Tiranë, 9 korrik Zhurnal.mk – Nisi me rezistencën kundër një resorti luksoz në një zonë të mbrojtur natyrore. Ndërkohë, demonstratat drejtohen kundër kastës politike të Shqipërisë. Edhe në Zvicër, shkruan gazeta zvicerane “Wochenzeitung”.
Ishte një video që hapi rrugën e lëvizjes ndoshta më të madhe të protestës që Shqipëria ka përjetuar që nga rënia e regjimit socialist në fillim të viteve nëntëdhjetë. Në rrjet pamjet u përhapën si flakë: ato tregojnë roje sigurie që tërheqin me dhunë një burrë zvarrë nëpër rërë. Së bashku me aktivistë të tjerë mjedisorë dhe banorë vendas të rajonit, ai po protestonte kundër një resorti luksoz të planifikuar, shkruan gazeta zvicerane “Wochenzeitung” lidhur me valën e protestave në Shqipëri.
Katër miliardë dollarë amerikanë pritet të kushtojë projekti, i cili do të ndërtohet në bregdetin e Shqipërisë së Jugut. Më saktë: në ishullin e pabanuar të Sazanit si dhe në lagunën e Nartës përkarshi, rreth tre orë rrugë me makinë larg nga kryeqyteti, Tirana. Laguna është pjesë e deltës së fundit të paprekur lumore në rajonin e Mesdheut. Flora unike në plazhe, në pyjet me pisha dhe në ligatina është e një rëndësie të lartë ekologjike dhe shtëpi për mbi 200 lloje shpendësh, mes të cilëve pelikanë dhe flamingo.
Pikërisht këtu, investitorë nga SHBA-ja duan të ndërtojnë një vend pushimesh për të pasurit e botës. Udhëheqëse në këtë grup është një kompani e Jared Kushnerit, bashkëshortit të vajzës së Donald Trumpit, Ivanka, e cila gjithashtu është e përfshirë në të.
Ardiani, i cili në të vërtetë quhet ndryshe, por që si të gjithë të cituarit këtu dëshiron të mbetet anonim, ishte i pranishëm në fillim të majit në protestat në plazhin e Nartës. Që tani, një muaj e gjysmë më vonë, aq shumë njerëz do të dilnin me të në rrugë në Tiranë për „Revolucionin e Flamingove“, ai vështirë se mund ta imagjinonte në atë kohë. Është data 20 qershor dhe fundi i një dite të nxehtë të verës së hershme. Megjithatë, asnjë shenjë lodhjeje te protestuesit: dhjetëra mijëra njerëz demonstrojnë këtë të shtunë në kryeqytet, mes tyre ka edhe shqiptarë nga Maqedonia e Veriut dhe Kosova, të cilët kanë udhëtuar posaçërisht gjatë fundjavës.
Ardiani 28-vjeçar, me atletet dhe flokë të shpupurishura, është aktivist mjedisor. Ai dëshiron që plani i ndërtimit i Kushnerit të ndalet. „Është një skandal që një projekt i tillë të ngrihet pikërisht në një zonë të mbrojtur natyrore“, thotë ai. Që kur protestat u zhvendosën në Tiranë, ai bashkohet çdo mbrëmje në marshimin e flamingove – aktivistët ecin në demonstrata me flamingo mbi shkopinj fshese. „Ne jemi këtu për t’u ngritur për çështjet mjedisore. Por jo vetëm, ndërkohë bëhet fjalë për dukshëm më shumë“, thotë Ardiani.
Ajo që nisi si një betejë për një zonë të mbrojtur natyrore dhe banorët e saj, u zhvillua shpejt në një lëvizje masive që vë në shënjestër qeverinë dhe të gjitha shkeljet e saj. Plot skandale korrupsioni e tronditën Shqipërinë gjatë një viti e gjysmë të fundit: në tetor 2025 u bë e njohur se Belinda Balluku, ministre e Infrastrukturës dhe Energjisë dhe zëvendëskryeministre, dyshohet se ka manipuluar tenderat publikë dhe ka favorizuar kompani të caktuara gjatë dhënies së kontratave të mëdha. Kryebashkiaku i Tiranës, Erion Veliaj, ndodhet në burg që nga shkurti i vitit 2025. Ai akuzohet për disa vepra penale: shpërdorim detyre, korrupsion pasiv në disa raste, pastrim parash dhe fshehje pasurie. Marrëveshja me Kushnerin është për shumë njerëz vetëm shpërfaqja më e dukshme e një sistemi të korruptuar, nënvizon “Wochenzeitung”.
Ajo që i dallon këto protesta dhe i bën aq të rrezikshme për kryeministrin Edi Rama: këtë herë nuk ishte lideri i opozitës Sali Berisha që i vuri ato në lëvizje – këtë herë drejtohen po ashtu edhe kundër Berishës. Bëhet fjalë për protesta qytetare pa udhëheqës. Njerëzit thërrasin „Rama në burg, Berisha në burg“. Protesta kërkon fundin e sundimit të të njëjtave parti gjatë gjithë kohës.
59-vjeçarja Drita dhe vajza e saj 25-vjeçare Alisa nga Tirana gjithashtu nuk kanë humbur asnjë ditë proteste. Edhe më 20 qershor ato marshojnë me vendosmëri përmes Sheshit Skënderbej në drejtim të ndërtesës së qeverisë, ku demonstrata tashmë tradicionalisht ka fillimin e saj.
