Qeveria propozon një sërë ndryshimesh fiskale për vitin 2027, që përfshijnë uljen e TVSH-së për produktet ushqimore bazë nga 20% në 6%, rritjen e normës së përgjithshme të TVSH-së në 21%, rritjen e tatimit mbi fitimin dhe dividendin, si dhe ndryshime në tatimin mbi pagat dhe pragun e regjistrimit të bizneseve në skemën e TVSH-së.
Paketa synon të lehtësojë barrën tatimore mbi konsumin bazë, të zgjerojë bazën e tatueshme dhe të rrisë të ardhurat e buxhetit. Megjithatë, disa prej masave kanë ngjallur kundërshtime nga organizatat e biznesit, të cilat paralajmërojnë pasoja të mundshme për investimet, konkurrueshmërinë, punësimin dhe çmimet.
Ndërsa ulja e TVSH-së për ushqimet dhe ndryshimi i pragjeve të tatimit mbi pagat mund të sjellin përfitime për kategori të caktuara, rritja e tatimit mbi fitimin, dividendin dhe normës standarde të TVSH-së parashikon një barrë më të lartë për kategori të tjera biznesesh dhe konsumatorësh.
TVSH 6% për ushqimet bazë: Lehtësi e mundshme për familjet
Një nga ndryshimet kryesore të propozuara është ulja e TVSH-së nga 20% në 6% për një listë produktesh ushqimore bazë. Lista përfshin bukën dhe miellin, qumështin dhe kosin natyral, vezët, orizin, makaronat, vajin ushqimor, mishin, peshkun bazë, frutat dhe perimet e freskëta, bishtajoret, sheqerin dhe ushqimet bazë për foshnja.
Lista përfundimtare e produkteve që do të përfitojnë nga norma e reduktuar pritet të përcaktohet me vendim të Këshillit të Ministrave.
Sipas relacionit të projektligjit, kjo masë synon të ulë barrën tatimore mbi konsumin bazë dhe të përmirësojë fuqinë blerëse të familjeve, veçanërisht atyre me të ardhura të ulëta dhe të mesme. Këto familje shpenzojnë një pjesë të konsiderueshme të buxhetit të tyre për ushqime, ndaj ndryshimet në çmimet e produkteve bazë kanë ndikim të drejtpërdrejtë në shpenzimet mujore.
Përfitimi i mundshëm: Nëse ulja e TVSH-së përcillet në çmimet përfundimtare, familjet mund të blejnë produktet e përfshira në listë me çmime më të ulëta. Përfitim mund të kenë edhe konsumatorët me të ardhura të kufizuara, për të cilët shpenzimet ushqimore zënë një pjesë më të madhe të buxhetit.
Rreziku: Ulja e taksës nuk garanton automatikisht uljen e çmimeve me të njëjtën masë. Efekti do të varet nga mënyra se si tregtarët dhe prodhuesit e reflektojnë ndryshimin, si dhe nga kostot e prodhimit, transportit dhe importit.
TVSH-ja e përgjithshme rritet në 21%
Paralelisht me uljen e TVSH-së për ushqimet bazë, qeveria propozon rritjen e normës standarde nga 20% në 21%.
Sipas relacionit shoqërues, kjo masë synon të kompensojë pjesërisht humbjen e të ardhurave buxhetore nga ulja e TVSH-së për produktet ushqimore dhe të ruajë financimin e shërbimeve publike, investimeve dhe prioriteteve të zhvillimit ekonomik.
Vlerësimet e publikuara për projektin parashikojnë rreth 10.6 miliardë lekë të ardhura shtesë nga rritja e normës standarde të TVSH-së, ndërsa ulja e TVSH-së për produktet ushqimore pritet të ulë të ardhurat buxhetore me rreth 12.8 miliardë lekë. Këto janë vlerësime paraprake dhe jo rezultate të realizuara.
Përfitimi i mundshëm: Shteti synon të sigurojë të ardhura për financimin e shërbimeve publike dhe të kompensojë një pjesë të kostos së lehtësimit të TVSH-së për ushqimet.
