Shkup, 4 maj Zhurnal.mk – Zjarret në vend rikthyen që në fillim të majit të njëjtën dilemë të dhimbshme: a e priti shteti sezonin e ri më i përgatitur se vitin e kaluar, apo edhe këtë verë do ta kalojë duke vrapuar pas flakëve? Zjarret e sotme në zonën më të gjerë të Shkupit, pranë Shuto Orizarit dhe Vizbegovës, ku digjeshin mbeturina, pajisje industriale dhe automjete të vjetra të magazinuara, nuk janë vetëm një incident lokal me tym të dendur mbi qytet, por një paralajmërim se sezoni i zjarreve nuk fillon më në korrik. Ai tashmë ka filluar.
ZJARRI NUK PRET VERËN
Viti 2025 tregoi se zjarret në Maqedoni nuk janë më vetëm çështje temperaturash të larta, por edhe e qëndrueshmërisë institucionale, kaosit urban, deponive të braktisura, vegjetacionit të thatë, neglizhencës njerëzore dhe mungesës së mirëmbajtjes së hapësirave. Sipas vlerësimeve të bazuara në sistemin EFFIS, në vitin 2025 në Maqedoni u regjistruan rreth 82 zjarre të mëdha, me mbi 31.000 hektarë sipërfaqe të djegur.
Në të njëjtën kohë, të dhënat vendore japin një pasqyrë shumë më të gjerë: nga 1 prilli deri më 29 shtator 2025 janë regjistruar 2.080 zjarre në hapësira të hapura.
Kjo diferencë nuk është kundërthënie, por thelbi i problemit. Njëra shifër i referohet zjarreve të mëdha (zakonisht mbi 30 hektarë), ndërsa tjetra përfshin çdo ndërhyrje në terren. Kjo do të thotë se 2025 duhet parë në dy nivele: si vit i zjarreve të mëdha, por edhe si vit i ndërhyrjeve të përditshme që konsumojnë burimet njerëzore dhe teknike.
DITA ME MË SHUMË ZJARRE
Momenti më alarmues ishte 10 korriku 2025, kur ishin aktive nëntë zjarre njëkohësisht nga 63 të regjistruara një ditë më parë. Katër ishin nën kontroll, një i lokalizuar dhe 49 të shuar. Digjeshin pyje, shkurre, deponi dhe vegjetacion i ulët në disa komuna në të gjithë vendin.
Kjo tregoi qartë se Maqedonia nuk përballet me një zjarr të vetëm, por me një rrjet vatrash që shpërthejnë paralelisht, duke e bërë menaxhimin shumë më të vështirë.
GJENDJA E KRIZËS
Më 8 korrik 2025, qeveria shpalli gjendje krize për 30 ditë për shkak të rritjes së zjarreve dhe kushteve të vështira. U angazhuan ushtria, policia dhe të gjitha institucionet relevante. Por shpallja e krizës nuk është vetëm masë administrative – është pranim se sistemi i zakonshëm nuk mjafton.
Një ditë më pas u aktivizua edhe mekanizmi evropian për mbrojtje civile, duke kërkuar ndihmë ndërkombëtare, sidomos për mjete ajrore.
ÇFARË U SHKATËRRUA?
Zjarret në 2025 lanë pasoja të mëdha: pyje të djegura, tokë të degraduar, ajër të ndotur dhe dëme ekonomike. Në malin Goten u prekën rreth 5.000 hektarë, ndërsa dëme të mëdha pati edhe në pyjet e Berovës.
Në gusht, zjarri në “Jasen” çoi edhe në mbylljen e një rruge rajonale, duke treguar se zjarret nuk janë vetëm problem ekologjik, por edhe ekonomik dhe i sigurisë.
FAKTORI NJERI
Në shumë raste, zjarret nuk shkaktohen vetëm nga moti. Në vitin 2025 u arrestuan 60 persona dhe u ngritën 36 padi penale për zjarrvënie ose neglizhencë. U vendos edhe ndalim për hyrje në pyje gjatë verës.
Kjo tregon se zjarret janë edhe rezultat i sjelljes njerëzore: djegie mbeturinash, deponi të egra dhe mungesë kontrolli.
DEPONITË – RREZIK I MADH
Zjarret e sotme në zonën e Shkupit tregojnë rrezikun e deponive. Kur digjen mbeturina apo makina të vjetra, rreziku nuk është vetëm flaka, por edhe ajri toksik dhe afërsia me zonat e banuara.
Këto nuk janë vetëm zjarre pyjore – janë pjesë e të njëjtit problem sistemik.
EVROPA NË ALARM
Në vitin 2025, Evropa pati sezonin më të keq të zjarreve ndonjëherë, me mbi 1 milion hektarë të djegur në BE. Në Ballkanin Perëndimor u dogjën rreth 225.000 hektarë.
Maqedonia nuk ishte më e goditura, por mjaftueshëm për të kuptuar se zjarret janë rrezik serioz afatgjatë.
A JEMI GATI?
Përgjigjja nuk është e thjeshtë. Ka struktura dhe njerëz që reagojnë, por përgatitja nuk matet vetëm me shuarjen e zjarreve.
Matet me parandalimin: mirëmbajtjen e pyjeve, kontrollin e deponive, infrastrukturën dhe zbatimin e ligjit.