„Nuk ka vetëm një arsye, ka mijëra arsye për të dalë në rrugë“, thotë Drita. Edi Rama, sipas saj, është një politikan i korruptuar që duhet më në fund të largohet. „Unë dëshiroj një sistem shëndetësor funksional, qasje më të mirë në arsim. Një qeveri që i merr seriozisht nevojat e popullsisë“, thotë Drita. „Do të dëshironja që më në fund të mund të shkoja sërish në pushime me burrin tim dhe tre fëmijët. Por jeta në Tiranë është shtrenjtuar. Të ardhurat tona mjaftojnë mezi për ushqime dhe karburant. Ndërkohë, politikanët tanë mbushin xhepat e tyre“, tregon ajo e revoltuar.
Vajza Alisa studion për inxhinieri në Universitetin e Tiranës. Në të vërtetë, ajo do të duhej të përfundonte këtë verë diplomën e saj bachelor. „Për shkak të protestave, unë dhe disa nga kolegët e mi të studimeve u çregjistruam nga provimet. Do ta mbyll diplomën në dimër. Të jem e pranishme çdo mbrëmje me nënën time në tubim është më e rëndësishme për mua për momentin.“
Alisa ankohet për mungesën e perspektivave profesionale në vend: „Asnjë çudi që aq shumë të rinj emigrojnë pas studimeve“, thotë ajo. Turizmi po lulëzon vërtet, por: „Nuk duan të gjithë të punojnë në hoteleri apo në industrinë e gastronomisë.“ Edhe pse shkalla e papunësisë në Shqipëri ka rënë vazhdimisht në vitet e kaluara, papunësia e të rinjve është mbi mesataren, me rreth 25 për qind. Ikja e trurit është e konsiderueshme: Që nga viti 2011, popullsia sipas statistikave zyrtare është tkurrur nga 2,8 në 2,4 milionë banorë. Në të vërtetë, me gjasë edhe më shumë njerëz e kanë lënë vendin. Vetëm nga viti 2020 deri më 2022, gati 198’000 shqiptarë kanë aplikuar për një leje qëndrimi në një vend të BE-së, mes tyre shumë të rinj.
Megjithatë, të flasësh për një lëvizje proteste të Gjeneratës Z, ashtu siç bota ka parë për shembull në Nepal, është e pamjaftueshme. Janë baballarë që shkojnë në tubime me fëmijët në karrocë, të moshuar të zemëruar, aktivistë të lëvizjes për klimën dhe feministe, nëna me vajzat e tyre, studentë. Ata mund të mos kenë motive plotësisht të njëjta, por rreshtohen të bashkuar pas parullave si „Rama, jepe dorëheqjen“ apo edhe „Shqipëria nuk është në shitje!“.
Kreu i qeverisë Edi Rama, në detyrë që nga viti 2013 dhe i vendosur fort për ta çuar vendin në BE deri në vitin 2030, e reklamon projektin luksoz të Kushnerit si motor ekonomik. Përpara gazetarëve ndërkombëtarë ai tha në fillim të qershorit: „Resortet luksoze na qenkan anti-popull? Kjo është një nga pikëpamjet më budallaqe që dikush mund të përhapë. Ndodh pikërisht e kundërta. Është turizmi i luksit të lartë ai që e mbron një vend nga pasojat e turizmit masiv.“
Prandaj Rama nuk sheh asnjë arsye për të ndryshuar kursin e tij politik. Nga kërkesat e popullsisë për dorëheqje ai deri më tani shfaqet i papreokupuar. Në kanalet e tij të mediave sociale ai u drejtohet pothuajse çdo ditë demonstruesve – megjithatë jo me fjalë pajtuese apo mirëkuptim: ai i ndesh ata me tallje dhe ironi, postimet e tij herë pas here duken edhe bizare. Kështu, Rama në Facebook, ku ndiqet nga 1,6 milionë njerëz, ndryshoi së fundmi foton e tij të profilit në një imazh të gjeneruar nga inteligjenca artificiale të një flamingoje. Me cinizëm ai ka folur për veten tashmë edhe si „vrasës i flamingove“.
Kreu i qeverisë përpiqet të kontrollojë narrativën rreth protestave, të cilat po bëjnë bujë në mbarë botën. Gazetarët e mediave shqiptare, por edhe atyre të huaja, ai i akuzon se përhapin gënjeshtra. Për të minuar besueshmërinë e protestuesve, ai pretendon për më tepër se pas lëvizjes së qëndresës fshihen agjentë të huaj. Punonjës të shërbimeve të fshehta iraniane dhe ruse thuhet se kanë nxitur protestat: një taktikë klasike dezinformimi, siç njihet tashmë nga presidenti serb Aleksandar Vuçiq në qasjen ndaj protestave masive në Beograd.
Por presioni mbi qeverinë e Ramës po rritet. Në mbarë botën, diaspora shqiptare solidarizohet me protestat: në Berlin, Vjenë, Romë, New York – dhe gjithashtu në qytetet zvicerane. Për shembull, të shtunën e kaluar në Bernë, ku rreth njëqind njerëz shprehën nën një vapë përvëluese solidaritetin e tyre me qëndresën shqiptare. Ndërsa në Tiranë protestonin mijëra njerëz, edhe në Bernë njerëzit thërrisnin: „Rama, jepe dorëheqjen“! Shoqata të shqiptarëve kishin mobilizuar për tubimin përpara parlamentit të Zvicrës. Thirrjes iu bashkuan gjithashtu lëvizje si “Greva e Klimës” në Bernë dhe anëtarë të Rinisë Socialiste.
34-vjeçarja Entela, e cila kishte udhëtuar posaçërisht nga Zürichu për tubimin, e veshur me një bluzë me një flamingo rozë, tha: „Ne këtu jashtë kemi detyrimin të ngrihemi për të afërmit tanë në Shqipëri.“ Ajo shpreson për një revolucion. „Duhet një ndryshim qeverie, duhet një fillim i ri“.