Disavantazhi i mundshëm: Mallrat dhe shërbimet që do t’i nënshtrohen normës standarde mund të shtrenjtohen nëse bizneset e kalojnë rritjen e taksës te konsumatorët. Kjo mund të prekë shpenzimet për transportin, materialet e ndërtimit, veshjet, produktet e higjienës dhe kategori të tjera konsumi.
Për këtë arsye, përfitimi nga TVSH-ja më e ulët për ushqimet duhet vlerësuar së bashku me ndikimin e normës së re standarde në pjesën tjetër të shportës së konsumit.
Rritet TVSH-ja për turizmin nga 6% në 10%
Një tjetër ndërhyrje parashikon rritjen nga 6% në 10% të TVSH-së për kategoritë e akomodimit që përfshihen në skemën aktuale të normës së reduktuar, përfshirë strukturat përkatëse të hoteleve me pesë yje dhe agroturizmit.
Sipas vlerësimeve të publikuara për projektin, kjo masë pritet të sjellë rreth 614 milionë lekë të ardhura shtesë për buxhetin e shtetit.
Përfitimi për buxhetin: Rritja e normës mund të sjellë të ardhura shtesë për shtetin.
Rreziku për sektorin: Bizneset e akomodimit mund të përballen me rritje të kostos tatimore. Në varësi të kontratave, konkurrencës dhe mundësisë për të ndryshuar çmimet, kjo mund të ulë marzhet e fitimit ose të rrisë çmimet për turistët. Efekti mund të jetë më i ndjeshëm për bizneset që kanë lidhur kontrata me çmime fikse për sezonin e ardhshëm.
Organizatat e biznesit kanë shprehur shqetësimin se ndryshimi mund të ndikojë në konkurrueshmërinë e turizmit shqiptar dhe kërkojnë që efektet të analizohen përpara miratimit të masës.
Tatimi mbi fitimin rritet nga 15% në 17%
Paketa propozon rritjen e normës standarde të tatimit mbi të ardhurat e korporatave nga 15% në 17%. Sipas Ministrisë së Financave, kjo masë pritet t’i sjellë buxhetit rreth 5 miliardë lekë të ardhura shtesë në vit.
Qeveria argumenton se ndryshimi synon një shpërndarje më të balancuar të barrës tatimore ndërmjet kapitalit dhe punës, si dhe forcimin e qëndrueshmërisë fiskale.
Rritja me dy pikë përqindjeje nuk do të thotë se çdo biznes do të paguajë automatikisht më shumë tatim: efekti lidhet me fitimin e tatueshëm dhe regjimin fiskal që zbatohet për secilin subjekt.
Përfitimi i mundshëm për shtetin: Të ardhura shtesë për buxhetin, të cilat mund të përdoren për financimin e shpenzimeve publike.
Disavantazhi për bizneset e prekura: Një pjesë më e madhe e fitimit do të shkojë për tatime, duke lënë më pak fonde për investime, modernizim, zgjerim të aktivitetit dhe krijimin e vendeve të reja të punës.
Organizatat e biznesit paralajmërojnë se rritja vjen në një periudhë kur disa sektorë përballen me kosto të larta, zhvlerësimin e euros dhe presion mbi konkurrueshmërinë, veçanërisht në aktivitetet e orientuara drejt eksporteve.
Detajet e propozimit dhe vlerësimi i të ardhurave shtesë janë publikuar në raportimet mbi projektligjin për tatimin mbi të ardhurat.
Tatimi mbi dividendin rritet nga 8% në 15%
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm është rritja e tatimit mbi dividendin nga 8% në 15%, me synimin për ta unifikuar këtë normë me tatimin që zbatohet për kategori të tjera të të ardhurave nga investimet.
