore e humb kuptimin. Ata theksuan se fermerët detyrohen të marrin borxhe dhe të mbijetojnë nga një korrje në tjetrën vetëm për të vazhduar prodhimin.
Sipas llogaritjeve të tyre, deri më 31 dhjetor 2025 borxhi i vonuar ndaj fermerëve arrinte në rreth 2.4 miliardë denarë, ose afërsisht 39 milionë euro. Ndërkohë, gjatë së njëjtës periudhë lind edhe një detyrim i ri për pagesën e subvencioneve për duhanin në vlerë prej rreth 33 milionë eurosh. Pas kësaj pritet të pasojnë subvencionet për perimtarinë, bletarinë dhe masat shtesë për produktet e dorëzuara në kapacitetet përpunuese. Sipas fermerëve, kur të gjitha këto përllogariten, shuma totale kalon mbi 100 milionë euro.
Përveç pagesave të vonuara, fermerët kanë shprehur pakënaqësi edhe për programin e ri të pagesave direkte. Ata kërkojnë të tërhiqet programi aktual dhe të rikthehet modeli i vitit 2025, duke argumentuar se këtë vit ka ulje të subvencioneve dhe kushte shtesë që godasin veçanërisht prodhuesit e vegjël.
Si shembull përmenden subvencionet më të ulëta për hektar për elbin dhe misrin – nga 19.000 denarë vitin e kaluar në 13.000 denarë këtë vit – si dhe për lulediellin, ku subvencioni është ulur nga 16.500 në 13.500 denarë. Gjithashtu, është ulur edhe mbështetja për duhanin e klasit të parë, nga 100 në 80 denarë për kilogram, si dhe për lopët, nga 12.000 në 8.000 denarë për krerë.
Fermerët paralajmërojnë se problemi nuk është vetëm financiar, por edhe strategjik. Sipas tyre, vendi po mbetet pa një politikë të qartë për prodhimin vendas, ndërsa importet po e mbingarkojnë tregun. Si shembull përmendet gruri, ku disa prodhues thonë se prodhimi i tyre mbetet i pashitur, ndërsa mullinjtë importojnë miell nga jashtë.
Ata kërkojnë që shteti të vendosë kushte për importin, duke e lidhur atë me blerjen e prodhimit vendas, në mënyrë që gruri i prodhuar në vend të mos mbetet në magazina ndërsa tregu mbushet me produkte të importuara.
Ndërkohë, institucionet kanë sinjalizuar se pagesat do të vazhdojnë, por fermerët thonë se shumat e paguara deri tani janë shumë të vogla krahasuar me borxhin e akumuluar. Sipas të dhënave zyrtare, më 4 mars janë paguar rreth 34 milionë denarë për pagat e barinjve, rreth 28 milionë denarë për blerjen e kombajnave për oriz dhe rreth 17 milionë denarë për masën “Fermeri i ri”.
Një tjetër shqetësim i madh për fermerët është edhe çmimi i karburanteve. Ata thonë se gjatë periudhës kur duhet të fillojnë punimet në fusha, disa prej tyre janë kthyer nga pikat e karburantit ose u është lejuar të furnizohen vetëm me sasinë që mund të mbajë rezervuari i traktorit. Për këtë arsye, kërkesa për të ashtuquajturën “naftë të gjelbër” po rikthehet si një kusht i domosdoshëm për mbijetesën e sektorit.
Fermerët paralajmërojnë se nëse situata nuk zgjidhet në javët e ardhshme, pasojat mund të jenë më pak prodhim vendas, kosto më të larta dhe varësi edhe më e madhe nga importet e ushqimit.
