Shkup, 29 tetor Zhurnal.mk – Vitet e kaluara në punë në një shtet të Bashkimit Evropian mund t’ju ndihmojnë për të fituar të drejtën e pensionit në Maqedoninë e Veriut. Kusht është që të ekzistojë një marrëveshje e zbatueshme për sigurimet shoqërore dhe institucioni i huaj t’i konfirmojë periudhat e sigurimit. Megjithatë, bashkimi i stazhit dhe transferimi i parave të pensionit janë dy procedura të ndryshme.
Kur zbatohet një marrëveshje ndërmjet shteteve, vitet e sigurimit mund të mblidhen për të përmbushur kushtet e pensionimit. Më pas, secili shtet e llogarit dhe e paguan pjesën e vet sipas legjislacionit përkatës. Kontributet e paguara jashtë vendit, si rregull, mbeten në sistemin e atij shteti, ndërsa Fondi për Sigurim Pensional dhe Invalidor i Maqedonisë së Veriut (PIOM) nuk i merr përsipër për të paguar një pension të vetëm të përbashkët.
Vetëm fakti që keni punuar në një shtet anëtar të BE-së nuk garanton njohjen automatike të stazhit në Maqedoninë e Veriut. Rregullat evropiane për koordinimin e sigurimeve shoqërore nuk e përfshijnë automatikisht edhe vendin tonë. Për lidhjen me sistemin maqedonas shqyrtohen marrëveshja konkrete, zbatimi i saj dhe kategoria e sigurimit.
Maqedonia e Veriut ka marrëveshje me disa vende anëtare të Bashkimit Evropian, ndër to Gjermaninë, Austrinë, Slloveninë, Kroacinë, Bullgarinë, Belgjikën, Holandën, Poloninë, Çekinë, Rumaninë, Sllovakinë, Hungarinë dhe Luksemburgun. Në listën zyrtare të Ministrisë së Politikës Sociale përmenden edhe konventat me Francën, Italinë dhe Suedinë. Për çdo kërkesë konkrete, PIOM-i duhet të përcaktojë se cila marrëveshje zbatohet dhe cilat të drejta përfshin.
Vendimtar është konfirmimi i periudhës së sigurimit pensional. Kontrata e punës dhe fletëpagesat mund të ndihmojnë në dëshmimin e stazhit, ndërsa institucionet i kontrollojnë evidencat zyrtare. Te një punëtor që është dërguar përkohësisht jashtë vendit nga një kompani maqedonase, sigurimi mund të vazhdojë të mbetet në Maqedoninë e Veriut, varësisht nga kushtet e dërgimit.
Në Maqedoninë e Veriut, kushti i përgjithshëm për pensionin e pleqërisë është mosha 64 vjeç për burrat dhe 62 vjeç për gratë, me të paktën 15 vjet stazh pensional. Pikërisht për plotësimin e kushtit të stazhit mund të jetë i rëndësishëm edhe stazhi i fituar jashtë vendit.
Për shembull, një person me dhjetë vjet stazh të konfirmuar në Maqedoninë e Veriut dhe pesë vjet në Gjermani mund ta plotësojë kushtin për 15 vjet stazh, nëse zbatohet marrëveshja përkatëse. Fondi maqedonas do ta përcaktojë të drejtën dhe shumën e pensionit për pjesën e fituar në Maqedoni, ndërsa institucioni gjerman do të vendosë veçmas për pensionin gjerman. Kjo nuk do të thotë se Maqedonia do të paguajë pension sikur të gjitha 15 vitet të ishin punuar në vend.
Të dy pensionet mund të fillojnë të paguhen në periudha të ndryshme. Secili shtet zbaton kufirin e vet të moshës dhe kushtet e tjera. Përfitimi i pensionit maqedonas nuk do të thotë automatikisht se pensioni i huaj do të fillojë të paguhet në të njëjtën ditë.
Kur zbatohet një marrëveshje ndërkombëtare, procedura në Maqedoninë e Veriut fillon përmes filialit ose zyrës kompetente të PIOM-it. Në kërkesë duhet të shënohet edhe puna e kryer jashtë vendit. Për Gjermaninë, udhëzimet zyrtare parashikojnë një kërkesë që vlen për procedurën në të dy shtetet. Nëse personi jeton në Maqedoninë e Veriut, fondi maqedonas e nis edhe procedurën për pensionin gjerman, ndërsa secili institucion merr vendimin e vet.