Sipas Ministrisë së Financave, rritja pritet të sjellë rreth 3 miliardë lekë të ardhura shtesë në vit. Së bashku me rritjen e tatimit mbi fitimin, të dyja masat vlerësohen të sjellin rreth 8 miliardë lekë të ardhura shtesë në vit, ose afërsisht 85 milionë euro.
Qeveria argumenton se diferenca aktuale ndërmjet tatimit mbi dividendin dhe normave për të ardhurat e tjera nga investimet mund të krijojë mundësi për arbitrazh tatimor. Unifikimi synon të vendosë një trajtim më të njëtrajtshëm për këto kategori të ardhurash.
Përfitimi i mundshëm: Rregulla më të unifikuara për tatimin e të ardhurave nga investimet dhe më shumë të ardhura për buxhetin.
Disavantazhi: Pronarët dhe aksionarët që shpërndajnë fitimet si dividend do të marrin më pak të ardhura neto. Kjo mund të ndikojë në vendimet për shpërndarjen e fitimit, riinvestimin dhe financimin e zgjerimit të kompanive.
Efekti do të jetë veçanërisht i rëndësishëm për bizneset që përdorin shpërndarjen e dividendit si mënyrë kryesore për të tërhequr fitimet e krijuara.
Më shumë biznese përfshihen në skemën e TVSH-së
Qeveria propozon uljen e pragut të regjistrimit të detyrueshëm në skemën e TVSH-së nga 10 milionë në 5 milionë lekë qarkullim vjetor. Sipas relacionit të projektvendimit, rreth 17,516 tatimpagues të tjerë pritet të përfshihen në skemë nga viti 2027.
Qeveria e argumenton masën me nevojën për të zgjeruar bazën e tatueshme, formalizuar ekonominë dhe përmirësuar kontrollin e transaksioneve përmes deklarimit të shitjeve dhe blerjeve.
Relacioni parashikon gjithashtu që pragu i ri të përjashtojë bizneset kryesisht familjare dhe të vetëpunësuarit e vetëm, sipas kritereve të përcaktuara.
Përfitimi i mundshëm: Përfshirja në skemën e TVSH-së mund të rrisë transparencën e transaksioneve, të përmirësojë dokumentimin e blerjeve dhe shitjeve dhe të ndihmojë administratën tatimore në identifikimin e mospërputhjeve.
Disavantazhi i mundshëm: Bizneset që kalojnë pragun do të duhet të përballojnë detyrime shtesë për deklarime, kontabilitet dhe administrim. Për subjektet me kapacitete të kufizuara financiare dhe administrative, këto kërkesa mund të sjellin kosto shtesë.
Efekti mbi çmimet dhe fitimin nuk është i njëjtë për të gjitha bizneset. Regjistrimi në TVSH u jep subjekteve të drejtën e zbritjes së TVSH-së së blerjeve kur plotësohen kushtet ligjore, por ndikimi konkret varet nga struktura e kostove, klientela dhe mundësia për të përshtatur çmimet.
Sipas raportimeve mbi projektvendimin, zgjerimi i skemës pritet t’i sjellë buxhetit rreth 4.5 miliardë lekë të ardhura shtesë.
Ndryshon tatimi mbi pagat: Lehtësim për disa, normë më e lartë për të ardhurat e larta
Paketa parashikon ndryshimin e fashave të tatimit mbi të ardhurat nga punësimi. Sipas propozimit të publikuar, skema e re do të zbatojë:
Normën 13% për të ardhurat e tatueshme vjetore deri në 3.24 milionë lekë.
Normën 23% për pjesën e të ardhurave nga 3.24 milionë deri në 8.04 milionë lekë në vit.
Normën 32% për pjesën e të ardhurave mbi 8.04 milionë lekë në vit.
Kjo do të thotë se pragu vjetor i kalimit nga norma 13% në normën 23% rritet nga 2.04 milionë në 3.24 milionë lekë. Ndërkohë, për herë të parë propozohet norma 32% për pjesën e të ardhurave që tejkalon 8.04 milionë lekë në vit, afërsisht 670 mijë lekë në muaj.
