Shkup, 25 shtator Zhurnal.mk – Hulumtimi “Youth Study – North Macedonia” tregon se madje 68% e të rinjve në Maqedoni duan të largohen nga vendi. Arsyet nuk janë gjithmonë të njëjta dhe as të vetme, por paraqesin një kombinim të disa faktorëve. Ndër arsyet kryesore që përmendin të rinjtë janë standardi më i lartë i jetesës, dëshira për paga më të larta, si dhe mundësitë për punësim më të mirë. Këto arsye ndërthuren edhe me pakënaqësinë ndaj institucioneve, korrupsionin dhe pasigurinë për perspektivën e së ardhmes. Hulumtimi tregon gjithashtu se popullsia e Maqedonisë po plaket gradualisht.
Sipas të dhënave të publikuara nga Enti Shtetëror i Statistikave më 22 shtator 2026, paga mesatare neto e paguar në korrik 2026 ishte 48.499 denarë, që paraqet rritje prej 7,1% krahasuar me vitin 2025. Megjithatë, edhe pse paga mesatare është rritur, standardi i jetesës nuk varet vetëm nga rritja nominale e pagave, por edhe nga inflacioni. Të dhënat zyrtare tregojnë se paga reale neto në korrik 2026 është rritur me 4,7%.
Gjithashtu, diferenca me pagat në vendet evropiane mbetet e madhe. Për shumicën e të rinjve, pyetja kryesore nuk është vetëm nëse paga në vend po rritet, por edhe nëse jashtë vendit mund të fitojnë shumë më tepër ose të gjejnë një punë që përputhet me profesionin e tyre.
Problem i madh mbetet edhe papunësia e të rinjve. Maqedonia e Veriut në tremujorin e dytë kishte 798.718 persona aktivë në tregun e punës, prej të cilëve 708.698 ishin të punësuar, ndërsa 90.020 të papunë. Shkalla e papunësisë ishte 11,3%. Krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, numri i të papunëve është ulur me 1,5%, ndërsa numri i të punësuarve është rritur me 1%. Te të rinjtë, megjithatë, kjo përqindje është dukshëm më e lartë dhe, sipas analizave më të fundit, arrin rreth 30%.
Në Maqedoni ekziston edhe një situatë paradoksale ku papunësia e të rinjve është e lartë, ndërsa tregu i punës përballet me mungesë kronike të fuqisë punëtore, madje edhe përkundër faktit se rreth 27.500 shtetas të huaj punojnë në vend. Kjo tregon se problemi kryesor nuk është vetëm nëse ka vende pune.
Popullsia e Maqedonisë vazhdon të zvogëlohet. Sipas Entit të Statistikave, në vitin 2025 vendi kishte 1.819.074 banorë, por rënia vazhdon edhe më tej. Në vitin 2026, shtesa natyrore shënon një bilanc negativ prej 1.005 personash, që do të thotë se gjatë kësaj periudhe numri i të lindurve ka qenë më i vogël se numri i të vdekurve.
Në vitin 2025 janë regjistruar 15.850 lindje, ndërsa kanë vdekur gjithsej 20.287 persona, duke rezultuar me një rënie natyrore të popullsisë prej 4.437 personash.
Fondi Monetar Ndërkombëtar i referohet drejtpërdrejt emigrimit nga Maqedonia e Veriut dhe thekson se nevojiten reforma strukturore për të zbutur efektet e largimit të të rinjve. Në raportet e fundit, FMN-ja thekson se rritja ekonomike në Maqedoni në vitin 2025 ishte 3,5%, ndërsa për vitin 2026 parashikon rritje prej 3,1%.
Në të njëjtën kohë, FMN-ja vë në dukje problemin e vendeve të punës me cilësi të pamjaftueshme, duke ngritur pyetjen nëse Maqedonia e Veriut mund të krijojë mjaftueshëm vende pune të mira që do t’i mbajnë të rinjtë në vend.
Hulumtimi i UNFPA-së tregon se, edhe pse pagat në Maqedoni janë në rritje, të rinjtë e shohin situatën ndryshe. Shumica e tyre dëshirojnë të krijojnë familje dhe të kenë dy deri në tre fëmijë, por kushtet ekonomike shpesh ua vështirësojnë realizimin e këtyre dëshirave.
Sipas hulumtimit, për të rinjtë është veçanërisht e rëndësishme edhe pavarësia. Kështu, edhe nëse paga rritet në shifra, nëse një i ri nuk mund të sigurojë një banesë të vetën, pasiguria për të ardhmen vazhdon të rritet.
Prandaj, fokusi nuk është vetëm te rritja e pagave në Maqedoni, por edhe te krahasimi i tyre me pagat në vendet e tjera evropiane ku të rinjtë më së shpeshti emigrojnë.
Pamja është shumë më komplekse sesa thjesht fakti se popullsia po largohet nga vendi. Në pamje të parë duket paradoksale që emigrimi rritet, ndërsa në të njëjtën kohë rritet edhe nevoja për fuqi punëtore.
Banka Botërore thekson se vendi përballet me problemin e krijimit jo vetëm të më shumë vendeve të punës, por mbi të gjitha të vendeve më të mira dhe më cilësore, me paga më të larta. Sipas saj, emigrimi zvogëlon bazën e popullsisë në moshë pune dhe, si pasojë, rrit nevojën për fuqi punëtore të huaj.
Kjo tregon se problemi i Maqedonisë nuk është se vendi nuk po zhvillohet ekonomikisht, por ritmi me të cilin po zhvillohet dhe krahasimi me ritmin e zhvillimit të vendeve të tjera ku të rinjtë më së shpeshti largohen. Në fund, pikërisht ky dallim ndikon në motivimin e tyre për të qëndruar në vend apo për të kërkuar një të ardhme jashtë vendit.