Para dorëzimit të kërkesës, është e dobishme të përgatiten dokumenti i identifikimit, numri i sigurimit të huaj, të dhënat për punëdhënësit, periudhat e sakta të punës dhe dëshmitë e disponueshme për sigurimin. Nëse stazhi është shpërndarë në tri ose më shumë shtete, duhet të kontrollohet se cilat periudha mund të mblidhen sipas rregullave përkatëse.
Pasi të miratohet pensioni i huaj, pagesa mund të drejtohet në një llogari bankare në Maqedoninë e Veriut, nëse këtë e lejojnë rregullat e shtetit pagues dhe marrëveshja përkatëse. Institucionit të huaj që kryen pagesën duhet t’i dorëzohen të dhënat bankare të kërkuara: emri i përfituesit, numri IBAN i llogarisë, emri i bankës dhe, kur është e nevojshme, kodi BIC/SWIFT. Banka mund të kërkojë vendimin për pensionin dhe formularë shtesë për pranimin e mjeteve.
Sigurimi pensional gjerman konfirmon shprehimisht se pensionet mund të paguhen në llogari bankare në Maqedoninë e Veriut. Sipas udhëzimeve të tij, shpenzimet e transferimit mbulohen nga institucioni, ndërsa përfituesit mund t’i mbeten tarifat e zakonshme të bankës së tij.
Nëse pensioni tashmë merret në një llogari bankare jashtë vendit, ndryshimi duhet t’i njoftohet institucionit që kryen pagesën. Shërbimi gjerman i pensioneve kërkon që për llogarinë e re të njoftohet të paktën tetë javë para mbylljes së llogarisë së vjetër, si dhe të dorëzohet deklarata përkatëse për pagesën jashtë vendit. Duhet të respektohen edhe kërkesat për vërtetimin e jetës dhe të njoftohen ndryshimet e adresës dhe të të dhënave bankare.
Një çështje tjetër është kthimi i kontributeve të paguara. Në Gjermani ekziston një procedurë e tillë, por vetëm në kushte të caktuara dhe me pasoja të ndryshme nga marrja e pensionit. Për kontributet nga punësimi, zakonisht kthehet vetëm pjesa e paguar nga vetë punëtori, ndërsa me rimbursimin shuhen të drejtat që janë krijuar deri atëherë nga sigurimi gjerman. Për këtë arsye, para se të bëhet një kërkesë e tillë, duhet të kërkohet përllogaritje dhe shpjegim nga fondi kompetent.
Nëse nuk ekziston marrëveshje e zbatueshme me shtetin ku është punuar, mundësia e bashkimit të stazhit me atë maqedonas shqyrtohet veçmas. Megjithatë, personi mund të ketë të drejtë të pavarur për pension të huaj, sipas ligjeve të atij shteti. Po ashtu, zhvendosja në Maqedoninë e Veriut nuk krijon vetvetiu të drejtën për pension të pleqërisë në vend, nëse personi gjatë gjithë jetës së punës ka qenë i siguruar vetëm jashtë vendit.
Detyrimet tatimore shqyrtohen veçmas nga njohja e stazhit. Ato varen nga rezidenca tatimore, lloji i pensionit dhe marrëveshja për shmangien e tatimit të dyfishtë. Drejtoria e të Ardhurave Publike parashikon deklarimin e të ardhurave të tatueshme nga jashtë dhe paraqitjen e dëshmive për tatimin e paguar në atë shtet. Për këtë arsye, vendimi për pensionin dhe vërtetimet për tatimin e paguar jashtë vendit duhet të ruhen.
Kontrolli i stazhit mund të fillojë edhe para pensionimit. Nga fondi i huaj mund të kërkohet një raport për periudhat e regjistruara, ndërsa përmes PIOM-it mund të verifikohet procedura për konfirmimin e tyre, përderisa dokumentet dhe të dhënat për punëdhënësit janë ende të disponueshme.
Ако работевте во ЕУ, еве како се признава стажот во Македонија и се прима странска пензија
